COVID-19: Bydd unrhyw wybodaeth benodol yn ymwneud â Sir Benfro yn cael ei diweddaru ar www.sir-benfro.gov.uk/coronafeirws neu am wybodaeth sut i wneud cais am breaf Covid-19 ewch i llyw.cymru/gwneud-cais-i-gael-prawf-coronafeirws-covid-19

Gwasanaeth Bartneriaeth Rhieni

Pontio ac Ôl 16

Mae pontio’n adeg o newid, ac i blant a phobl ifanc ag ADY, mae’n rhaid wrth gynllunio gofalus ar gyfer pontio. Dylai eich plentyn neu’r person ifanc fod yn ganolog i’r broses hon, a dylai rhieni a gofalwyr gael eu cynnwys yn ystod pob cam yn y broses hefyd.

Beth yw pontio?

Mae pontio’n golygu symud o un cyfnod allweddol neu gyfnod mewn addysg i un arall. Weithiau gall hyn gynnwys symud o un ysgol neu leoliad i’r llall.

Gall rhieni ofyn am gyngor gan weithwyr proffesiynol sy’n cefnogi ar gyfer plant sy’n symud o un cyfnod i un arall, gan gynnwys gan:

  • Athrawon ymgynghorol/arbenigol
  • Ymwelydd iechyd
  • Therapydd (galwedigaethol/ffisiotherapi ac iaith a lleferydd)
  • Arweinydd lleoliad y blynyddoedd cynnar
  • Athro neu athrawes dosbarth
  • CADY/ SAADYBC
  • Un o weithwyr proffesiynol yr awdurdod lleol
  • Un o swyddogion y Bartneriaeth Rhieni

Isod ceir tabl o’r gwahanol ‘Gyfnodau Ysgol’ y mae plant a phobl ifanc yn mynd drwyddynt:

 

Cyfnod Addysgol Oedran y Plentyn Math o ysgol neu leoliad
Blynyddoedd Cynnar (BC) 0 – 3 oed Lleoliad cyn-ysgol neu feithrin dewisol
Cyfnod Sylfaen (CS) 3 – 7 oed Ysgol Fabanod, Baratoadol neu Gynradd
Cyfnod Allweddol 2 (KS2) 7 – 11 oed Ysgol Gynradd
Cyfnod Allweddol 3 (KS3) 11 – 14 oed Ysgol Uwchradd
Cyfnod Allweddol 4 (KS4) 14 – 16 oed Ysgol Uwchradd – blynyddoedd TGAU
Cyfnod Allweddol 5 16 – 19 oed Chweched Dosbarth, Ysgol Uwchradd, Coleg Addysg Bellach, Lleoliad seiliedig-ar-waith

 

Canllaw Pontio ADY

Diben
Diben y canllaw hwn yw datblygu trefniadau pontio cyfiawn yn achos pob un o'r disgyblion cyn-ysgol hynny ar draws Sir Benfro lle nodwyd anghenion sy'n dod i'r amlwg. Mae hwn yn disodli'r trefniadau cymorth ac arweiniad sydd eisoes ar waith gennym sydd wedi canolbwyntio'n benodol ar blant Dechrau'n Deg.

Cyflwyniad
'Mae cyfnodau pontio llyfn yn bwysig i bob plentyn ac unigolyn ifanc o safbwynt eu lles a'u canlyniadau addysgol a chymdeithasol. Ceir cysylltiad rhwng cynlluniau pontio gwael a chanlyniadau
llai llwyddiannus. Er enghraifft, gall cynlluniau pontio llai llwyddiannus rhwng y cartref a'r ysgol arwain at bresenoldeb gwael a diffyg ymgysylltu yn ddiweddarach; a cheir cysylltiad rhwng
cynlluniau pontio llai llwyddiannus o'r ysgol gynradd i'r ysgol uwchradd a dirywiad mewn hunanwerth a chynnydd academaidd, ynghyd â chynnydd mewn gorbryder ac iselder.”
(Drafft o'r Cod Anghenion Ychwanegol i Gymru: mis Rhagfyr 2018)

Mae ein canllaw Blynyddoedd Cynnar yn Sir Benfro yn adlewyrchu'r ethos bod lles emosiynol yn hollbwysig er mwyn ei gwneud yn bosibl i unrhyw ddysgu digwydd. Y prif nod o reoli cyfnodau
pontio'n effeithiol yw sicrhau y bydd pob plentyn cyn-ysgol a'u teuluoedd yn derbyn cymorth ymarferol ac emosiynol trwy bob cam pontio er mwyn cyflawni'r canlynol:

• hwyluso parhad yn eu gofal
• hybu cynnydd yn eu datblygiad a'u dysgu;
• sicrhau gwelliant yn eu lles a
• sicrhau eu bod yn profi newid mewn modd cadarnhaol.

Mae arfer pontio da yn pwysleisio pwysigrwydd rheoli a chynllunio trefniadau pontio'n ofalus gan ystyried hawliau plant a pharchu rhieni fel partneriaid wrth gefnogi dysgu, a chyfnodau pontio plant. Mae cynlluniau pontio llwyddiannus yn ddibynnol ar sicrhau ymrwymiad pob aelod o staff sy'n rhan o'r broses bontio i ddatblygu systemau cyfathrebu effeithiol a phrotocolau rhannu gwybodaeth. Mae ymchwil yn awgrymu bod cyfnodau pontio a newid yn aml yn peri straen i blant, ac oedolion yn yr un modd, a bod y straen hwnnw'n gallu cael effaith sylweddol ar eu llesa'u gallu i gymryd rhan gadarnhaol mewn dysgu a rhyngweithio cymdeithasol (O’Connor 2006; Drake 2006; Llywodraeth Cymru 2008).

Mae'n bosibl y bydd rhai plant sydd ar ddechrau cyfnod mewn lleoliad gofal cymdeithasol yn ei chael yn anodd ymdopi â maint yr adeilad, trefniadau anghyfarwydd, a grwpiau mwy o blant a oedolion nag y maent yn gyfarwydd â nhw. Yn ogystal, mae'n bosibl mai dyma fydd eu profiad cyntaf o gyfnod gwahanu estynedig o'u rhieni. Dylid ystyried plant fel cyfranogwyr
gweithredol yn y broses bontio. Dylai staff roi o'u hamser i wrando ar blant a gofyn iddynt rannu eu pryderon.

Diffiniadau
Yn y polisi hwn mae ‘PONTIO’ yn disgrifio'r broses o fynd o un lleoliad cyfarwydd (gan gynnwys y cartref) i leoliad cyfarwydd arall. Caiff ei ddiffinio fel y broses lle mae polisi ac arfer wedi''u haddasu i gefnogi plant wrth iddynt ymgartrefu â'u hamgylchedd dysgu newydd ac wrth baratoi am ddysgu a datblygu yn y dyfodol.

Y broses Bontio ar gyfer plant ag anghenion dysgu ychwanegol

Ar gyfer teuluoedd â phlant ag anghenion dysgu ychwanegol, mae angen rhoi ystyriaeth arbennig i'r dull o reoli'r cyfnod pontio ar gyfer y plentyn a'r teulu. Mae'r awdurdod lleol yn pwysleisio pwysigrwydd sicrhau y caiff pob plentyn ag anghenion dysgu ychwanegol, gan gynnwys plant sy'n derbyn gofal, eu nodi a'u cefnogi trwy bob cyfnod pontio er mwyn sicrhau proses olrhain effeithiol. Trwy nodi unigolion yn gynnar, gall y lleoliad gynllunio'n effeithiol er mwyn diwallu anghenion unigryw pob plentyn a llunio cynllun ar gyfer cyfnodau pontio. Dylid trosglwyddo unrhyw ddogfennaeth gan ymwelydd iechyd mewn perthynas â phlentyn penodol cyn gynted â phosibl, trwy drafodaeth â'r Athro Ymgynghorol Dechrau'n Deg neu Athro Ymgynghorol y Blynyddoedd Cynnar/Prif Swyddog Anghenion Dysgu Ychwanegol y Blynyddoedd Cynnar, a fydd yn trefnu cyfarfod amlasiantaeth rhwng pob gweithiwr proffesiynol perthnasol, gan gynnwys rhieni/gofalwyr, ac yn mabwysiadu dull sy'n canolbwyntio ar yr unigolyn.

Yn ystod y cyfnod pontio i'r ysgol, bydd yr Athro Ymgynghorol Dechrau'n Deg neu Athro Ymgynghorol y Blynyddoedd Cynnar/Prif Swyddog Anghenion Dysgu Ychwanegol y Blynyddoedd
Cynnar yn nodi plant ag anghenion ychwanegol neu anghenion sy'n dod i'r amlwg trwy gwblhau'r ddogfennaeth briodol..

Pontio o'r Lleoliad Cyn-Ysgol i'r Ysgol Gynradd

Mae mynd i'r ‘ysgol fawr’ yn adeg gyffrous a phwysig i blant a'u rhieni. Mae teuluoedd yn aml yn ei gweld fel carreg filltir bwysig lle mae plant yn dechrau ar gyfnod datblygu newydd. Mae'r dyddiau a’r misoedd cyntaf yn yr ysgol gynradd yn cyflwyno llu o brofiadau a heriau newydd, ac yn aml bydd plant yn ymateb gyda hwb carlamus yn eu datblygiad wrth iddynt ffynnu yn wyneb yr her ac addasu'n dda. Mae'r math hwn o ymateb yn dibynnu ar wydnwch y plentyn unigol ynghyd â ffactorau fel y rhwydwaith o ffrindiau a phobl sy'n darparu cymorth y gall plant droi atyn nhw. Mae ymchwil yn dangos bod y graddau y mae plant yn addasu i heriau'r amgylchedd newydd yn gallu cael effaith sylweddol a pharhaus ar eu dysgu yn yr ysgol.

Er mwyn sicrhau bod gan rieni, plant ac ymarferwyr wybodaeth ddigonol mewn perthynas â phontio, a bod plant yn dechrau yn eu lleoliad newydd yn frwdfrydig ac yn barod i ddysgu, rhaid cyflawni'r isafswm gofynion canlynol.

  • Fesul tymor, ar gyfer unrhyw blentyn sydd ag anghenion a nodwyd neu sy'n dod i'r amlwg, rhaid i'r Athro Ymgynghorol Dechrau'n Deg neu Athro Ymgynghorol y Blynyddoedd Cynnar/Prif Swyddog Anghenion Dysgu Ychwanegol y Blynyddoedd Cynnar drefnu cyfarfod amlasiantaeth gyda'r ysgol fwydo a ddylai gynnwys yr holl wasanaethau a gweithwyr proffesiynol sydd ynghlwm wrth y cynlluniau ar gyfer y plentyn a'r teulu. Dylai'r cyfarfod hwn gynnwys Cydlynydd Anghenion Dysgu Ychwanegol yr ysgol fwydo. Dyletswydd yr ysgol yw sicrhau y caiff gwybodaeth allweddol o'r cyfarfod ei lledaenu i aelodau o staff perthnasol yn yr ysgol.
  • Yn achos unrhyw blentyn y mae'r panel amlasiantaeth yn gytûn bod angen cymorth pontio arno, bydd yr ysgol yn derbyn cyllid ar gyfer aelod o staff er mwyn i'r sawl hwnnw ddarparu cymorth am chwe wythnos ar y mwyaf, neu hanner tymor, er mwyn cefnogi cyfnod pontio'r plentyn i'w leoliad newydd.
  • Bydd swm yr oriau a gynigir i'r ysgol fwydo'n cyfateb â'r oriau o gymorth y bydd y plentyn wedi'u derbyn yn ei leoliad Blynyddoedd Cynnar/yn briodol i lefel yr angen, a chânt eu hariannu o'r Grant Gofal Plant yn unol â'r manylion a nodir yng nghanllaw gofal plant Dechrau'n Deg ar gyfer pontio, a chanllaw Teuluoedd yn Gyntaf ar gyfer anabledd.
  • Dylai'r ysgol ddefnyddio'r cyfnod pontio o chwe wythnos fel cyfnod asesu er mwyn dangos strategaethau a thechnegau sy'n cefnogi pob plentyn ag angen sy'n dod i'r amlwg. Bydd hefyd yn ei gwneud yn bosibl pennu a fydd angen cyfnod dal i fyny ychwanegol ar blentyn, os oes ganddo angen dysgu ychwanegol ac felly bydd angen trefnu darpariaeth dysgu ychwanegol ar ei gyfer.
  • Ni fydd cyllid ychwanegol ar gael gan y Grant Gofal Plant y tu hwnt i'r cyfnod pontio hwn.
  • Lle bo angen, bydd angen i'r ysgol naill ai defnyddio cyllid ADY datganoledig, neu, ar sail eithriadau, bydd angen iddi wneud cais i banel cynhwysiant yr awdurdod lleol.
  • Dylai arweinydd y lleoliad lunio pecyn pontio i'r ysgol ar gyfer pob plentyn. Bydd yn rhaid i'r pecyn hwn gynnwys copi o'r holl ddogfennau pontio perthnasol, gan gynnwys copi o sgorau'r Proffil Cyfnod Sylfaen (FPP), asesiadau Amserlen Sgiliau Tyfu (SOGS) II os yn berthnasol, Adroddiad Pontio'r Therapydd Lleferydd ac Iaith (SALT), a ffurflenni diogelu ar gyfer plant ag anghenion dysgu ychwanegol a phlant sy'n derbyn gofal lle bo angen. Rhaid i'r lleoliad gadw copïau gwreiddiol. Yn ystod y cyfarfod pontio lleoliad/ysgol, bydd yn rhaid trafod pob dogfen, a sicrhau bod y rhestr wirio bontio wedi'i chwblhau a'i llofnodi, a bod y ddau barti wedi cadw copi. Yn ogystal â'r gofynion uchod, cynghorwn hefyd fod lleoliadau'n trefnu gweithgareddau ac ymweliadau ychwanegol gyda'u hysgolion cyswllt a fydd yn hybu lles emosiynol y plant yn eu gofal.

Gallai'r rhain gynnwys y canlynol:

  • Dosbarthu llyfryn i bob plentyn sy'n cynnwys gwybodaeth am ei ystafell ddosbarth newydd a'r oedolion a fydd yn gweithio gydag ef.
  • Trefnu bod athro meithrin yn ymweld â'r lleoliad cyn-ysgol er mwyn cwrdd â'r plant sydd ar fin dechrau ac er mwyn gwneud cysylltiad â'r rheolwr. Yn achos plant ag anghenion dysgu ychwanegol, anogir hyn yn gryf er mwyn sicrhau arfer gorau.
  • Trefnu bod plant yn derbyn gwahoddiad i sesiwn chwarae yn eu hysgol gyswllt yn ystod y tymor cyn y disgwylir iddynt ddechrau.

Targedau pontio
Ein nod yw darparu cymorth effeithiol a chyfiawn i bob plentyn a'u teuluoedd.

Monitro ac adolygu
Dyletswydd yr Athro Ymgynghorol Dechrau'n Deg neu Athro Ymgynghorol y Blynyddoedd Cynnar/Prif Swyddog Anghenion Dysgu Ychwanegol y Blynyddoedd Cynnar yw arwain y broses
bontio yn lleoliad newydd y plentyn, a sicrhau ei fod yn casglu gwybodaeth gynhwysfawr gan ei weithwyr allweddol er mwyn ei rhannu â'r ysgol gyswllt. Caiff gweithdrefnau pontio eu monitro gan yr Athro Ymgynghorol Dechrau'n Deg/Prif Swyddog Anghenion Dysgu Ychwanegol y Blynyddoedd Cynnar, a chaiff prosesau eu hadolygu a'u gwerthuso yn unol â'r polisi hwn. Bydd y polisi hwn yn destun adolygiad bob dwy flynedd, neu ynghynt os bernir bod angen gwneud hynny

Ôl-16 a’r rhai sy’n gadael ysgol

Gall gadael ysgol a symud ymlaen i fywyd fel oedolyn fod yn amser gofidus i bobl ifanc a’u teuluoedd. I ddisgyblion ag ADY mae system gynllunio a phrotocol pontio ar gael i helpu i wneud y broses bontio honno mor esmwyth â phosibl.

Dylai’r pwyntiau canlynol gael eu hystyried ar gyfer pobl ifanc fel rhan o Gynllunio Pontio:

Y Person Ifanc:

  • Dylai dymuniadau a theimladau’r person ifanc fod yn Ganolog i’w gynllun
  • Beth yw gobeithion a dyheadau’r person ifanc ar gyfer y dyfodol? Sut ellir cwrdd â’r rhain?
  • Sut ellir annog y person ifanc i gyfrannu at ei gynllun?
  • Dylid ystyried dulliau cyfathrebu eraill, os oes angen.
  • Beth sy’n gweithio’n dda a beth sydd ddim yn gweithio’n dda iddynt ar hyn o bryd?

Y Rhieni:

  • Beth yw gobeithion a dyheadau’r rhiant/ gofalwr ar gyfer bywyd eu person ifanc fel oedolyn?
  • Sut all rhieni/ gofalwyr helpu i gyfrannu at ddatblygiad sgiliau eu person ifanc?

Cyfleoedd Ar Ôl Ysgol i Bobl Ifanc ag ADY

Bydd proses lwyddiannus ar gyfer cynllunio pontio’n helpu i roi dealltwriaeth glir am y cyfleoedd sydd ar gael i bobl ifanc ar ôl yr ysgol. Gall pobl ifanc adael yr ysgol yn gyfreithlon ar ddiwedd mis Mehefin yn y flwyddyn ysgol pan ydynt yn cyrraedd 16 oed. O’r fan hyn, fel arfer gallant wneud eu penderfyniadau eu hunain ynghylch yr hyn y mae arnynt eisiau ei wneud. Fodd bynnag, bydd ar rai angen cymorth i wneud cynlluniau.

Y prif opsiynau Ôl-16 yw:

  • Aros yn yr ysgol sy’n gallu darparu llawer o gyfleoedd a bod yn ddewis cadarnhaol. Mae rhai pobl ifanc yn gallu aros yn yr ysgol nes eu bod yn 19. Gall yr ymgynghorydd o Gyrfa Cymru roi gwybodaeth fanwl i chi am y cyrsiau a’r cymwysterau a gynigir yn lleol.
  • Mynychu coleg addysg bellach lleol gan ddal i fyw gartref yw’r cam nesaf yn aml. Gall colegau gynnig ystod a lefel eang iawn o gyrsiau, yn rhai academaidd a chysylltiedig â gwaith, a all fod yn llawn-amser neu’n rhan-amser. Mae llawer o gyrsiau wedi’u bwriadu i baratoi pobl ifanc ar gyfer bywyd fel oedolion trwy gynnig ystod o gyrsiau blasu galwedigaethol, y cyfle i ennill cymwysterau a gwella sgiliau mewn mathemateg, Saesneg/Cymraeg a chyfathrebu. Mae rhai myfyrwyr yn aros yn eu coleg lleol nes eu bod yn 25 oed.
  • Colegau preswyl arbenigol – Gall bron pob Person Ifanc ag Anghenion Dysgu Ychwanegol a/neu anableddau fynd i’w coleg lleol. Lle nad oes unrhyw goleg yn gallu diwallu anghenion Person Ifanc, bydd yr ysgol arbennig ar y cyd â’r gwasanaeth Gofal Cymdeithasol a’r Ymgynghorydd Gyrfaoedd yn cydweithio i ystyried y ddarpariaeth arbenigol fwyaf priodol. 
  • Addysg uwch a fydd yn opsiwn i rai pobl ifanc y mae eu gallu academaidd yn eu galluogi i gael mynediad at gyrsiau a gynigir. Gallai hyn fod yn y brifysgol, yn y coleg neu drwy ddysgu o bell.
  • Gwaith â Chymorth a Hyfforddiant – Gall person ifanc fynd i mewn i fyd gwaith trwy gyflogaeth â chymorth neu raglen hyfforddi. Ceir nifer o sefydliadau a all eu helpu i ddod o hyd i gyfleoedd mewn sefyllfaoedd gwaith go iawn. Gall llawer o’r rhaglenni hyn arwain at gymwysterau galwedigaethol a gydnabyddir yn genedlaethol.
  • Cyflogaeth – Dim ond cyfran fach o bobl ifanc sy’n mynd yn syth i mewn i gyflogaeth o’r ysgol. Os mai dyma’r opsiwn mwyaf priodol, gall ymgynghorydd Gyrfa Cymru helpu gyda sgiliau ceisio gwaith.
  • Cyfleoedd Gwasanaeth Dydd fydd yr opsiwn mwyaf priodol i rai pobl ifanc o bosibl. Trefnir y rhain fel arfer mewn lleoedd lle mae pobl ifanc ag anabledd dysgu’n gallu canlyn pob math o weithgareddau diddorol yn ystod y dydd (yn aml allan o’r ganolfan ddydd ac yn y gymuned leol). Yma, gallant wneud ffrindiau newydd, ennill eu hannibyniaeth eu hunain a dod yn aelod gwerthfawr o’r gymuned. Darperir gwasanaethau dydd gan wasanaethau cymdeithasol yr Awdurdod Lleol neu fudiadau gwirfoddol fel arfer.

 

ID: 7873, adolygwyd 14/10/2021