Ceisiadau Cynllunio

Effeithiol o 1 Ebrill 2026

Rydym yn annog ac yn croesawu'r cyfle i roi cyngor cyn gwneud cais.

Cyflwynodd Y Ddeddf Gynllunio (Cymru) 2015 (6 Gorffennaf, 2015) brosesau cyn-cais newydd sy'n allweddol ar gyfer blaenlwytho ceisiadau’n effeithiol.

Cyflwynodd adran 18 o'r Ddeddf ofyniad statudol newydd i Awdurdodau Cynllunio Lleol (ACLlau) ddarparu gwasanaeth cynghori cyn-cais.

Mae'r rheoliadau'n pennu ffi genedlaethol safonol at ddibenion y gwasanaeth cyn-cais statudol a daeth hyn i rym ar 16 Mawrth 2016. Mae'r rheoliadau'n ei gwneud yn ofynnol i ACLlau ddarparu ymateb ysgrifenedig i bob ymholiad cyn-cais dilys o fewn 21 diwrnod, oni chytunir gan yr awdurdod a’r ymgeisydd i ymestyn yr amser.

Ni fydd unrhyw gyngor ysgrifenedig ychwanegol gan yr ACLlau, neu ymweliadau/cyfarfodydd ganddyn nhw, ynghylch ymholiad cyn-cais yn ffurfio rhan o’r gwasanaeth statudol (lefel sylfaenol).

Yn ychwanegol at y gwasanaeth cynghori cyn-cais statudol, mae Llywodraeth Cymru yn annog ACLlau i ddarparu gwasanaeth cyn-cais mwy cynhwysfawr ac yn cydnabod y gallai hyn fod yn amodol ar ffi ddewisol o dan adran 93 o'r Deddf Llywodraeth Leol 2003.

Nod Cyngor Sir Penfro yw galluogi a hyrwyddo datblygiad o ansawdd uchel. O ganlyniad, byddwn yn cyflwyno gwasanaeth cynghori cyn-cais gwerth ychwanegol er mwyn darparu gwasanaeth mwy ymatebol a phroffesiynol a fydd yn lleihau ansicrwydd yn y broses gynllunio ac yn gost-effeithiol iawn i bobl sy'n paratoi cais cynllunio.

Bwriad y cyngor yw eich helpu i ddeall y ffordd orau o fynd ati i geisio caniatâd a chynnig yr opsiwn o lefel statudol y gwasanaeth neu lefel fwy cynhwysfawr, hyblyg ac anstatudol o wasanaeth 

Y prif wahaniaethau rhwng y gwasanaeth statudol a'r gwasanaeth cynhwysfawr yw:

• system codi tâl wedi'i theilwra ac sy’n deg sy'n gysylltiedig â'r math a graddfa o ddatblygiad arfaethedig;
• tâl newydd am gyngor dylunio deiliaid tai i dalu am yr amser a'r gost o asesu estyniad domestig a chynnig cyngor os oedd dyluniad mwy priodol ac ati;
• gwasanaeth cynghori pwrpasol gyda gwerth ychwanegol i gynnwys yr opsiwn o gynnal cyfarfodydd ac ymweliadau safle; a
• chyfarfod “cwmpasu” rhithwir cychwynnol am ddim gyda datblygwyr ar ddatblygiadau mawr (o hyd at awr) i nodi'r wybodaeth sydd ei hangen i gael ei chynnwys gyda chyflwyniad cyn-cais a'r mewnbwn gofynnol gan adrannau eraill y Cyngor ac ymgyngoreion statudol fel yr Awdurdod Priffyrdd a Diogelu’r Cyhoedd ac ati.

Mae manteision sylweddol o ran ceisio ein cyngor, sydd wedi'u rhestru isod:

• Mae'n rhoi cyfle i chi ddeall sut y bydd ein polisïau yn cael eu cymhwyso i'ch datblygiad.
• Gall nodi yn gynnar lle mae angen mewnbwn arbenigol, er enghraifft am adeiladau rhestredig, coed, tirlunio, sŵn, llifogydd, trafnidiaeth, tir halogedig, ecoleg neu archaeoleg.
• Bydd yn eich cynorthwyo i baratoi cynigion i'w cyflwyno yn ffurfiol a fydd, ar yr amod eich bod wedi ystyried ein cyngor yn llawn, yn cael ei drin yn gyflymach.
• Gall arwain at ostyngiad yn yr amser a dreulir gan eich cynghorwyr proffesiynol wrth lunio cynigion.

Efallai y bydd yn nodi bod cynnig yn gwbl annerbyniol, gan arbed cost dilyn cais ffurfiol i chi.

Yn ychwanegol at y gwasanaeth codi tâl cyn-cais gwerth ychwanegol, mae'r Cyngor wedi cyflwyno Nodyn Canllaw i gynnwys y ddarpariaeth ar gyfer Cytundebau Perfformiad Cynllunio.

 

Gwasanaeth Cyngor cyn-cais statudol Llywodraeth Cymru

Mae Gwasanaeth Cyngor Cyn-cais Statudol Llywodraeth Cymru yn nodi bod yn rhaid i ddatblygwyr gyflwyno ffurflen ymholiad cyngor cyn-cais wedi'i chwblhau yncynnwys gwybodaeth am eu cynnig i alluogi ymateb gan yr ACLl. Bydd angen iddynt ddarparu o leiaf:

• Enw, cyfeiriad, a manylion cyswllt
• Disgrifiad o'r cynnig (gan gynnwys arwydd o unrhyw gynnydd mewn arwynebedd llawr a/neu nifer yr unedau newydd a gynigir)
• Cyfeiriad y Safle
• Cynllun Lleoliad
• Ffi

Mae'r ffioedd a godir ar gyfer y gwasanaeth cyn-cais statudol yr un fath ledled Cymru, er eu bod yn amrywio yn dibynnu ar faint a graddfa'r datblygiad arfaethedig fel a ganlyn:

• Deiliad tŷ – £33
• Mân ddatblygiad – £332
• Datblygiad mawr – £797
• Datblygiad sylweddol - £1328

Mae’r Gorchymyn Cynllunio Gwlad a Thref (Gweithdrefn Rheoli Datblygu) (Diwygio) 2015 yn cynnig y diffiniad canlynol:

 ystyr "cais deiliad tai" yw cais am—

(a) caniatâd cynllunio ar gyfer ehangu, gwella neu newid tŷ annedd neu ddatblygiad o fewn cwrtil tŷ o'r fath, neu
(b) newid defnydd i ehangu cwrtil tŷ annedd, at unrhyw bwrpas sy'n gysylltiedig â mwynhad y tŷ annedd ond nid yw'n cynnwys —
(i)  unrhyw gais arall ar gyfer newid defnydd,
(ii) cais am godi tŷ annedd, neu
(iii) cais i newid nifer yr anheddau mewn adeilad;

Diffinnir datblygiad sylweddol fel datblygiad sy'n fwy na 24 o anheddau, neu 0.99 hectar, neu 1,999 metr sgwâr.

Yr hyn a wnawn

Fel isafswm, dylai ymgeiswyr ar gyfer datblygiadau deiliaid tai ddisgwyl derbyn y wybodaeth ganlynol yn eu hymateb ysgrifenedig:

• Hanes cynllunio perthnasol y safle
• Polisïau perthnasol y cynllun datblygu y bydd y cynnig datblygu yn cael ei asesu yn eu herbyn
• Canllawiau cynllunio atodol perthnasol (h.y. dylunio, cadwraeth ac ati)
• Unrhyw ystyriaethau cynllunio perthnasol eraill
• Asesiad cychwynnol o'r datblygiad arfaethedig

Ar gyfer pob cynnig datblygu arall, bydd ymgeiswyr yn derbyn yr holl wybodaeth a amlinellir uchod, yn ogystal â chyngor ynghylch a oes unrhyw gyfraniadau Cytundeb Cyfreithiol Adran 106 yn debygol o gael eu ceisio ac arwydd o gwmpas a swm y cyfraniadau hyn.

Heb dalu'r ffi briodol, ni fydd y Cyngor o dan unrhyw rwymedigaeth i dderbyn a phrosesu ffurflen ymholiad cyn-cais. 

Dim ond trwy'r gwasanaeth anstatudol a gynigir gan yr awdurdod cynllunio lleol y gellir darparu cyngor ar gyfer ceisiadau caniatâd adeilad rhestredig. Mae erthygl 4 o'r Rheoliadau Cynllunio Gwlad a Thref (Gwasanaethau Cyn-ymgeisio) (Cymru) 2016 yn nodi bod ceisiadau cymwys yn geisiadau am ganiatâd cynllunio a wneir i awdurdod cynllunio lleol ar gyfer datblygu tir.

 

Gwasanaeth Cyngor cyn-cais anstatudol Cyngor Sir Penfro

Ar gyfer pob ymholiad o dan y gwasanaeth anstatudol,bydd angen i chi anfon y canlynol atom fel isafswm:

• Manylion ysgrifenedig y cyfeiriad a'r cynnig;
• Disgrifiad o natur a graddfa'r datblygiad a gynigir a'r defnydd o ba dir ac adeiladau sydd i'w rhoi;
• Cynllun lleoliad y safle gyda'r safle wedi'i farcio'n glir (i raddfa gydnabyddedig, pwynt y gogledd ac ati);
• Lluniadau braslunio sy'n rhoi manylion y cynnig (i raddfa gydnabyddedig);
• Ffotograffau o'r safle a'r ardal gyfagos, gan roi sylw arbennig i unrhyw dai cyfagos neu ddatblygiadau eraill y gallai eich cynnig effeithio arnynt
• Manylion cyswllt llawn gan gynnwys rhif ffôn a chyfeiriad e-bost;
• Y ffi briodol – Ni fydd yr ymholiad yn cael ei gofrestru ar y system ac ni wneir unrhyw waith manwl nes bod y ffi lawn wedi ei thalu;
• Datganiad Cynllunio a Mynediad drafft cychwynnol a/neu Ddatganiad Treftadaeth os yw'n briodol;
• Trefniadau mynediad a pharcio os yw'n briodol;
• Efallai y bydd angen i asesiadau ecolegol, tirwedd, llygredd tir, llifogydd a thrafnidiaeth ddod gyda’r cyflwyniad hefyd, yn dibynnu ar leoliad, natur a chymhlethdod y datblygiad.

Yr hyn a wnawn

Ar ôl derbyn eich ymholiad cychwynnol, byddwn yn penderfynu a oes angen cyngor cyn-cais arno a pha fath o gyngor sydd fwyaf addas. Yna byddwn yn gwirio bod y ffi briodol wedi'i thalu. Os nad yw wedi gwneud hynny, byddwn yn cysylltu â chi gan gadarnhau na fyddwn yn symud eich ymholiad yn ei flaen hyd nes y bydd y ffi briodol wedi'i thalu.

Unwaith y bydd y ffi wedi'i thalu, bydd eich ymholiad yn cael ei dyrannu i swyddog priodol.

Byddwn yn anelu at ymateb eich ymholiad o fewn y cyfnodau ymateb targed fel yr amlinellir yn yr amserlen codi tâl. Fodd bynnag, ni allwn warantu ymateb o fewn y cyfnod hwn gan y gallwn fod yn aros am ymatebion i'r ymgynghoriad ac ati. Byddwn yn cysylltu â chi i gytuno ar estyniad amser. Mewn achosion arbennig o gymhleth, efallai y bydd angen mwy o amser a byddwn yn eich cynghori pryd y gallwch ddisgwyl ateb.

Os nad oes gennym ddigon o wybodaeth i ateb eich ymholiad, yna byddwn yn ysgrifennu atoch yn nodi pa wybodaeth sydd ei hangen arnom. Bydd y cloc yn stopio hyd nes bydd yr holl wybodaeth yn cael ei derbyn. Pan geisir ymweliad safle neu gyfarfod, byddwn yn trefnu dyddiad addas yn dibynnu ar gymhlethdod y cynllun a faint o waith y bydd ei angen ymlaen llaw. Gall hyn gynnwys unrhyw amser sy'n angenrheidiol i gael barn gychwynnol gan bartïon mewnol eraill sydd â diddordeb, megis y Peiriannydd Priffyrdd ac ati. Fodd bynnag, ni fydd unrhyw gyfarfodydd yn cael eu cynnal heb weld ymlaen llaw y wybodaeth y gofynnwyd amdani.

Prif bwrpas y CPC yw darparu fframwaith, y cytunwyd arno rhwng yr Awdurdod Cynllunio Lleol (ACLl) a'r ymgeisydd neu'r ymgeisydd posibl, ynghylch y broses ar gyfer ystyried cynnig datblygiad mawr.

Nid oes CPC safonol gan fod pob un yn debygol o fod yn unigryw i'w amgylchiadau penodol.

Mae Deddf Llywodraeth Leol 2003 yn caniatáu i Gynghorau godi tâl am wasanaethau ychwanegol. Yn achos CPC, gall y gwasanaethau ychwanegol gynnwys cost ymgysylltu â staff dros dro neu asiantaeth i ôl-lenwi swyddogion sy'n gweithio'n llawn amser ar y prosiect neu gaffael cyngor arbenigol i gynorthwyo i benderfynu ar y cynnig. Byddai defnyddio CPC yn caniatáu dull rheoli prosiect ar gyfer datblygiad sylweddol, gyda rheolwr prosiect a/neu dîm pwrpasol, ac nid yw'n peryglu ffrydiau gwaith busnes fel arfer.

Dylid ystyried CPC fel offeryn effeithlonrwydd, sy'n darparu amserlen glir i ddatblygu cynigion datblygu sylweddol gyda buddion economaidd cysylltiedig. Yn ogystal, darperir adnoddau ychwanegol i sicrhau parhad gwasanaeth, lle bo angen.

Bydd y broses y mae CPC yn ei nodi yn amrywio yn ôl nifer a chymhlethdod y materion i'w hystyried a'r math o ddatblygiad a gynigir.

Efallai na fydd cynigion datblygu cymharol gymedrol gyda materion cynllunio syml yn elwa o ddull gweithredu CPC, er y gallai cynlluniau ar raddfa lai hyd yn oed ofyn am fewnbwn arbenigol, er enghraifft arbenigedd ecolegol, tirwedd a gweledol neu briffyrdd. Yn yr achos hwn, bydd y cyfnod penderfynu yn debygol o gael ei ymestyn ac mae angen adnoddau ychwanegol i ganiatáu i'r Cyngor wneud penderfyniad neu argymhelliad gwybodus sydd â chydbwysedd. Bydd y rhan fwyaf o gynigion datblygu ar raddfa fawr neu arwyddocaol yn gofyn am ryw fath o fewnbwn ychwanegol neu eithriadol a bydd y CPC yn cytuno ar yr estyniad i gyfnodau penderfynu, a ganiateir o dan y rheoliadau cyfredol.

Gellid cytuno ar CPC trwy gyd-ddealltwriaeth rhwng y partïon neu drwy gytundeb ffurfiol. Yn y rhan fwyaf o achosion, bydd angen rhyw fath o gytundeb ysgrifenedig er mwyn cytuno ar amserlenni. Bydd hyn yn fwy perthnasol pan fydd cyfraniad ariannol yn ychwanegol at y ffi gynllunio arferol, a fyddai'n cael ei ddefnyddio i ddarparu unrhyw adnoddau ychwanegol sy'n angenrheidiol i bennu'r cais.

Ni ddylid ystyried CPC fel modd o 'brynu' caniatâd cynllunio neu osgoi'r broses gynllunio arferol. Er gwaethaf unrhyw gytundeb ar ddefnyddio CPC ar gyfer unrhyw gais cynllunio penodol, mae'n ofynnol o dan y gyfraith gynllunio i bob cais cynllunio gael ei ystyried yn ôl ei deilyngdodau, gan ystyried yr holl ystyriaethau materol, gan gynnwys polisi defnydd tir cenedlaethol a lleol. Mae'n annhebygol iawn y bydd ACLl yn cyflwyno CPC sy'n gysylltiedig â datblygiad sydd ag ychydig neu ddim gobaith o dderbyn argymhelliad ffafriol. 

Elfennau cyffredin o’r CPC:

• Mae'r cytundeb fel arfer yn cael ei lunio cyn cyflwyno cais cynllunio.
• Bydd y Cyngor a'r darpar ymgeisydd yn llofnodi'r cytundeb.
• Fel egwyddor gyffredinol, dylai'r cytundeb fod mor syml â phosibl, yn gyson ag ymagwedd gymesur tuag at raddfa'r cynnig a chymhlethdod y materion a godwyd.
• Dylai'r cytundeb gynnwys un neu fwy o gerrig milltir y cytunwyd arnynt i ddiffinio'r broses o ystyried y datblygiad arfaethedig, gan gynnwys dyddiad cytunedig y bydd cais yn cael ei benderfynu gan y Cyngor.
• Bydd y dyddiad penderfynu y cytunwyd arno yn disodli'r terfynau amser statudol arferol.
• Y CPCau symlaf fydd cytundeb rhwng y Cyngor a'r ymgeisydd, gan bennu dyddiad penderfynu priodol ar gyfer cais cynllunio.
• Yn amlach na pheidio, cytunir ar y CPC yn ystod trafodaethau cyn-cais i nodi'r cwmpas a'r amserlen ar gyfer ymgysylltu cyn-cais a chyflwyno a phenderfynu ar y cais cynllunio wedi hynny.
• Cytunir ar gyfraniad ariannol ychwanegol i dalu am unrhyw gostau eithriadol, yn ychwanegol at y ffi gynllunio.

Byddai CPCau yn cael eu defnyddio'n bennaf ar gyfer cynlluniau datblygu mwy (mawr ac uwch) ond gellid eu defnyddio hefyd ar gyfer unrhyw fath o ddatblygiad sy'n gofyn am ymateb anhygoel gan y Cyngor. Gallai hyn gynnwys cynlluniau ynni adnewyddadwy neu ddatblygiadau hanfodol ar safleoedd sensitif.

Gellid defnyddio CPCau hefyd fel rhan o ymateb i ymgynghoriadau ar geisiadau Datblygiadau o Arwyddocâd Cenedlaethol (DAC). Mae'r ceisiadau hyn yn cael eu cyflwyno i Weinidogion Cymru a'u penderfynu ganddynt drwy'r Arolygiaeth Gynllunio, sy'n cymryd y rhan fwyaf o'r ffi gynllunio. Yn yr achos hwn, bydd yr awdurdod lleol yn ymgynghorai statudol a bydd yn gyfrifol am gyflawni'r amodau ac unrhyw orfodaeth ddilynol. Mae'n hanfodol felly y gellir adennill unrhyw gostau a ysgwyddir drwy sicrhau cyngor beirniadol gan y datblygwr.

 

Beth mae'r costau'n ei dalu

Mae'r ffioedd hyn yn cynnwys costau gweinyddu a'r amser a dreulir mewn ymchwil, asesu, cyfarfod yn ôl yr angen, ac wrth wneud ymateb ysgrifenedig.

Mae CThEM wedi cadarnhau drwy Bwyllgor TAW CIPFA y dylid trin y gwasanaeth cyn-cais statudol a ddarperir gan ACLlau Cymru fel rhai nad ydynt yn fusnes ac y tu allan i gwmpas TAW. Bydd y gwasanaeth anstatudol/dewisol yn parhau i fod yn alluogol o ran TAW ac mae'r amserlen codi tâl uchod yn cynnwys TAW.

Ar gyfer datblygiadau mawr, bydd cyfarfod cwmpasu 'am ddim' o hyd at 1 awr yn cael ei gynnig. Pwrpas y cyfarfod cwmpasu yw caniatáu i'r darpar ddatblygwr egluro ac amlinellu ei gynllun ac i'r Cyngor nodi'r prif faterion. Darperir rhywfaint o arweiniad sylfaenol iawn ond ni fydd unrhyw gyngor ansoddol ar hyn o bryd. Yn dilyn y cyfarfod, bydd y swyddog achos yn darparu amserlen ysgrifenedig yn amlinellu cwmpas y cyngor cyn-cais, y bydd adrannau o'r Cyngor yn rhan ohonynt, dadansoddiad o'r gost o ddarparu'r cyngor cyn-cais ffurfiol ac amserlen ddrafft ar gyfer cyfarfodydd/ymatebion. Yna, mater i'r ymgeisydd yw p'un ai i ymgysylltu â'n gwasanaeth cyngor cyn-cais gwerth ychwanegol neu ddefnyddio'r system statudol fwy cyfyngedig.

Codir tâl ar bob prosiect neu safle ar wahân y cyfeirir ato mewn ymholiad ar y gyfradd briodol. Efallai na fydd safleoedd yn cael eu rhannu'n artiffisial mewn ymgais i ddenu tariff gwahanol. Bydd ceisiadau lluosog yn denu'r ffioedd lluosog priodol.

Noder

Mae ein gwasanaeth cyngor cyn-cais yn cael ei gynnig i ddatblygwyr ac ymgeiswyr unigol gan gynnwys deiliaid tai. Yn y naill achos neu'r llall, mae rhai pwyntiau cyffredinol y dylech eu hystyried cyn i chi gysylltu â ni:

• Ceisiwch gysylltu â ni ar y cyfle rhesymol cynharaf yn eich prosiect;
• Gwnewch rywfaint o ymchwil gychwynnol eich hun gan gynnwys edrych ar ein nodiadau ar sut i gyflwyno cais dilys;
• Mynegwch farn y rhai y gallai eich cynigion effeithio arnynt;
• Cofiwch po fwyaf o wybodaeth y gallwch ei rhoi i ni, y mwyaf cywir a defnyddiol y gall ein hymateb fod – gall cynigion amwys dderbyn cyngor amwys yn unig. Yr allwedd i lwyddiant y gwasanaeth hwn fydd eich bod yn darparu gwybodaeth ddigonol i ni ymlaen llaw – nodir hyn yn fanylach yn y dogfennau a grybwyllir uchod; ac
• Ar faterion cymhleth, byddwch yn barod i geisio cymorth proffesiynol preifat – ni fwriedir i'n gwasanaeth fod yn ddewis arall i gyflogi ymgynghorwyr proffesiynol.

Byddwn bob amser yn gwneud ein gorau glas i roi'r cyngor gorau posibl i chi ar y wybodaeth sydd wrth law. Fodd bynnag, mae angen i chi fod yn ymwybodol nad yw unrhyw gyngor a roddir gan Swyddogion y Cyngor ar gyfer ymholiadau cyn gwneud cais yn gyfystyr â phenderfyniad ffurfiol gan y Cyngor fel Awdurdod Cynllunio Lleol. Rhoddir unrhyw farn yn ddidwyll, a hyd eithaf ein gallu, ond heb ragfarnu ystyriaeth ffurfiol unrhyw gais cynllunio.

Dim ond ar ôl i ni ymgynghori â phobl leol, ymgynghoreion statudol ac unrhyw bartïon eraill sydd â diddordeb, y gellir gwneud y penderfyniad terfynol ar unrhyw gais y gallwch ei wneud. Bydd yn cael ei wneud gan y Pwyllgor Cynllunio neu gan swyddogion cynllunio ac yn seiliedig ar yr holl wybodaeth sydd ar gael bryd hynny.

Dylech felly fod yn ymwybodol na all swyddogion warantu'r penderfyniad ffurfiol terfynol a wneir ar eich cais/ceisiadau. Fodd bynnag, bydd unrhyw gyngor cyn-cais a ddarparwyd yn cael ei ystyried yn ofalus wrth ddod i benderfyniad neu argymhelliad ar gais; yn amodol ar yr amod y gall amgylchiadau a gwybodaeth newid neu ddod i'r amlwg a allai newid y sefyllfa honno.