Eich Iechyd

Sgrinio

Sgrinio am Gancr
Gall sgrinio leihau eich risg o farw o gancr neu broblemau iechyd eraill trwy ei ganfod yn y cyfnod cynnar, pan nad oes yn aml unrhyw symptomau. Cynigir y mathau canlynol o sgrinio yng Nghymru:

Sgrinio Serfigol Yng Nghymru, mae menywod dros 25 yn cael eu gwahodd i gael eu sgrinio bob 3 blynedd, a menywod 50-64 bob 5 mlynedd. Gallwch ddewis gael y prawf ceg y groth yn eich meddygfa leol neu glinig iechyd rhywiol. Os nad ydych yn siwr ble i ganfod y clinigau hyn, gallwch ffonio Galw Iechyd Cymru ar 0845 4647.

Sgrinio’r Fron Mae menywod 50-70 yn cael eu gwahodd i gael pelydr-x o’r fron bob 3 blynedd. Gall menywod dros 70 ofyn am apwyntiad sgrinio.  
Bydd y sgrinio’n digwydd mewn unedau sgrinio symudol. Mae’r uned yn ymweld â dros 100 o safleoedd yng Nghymru fel bod menywod yn cael eu sgrinio yn agos i’w cartref, ac maent yn hygyrch i fenywod sy’n defnyddio cadair olwyn.  Am ragor o wybodaeth, ewch i www.breasttestwales.wales.nhs.uk neu ffoniwch Galw Iechyd Cymru ar 0845 46 47

Sgrinio’r Coluddyn Cynigir pecyn sgrinio’r coluddyn yng Nghymru ar hyno bryd i ddynion a menywod rhwng 60 a 74 oed. Cewch eich gwahodd i gymryd rhan bob dwy flynedd. Pan fydd yn amser sgrinio, caiff y pecyn ei anfon drwy’r post. Byddwch yn gallu gwneud y prawf yn eich cartref, mewn preifatrwydd.
Am ragor o wybodaeth, neu os oes gennych unrhyw bryderon am y prawf, cysylltwch â Llinell Gymorth y GIG ar 0800 294 3370.

Rhaglen Sgrinio Ymlediadau Aortig Abdomenol Cymru.  Mae Ymlediad Aortig Abdomenol yn digwydd pan fydd y brif bibell waed sy’n cario gwaed o’r galon i’r corff yn chwyddo.  Weithiau, mae mur yr aorta yn yr abdomen yn gwanhau ac yn chwyddo i ffurfio ymlediad. Pan fydd hyn yn digwydd, mae perygl y bydd yr aorta yn rhwygo neu’n hollti.

Gwahoddir dynion 65 oed am brawf sgrinio uwchsain unwaith. Ni wahoddir menywod am brawf sgrinio gan eu bod yn llawer llai tebygol o gael ymlediad aortig abdomenol.  Mae risg marwolaeth yn uchel os yw ymlediad aortig abdomenol yn hollti, felly mae canfod ymlediad yn y cyfnod cynnar yn rhoi’r cyfle gorau i drin y broblem a goroesi.
Bydd sgrinio ymlediadau aortig abdomenol yn digwydd mewn clinigau cymunedol. Am ragor o wybodaeth, ewch i www.aaascreening.wales.nhs.uk  neu ewch i siarad gyda’ch meddyg teulu.

Croen
Mae archwilio eich croen eich hun yn bwysig oherwyded mae adnabod cancr o’r croen yn y cyfnod cynnar yn achub bywydau. Nid cancr yw’r rhan fwyaf o’r newidiadau i’ch croen, ond os ydych chi’n canfod rhywbeth anarferol ar eich croen nad yw’n diflannu ar ôl pedair i chwe wythnos, neu fan geni neu ddarn o groen sy’n newid siâp neu’n chwyddo, dylech fynd at feddyg iddo gael archwilio hynny.  
Gallwch leihau eich risg o gancr y croen drwy:

  • Osgoi’r haul cymaint â phosibl pan fydd ar ei gryfaf – rhwng 11 y bore a 3 y prynhawn
  • Gorchuddio eich croen cymaint â phosibl yn yr heulwen
  • Defnyddio hufen haul ffactor uchel (defnyddiwch ffactor 15 a mwy bob amser)  

Mae mwy o wybodaeth a chyngor ar gael drwy lenwi asesiad arlein yn www.cancerresearchuk.org/cancer-info/spotcancerearly. Gweler hefyd  www.nhsdirect.wales.nhs.uk am asesydd symptomau newidiadau man geni os ydych yn poeni am fan geni ar eich croen.

Os ydych chi’n poeni am gancr, ffoniwch linell gymorth cancr Tenovus ar 0808 808 1010, neu linell gymorth Ymchwil Cancr ar 0808 800 4040.

ID: 2101, adolygwyd 23/01/2018