Cynllun Cydraddoldeb Strategol 2024-28

Sut rydym wedi datblygu ein hamcanion

Ymgysylltu Rhanbarthol

Buom yn gweithio ar y cyd â chyrff cyhoeddus yng nghanolbarth a gorllewin Cymru i gynnal ymarfer ymgysylltu rhanbarthol cydgysylltiedig i ofyn am farn ar gydraddoldeb trwy arolwg. Mae'r sefydliadau rydym wedi cydweithio â nhw yn cynnwys:

  • Cyngor Sir Caerfyrddin
  • Cyngor Sir Ceredigion
  • Bwrdd Iechyd Prifysgol Hywel Dda
  • Bwrdd Iechyd Addysgu Powys
  • Comisiynydd Heddlu a Throseddu
  • Heddlu Dyfed Powys
  • Gwasanaeth Tân ac Achub Canolbarth a Gorllewin Cymru
  • Awdurdod Parc Cenedlaethol Arfordir Penfro
  • Awdurdod Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog

Roedd yr arolwg ar gael yn Gymraeg ac yn Saesneg mewn fersiwn safonol a Hawdd ei Darllen.  Roedd fersiynau Pwyleg, Rwmaneg, Rwseg ac Wcreineg hefyd ar gael.  Roedd gwybodaeth mewn fformatau eraill ar gael ar gais. Cynhaliwyd yr arolwg ar wefan Cyngor Sir Gaerfyrddin rhwng 22 Mai a 30 Gorffennaf 2023.

Cafodd yr arolwg ei hyrwyddo'n lleol trwy ddatganiad i'r wasg, y cyfryngau cymdeithasol a'n gwefan Dweud Eich Dweud.  Fe'i hyrwyddwyd hefyd yn fewnol trwy'r "Newyddion Diweddaraf" ar y Fewnrwyd gan ddefnyddio'r poster dwyieithog a Chylchlythyr Ffocws Sir Benfro sy'n cael ei ddosbarthu i'r holl staff drwy e-bost.

Gofynnwyd i aelodau'r Grŵp Cydraddoldeb Strategol hyrwyddo'r ymgynghoriad drwy eu grwpiau a'u rhwydweithiau gan ddefnyddio'r posteri dwyieithog a'r dolenni i wefan yr ymgynghoriad.

Hyrwyddwyd yr arolwg hefyd drwy wefan Cymdeithas Gwasanaethau Gwirfoddol Sir Benfro (PAVS) a'r cyfryngau cymdeithasol.

Cawsom 60 o ymatebion i'r arolwg yn Sir Benfro, gyda 237 o ymatebion wedi dod i law ar draws y rhanbarth cyfan. Cafwyd 73 o ymatebion o Sir Gaerfyrddin, 28 o Bowys, 72 o Geredigion, 3 o Abertawe ac 1 gan 'Hywel Dda'.

Roedd yr arolwg yn gofyn sut mae pobl o wahanol gefndiroedd yn profi chwe phrif faes bywyd:

  • Addysg, Gwaith a Chyflog, Safonau Byw (gan gynnwys mynediad at ofal a chymorth, tai, trafnidiaeth a hamdden a mynediad i'r arfordir a chefn gwlad), Iechyd, Trosedd a Chyfiawnder a Chyfranogiad (mynediad at wybodaeth a gwasanaethau digidol, dylanwadu ar benderfyniadau, cyd-dynnu yn y gymuned) ac ansawdd bywyd ers 2019.  Roedd yn gofyn a oeddent yn teimlo bod pobl a oedd yn rhannu nodweddion gwarchodedig yn cael profiadau llawer gwell, gwell, yr un fath, gwaeth neu lawer gwaeth o'i gymharu â'r boblogaeth gyfan.  
  • Y grwpiau â nodweddion gwarchodedig oedd:Pobl anabl / pobl o leiafrifoedd ethnig / pobl lesbiaidd, hoyw neu ddeurywiol / pobl sy'n anneuaidd / pobl drawsryweddol / pobl iau (dan 25 oed) / pobl hŷn (65 oed neu hŷn) / menywod / dynion / pobl sengl / pobl sydd mewn perthynas / siaradwyr Cymraeg / pobl sy'n feichiog neu sydd wedi rhoi genedigaeth yn ddiweddar. Er nad yw'n nodwedd warchodedig, gofynnwyd i'r ymatebwyr a oeddent am nodi eu bod yn aelod o gymuned y lluoedd arfog.
  • Cawsom 60 o ymatebion i'r arolwg yn Sir Benfro, gyda 237 o ymatebion wedi dod i law ar draws y rhanbarth cyfan.  Cafwyd 73 o ymatebion o Sir Gaerfyrddin, 28 o Bowys, 72 o Geredigion, 3 o Abertawe ac 1 gan 'Hywel Dda'.

 

Canfyddiadau'r arolwg ar gyfer ymatebwyr Sir Benfro:

Pobl anabl a phobl o leiafrifoedd ethnig oedd y grwpiau y nodwyd eu bod yn profi profiadau gwaeth neu lawer gwaeth ar draws y rhan fwyaf o feysydd bywyd.

 

Pobl anabl 

Teimlwyd (gan y nifer fwyaf o ymatebwyr) bod pobl anabl yn cael profiadau gwaeth o ran addysg, cyflogaeth, lefelau cyflog, mynediad at ofal a chymorth, tai, mynediad at drafnidiaeth, iechyd, hamdden a mynediad i’r arfordir a chefn gwlad, troseddu, gwasanaethau cyfiawnder, dylanwadu ar benderfyniadau, gwybodaeth a gwasanaethau digidol, cyd-dynnu o fewn cymuned ac ansawdd bywyd ers 2019.   

 

Pobl o leiafrifoedd ethnig

Teimlwyd (gan y nifer fwyaf o ymatebwyr) bod pobl o leiafrifoedd ethnig yn cael profiadau gwaeth o ran addysg, lefelau cyflog, mynediad at ofal a chymorth, iechyd, hamdden a mynediad i’r arfordir a chefn gwlad, troseddu, cyfiawnder, dylanwadu ar benderfyniadau, gwybodaeth a gwasanaethau digidol, cyd-dynnu o fewn cymuned ac ansawdd bywyd ers 2019.

 

Pobl lesbiaidd, hoyw neu ddeurywiol

Teimlwyd (gan y nifer fwyaf o ymatebwyr) bod pobl lesbiaidd, hoyw neu ddeurywiol yn cael profiad gwaeth o ran cyd-dynnu o fewn cymuned.

 

Pobl anneuaidd

Teimlwyd (gan y nifer fwyaf o ymatebwyr) bod pobl anneuaidd yn cael profiad gwaeth o addysg.

 

Pobl drawsryweddol 

Teimlwyd (gan y nifer fwyaf o ymatebwyr) bod pobl drawsryweddol yn cael profiad gwaeth o ran addysg a chyd-dynnu o fewn cymuned.

 

Pobl iau (dan 25 oed)

Teimlwyd (gan y nifer fwyaf o ymatebwyr) fod pobl iau yn cael profiad gwaeth o ran lefelau cyflog, mynediad at ofal a chymorth, tai a dylanwadu ar benderfyniadau.

 

Pobl hŷn (65 oed neu hŷn) 

Teimlwyd (gan y nifer fwyaf o ymatebwyr) bod pobl hŷn yn cael profiadau gwaeth o ran cyflogaeth, mynediad at ofal a chymorth, mynediad at drafnidiaeth, iechyd, hamdden a mynediad i’r arfordir a chefn gwlad, gwybodaeth a gwasanaethau digidol ac ansawdd bywyd ers 2019.

 

Pobl sy'n feichiog neu sydd wedi rhoi genedigaeth yn ddiweddar

Teimlwyd (gan y nifer fwyaf o ymatebwyr) fod pobl sy'n feichiog neu sydd wedi rhoi genedigaeth yn ddiweddar yn cael profiad gwaeth o ran cyflogaeth, lefelau cyflog, ac iechyd.

 

Menywod

Teimlwyd (gan y nifer fwyaf o ymatebwyr) bod pobl sy’n fenywod yn cael profiad gwaeth o ran trosedd.

 

Ymgysylltu Lleol 

Mae'r tabl isod yn dangos cyfanswm y sylwadau a wnaed yn ymwneud â phob categori. Mae'r ymatebion yn cynnwys yr holl ymatebion rhanbarthol.

 Categori

 Nifer y sylwadau

 Bydd anabledd yn effeithio ar brofiad   82
 Bydd oedran yn effeithio ar brofiad   62
 Bydd yr iaith a siaredir yn effeithio ar brofiad   57
 Bydd rhyw yn effeithio ar brofiad   54
 Bydd cefndir ethnig yn effeithio ar brofiad   31
 Bydd trafnidiaeth gyhoeddus o ansawdd gwael yn effeithio ar brofiad   24
 Bydd bod yn LHDTC+ yn effeithio ar brofiad   21
 Bydd bod yn feichiog neu wedi rhoi genedigaeth yn ddiweddar yn effeithio ar brofiad   15
 Bydd byw mewn ardal wledig yn effeithio ar brofiad   12
 Llai hygyrch oherwydd cost   12
 Mae pawb yn cael eu trin yn gyfartal   10
 Bydd statws perthynas yn effeithio ar brofiad   9
 Bydd bod yn grefyddol yn effeithio ar brofiad   9
 Bydd bod â salwch meddwl yn effeithio ar brofiad   4
 Bydd bod yn aelod/teulu o'r lluoedd arfog yn effeithio ar brofiad   6

 

 

Fforwm Ieuenctid Lleisiau Ifanc dros Ddewis

Yn ogystal â'r ymatebion a gafwyd drwy'r ymgynghoriad rhanbarthol, cyflwynwyd ymateb gan 8 o bobl ifanc sy'n aelodau o'r Fforwm Ieuenctid Lleisiau Ifanc dros Ddewis.  Mae'r Fforwm yn gweithio gyda phobl ifanc 12-25 oed ag anghenion dysgu ychwanegol/anableddau sy'n cyfarfod bob pythefnos yn ystod y tymor. Maent yn cyfarfod i drafod a thynnu sylw at faterion sy'n effeithio ar eu bywydau.

Fel rhan o'r ymgynghoriad, nododd y cyfranogwyr y pwyntiau canlynol: 

  • Teimlwyd bod pobl anabl yn cael profiad gwaeth o addysg, gwaith, gofal a chymorth, hamdden a mynediad i'r arfordir a chefn gwlad a throseddu
  • Teimlwyd bod pobl o leiafrifoedd ethnig yn cael profiad gwaeth o addysg a throseddu
  • Teimlwyd bod pobl LHD yn cael profiad gwaeth o addysg a hamdden a mynediad i'r arfordir a chefn gwlad.
  • Teimlwyd bod pobl ifanc o dan 25 oed, pobl drawsryweddol a phobl grefyddol yn cael profiad gwaeth o droseddu
  • Teimlwyd bod menywod, dynion a phobl drawsryweddol yn cael profiad gwaeth o Addysg
  • Teimlwyd bod pob grŵp â nodweddion gwarchodedig wedi cael profiad llawer gwaeth o gyflog, tai, trafnidiaeth, iechyd, gwybodaeth dda ac ansawdd bywyd ers 2019.

Gwnaeth ymatebwyr y Fforwm Ieuenctid Lleisiau Ifanc dros Ddewis y sylwadau hyn mewn ymateb i gwestiynau'r arolwg gan gynnwys:

  • Gwaith - dim digon o gefnogaeth i bobl anabl a phobl ifanc dan 25 oed, mwy o gyfleoedd gwaith
  • Cyflog - costau byw a chwyddiant, biliau'r cartref, bwyd a phopeth 
  • Gofal a Chymorth - dim digon o gefnogaeth ar gael e.e. iechyd emosiynol, ac anodd dod o hyd i wybodaeth weithiau
  • Tai - diffyg tai cymdeithasol, rhent yn uchel neu'n anfforddiadwy, digartrefedd ymhlith pobl ifanc yw'r trydydd mater uchaf yn ymwneud â phobl ifanc yn Sir Benfro yn yr ymgynghoriad "Beth sy'n Bwysig i Chi".
  • Trafnidiaeth - cost, dim ond bws wythnosol sydd gan rai pentrefi, dim digon o gludiant i’r ysbyty
  • Hamdden a mynediad i'r arfordir a chefn gwlad - mwy o ddewisiadau os oes gennych chi arian a thrafnidiaeth, dim arian na thrafnidiaeth
  • Iechyd – methu gweld meddyg teulu, mynediad at ddeintydd, rhestrau aros, ac effeithiau hirdymor Covid ar wasanaethau.
  • Trosedd - mae troseddau casineb wedi cynyddu ar gyfer nodweddion gwarchodedig, cynnydd mewn troseddau ar-lein a phobl hŷn sy'n agored i droseddu ariannol
  • Cyfiawnder - hoffi meddwl bod pobl yn cael eu trin yn deg, tystiolaeth bod mwy o bobl ddu yn cael eu stopio a'u chwilio gan yr heddlu
  • Cael llais - y rhyngrwyd ar gael i bobl gael llais, llai o bobl yn parchu ei gilydd, ddim yn byw mewn cyfnod caredig
  • Gwybodaeth dda a thechnoleg – mwy o bobl yn dysgu ei ddefnyddio yn ystod Covid, mae gan y rhan fwyaf o bobl ffonau clyfar, costau parcio yn uwch pan fyddwch chi'n defnyddio'r ap, dylai gwybodaeth fod ar gael mewn gwahanol fformatau, hawdd ei darllen a gwybod ble i gael y wybodaeth gywir
  • Cymuned - wedi dod at ei gilydd yn ystod Covid ond mae'n ymddangos bod popeth yn dychwelyd i’r hyn ydoedd
  • Gwasanaethau Cyhoeddus - mwy o hyfforddiant o amgylch nodweddion gwarchodedig ac iechyd meddwl, bod yn onest a thryloyw ynghylch cynlluniau yn y dyfodol, gwrando ar y cyhoedd, gwneud gwell defnydd o adnoddau, diogelu mannau gwyrdd, gwneud parcio'n rhad ac am ddim.

 

Cynulliad Ieuenctid Sir Benfro

Bob dwy flynedd, mae Cynulliad Ieuenctid Sir Benfro yn creu ac yn hwyluso eu hymgynghoriad 'Beth sy'n  Bwysig i Chi?' Mae'r ymgynghoriad hwn yn nodi pa faterion sydd bwysicaf i bobl ifanc yn Sir Benfro, a pha waith sydd angen ei wneud o amgylch hyn. Cynhaliwyd yr ymgynghoriad diweddaraf yn 2023, ac roed yn nodi’r materion pwysicaf ar y pryd. Cymerodd 4028 o bobl ifanc ran yn yr ymgynghoriad.

Mae'r canlyniadau'n dangos mai'r prif faterion neu bryderon ymhlith pobl ifanc yw argyfwng costau byw, iechyd meddwl, iechyd a lles emosiynol, a thai. Ceir rhagor o fanylion yn y ddogfen Tystiolaeth Ategol.

Mae canfyddiadau'r ymgynghoriadau â phobl ifanc yn cefnogi ein hamcanion cydraddoldeb newydd, ac yn benodol yr amcan tai.

 

Cyd-destun Polisi

Rydym wedi edrych ar y cyd-destun polisi presennol. Gellir gweld adroddiad manwl o’r adolygiad hwn a’r dystiolaeth i gefnogi’r amcanion yn y strategaeth hon yn Atodiad 1 Tystiolaeth Ategol.

Adroddiadau a data Llywodraeth Cymru –gwnaethom edrych ar nifer o strategaethau, adroddiadau a setiau data Llywodraeth Cymru i adlewyrchu'r hyn sy'n digwydd ar lefel genedlaethol sy'n ymwneud â'n hamcanion cydraddoldeb:

  • Cynllun Gweithredu Cymru Wrth-hiliol
  • Cynllun Gweithredu LHDTC+
  • Strategaeth Cymraeg 2050
  • Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol: Yr Hanfodion
  • Arolwg Cenedlaethol Cymru 2022-23
  • Arolwg Ymgeiswyr Llywodraeth Leol 2022
  • Trosolwg o'r Farchnad Lafur:  Rhagfyr 2023
  • Ystadegau’r Farchnad Lafur (Arolwg Blynyddol o'r Boblogaeth) 2022-23
  • Adroddiad ‘Drws ar Glo: Datgloi bywydau a hawliau pobl anabl yng Nghymru ar ôl COVID-19’
  • Darpariaeth tai fforddiadwy 2022-23
  • Trais yn erbyn menywod, cam-drin domestig a thrais rhywiol: strategaeth 2022 i 2026 

Adnoddau a data Llywodraeth y DU - gwnaethom archwilio amrywiaeth o adroddiadau, briffiau ac ystadegau Llywodraeth y DU i helpu i ddangos y darlun cenedlaethol o faterion sy'n cyfrannu at ein hamcanion cydraddoldeb:

  • Arolwg Aflonyddu Rhywiol 2020
  • Ystadegau cyflogaeth pobl anabl 2022
  • Briff menywod ac economi'r Deyrnas Unedig
  • Ystadegau Prentisiaethau

Cynlluniau a data Cyngor Sir Penfro - gwnaethom ddefnyddio nifer o adnoddau Cyngor Sir Penfro i nodi beth sy'n cael ei wneud ar lefel leol o ran ein hamcanion cydraddoldeb.

  • Strategaeth Gorfforaethol 2023-28
  • Gwybodaeth am Gyflogaeth 2021-22
  • Strategaeth Tai 2024-29
  • Strategaeth Cyfranogiad 2022-27
  • Cynllun Busnes Cyfrif Refeniw Tai 2022-52
  • Strategaeth Toiledau Lleol 2023
  • Tudalennau gwe Cyngor Sir Penfro

Cynlluniau a data eraill - edrychom ar nifer o gynlluniau a data cenedlaethol, rhanbarthol a lleol perthnasol eraill gan gynnwys: 

  • Cyfrifiad 2021
  • A Yw Cymru'n Decach? 2023
  • Adroddiad Bwlch Cyflog Rhwng y Rhywiau Cyngor Sir Penfro 2022/23
  • Asesiad o'r Angen am Dai a Llety Arbenigol ar gyfer Pobl Hŷn yng Ngorllewin Cymru 2018
  • Asesiad Anghenion Tai a Llety ar gyfer Pobl ag Anableddau Dysgu yng Ngorllewin Cymru hyd at 2037
  • Iechyd Cyhoeddus Cymru - Arolwg Costau Byw
  • Arolwg Troseddau ar gyfer Cymru a Lloegr
  • Data Heddlu’r DU
  • Strategaeth VAWDASV Canolbarth a Gorllewin Cymru 2023-27
  • Ymgynghoriad 'Beth sy'n bwysig i ti?'

Cynlluniau Cydraddoldeb Strategol eraill - edrychom ar Gynlluniau Cydraddoldeb Strategol a luniwyd gan ystod o gyrff cyhoeddus eraill yng Nghymru, gan gynnwys, awdurdodau lleol eraill, iechyd a Llywodraeth Cymru.

Mae'r ymgysylltiad rhanbarthol a lleol a chyd-destun polisi cenedlaethol a lleol wedi cael eu hystyried a'u defnyddio i ddatblygu'r amcanion yn y Cynllun Cydraddoldeb Strategol 2024-28 drafft hwn.

ID: 11512, adolygwyd 20/03/2024