Gostyngiadau’r Dreth Gyngor

Ail Gartrefi

Premiwm ail gartrefi

Diffiniad ail gartref yw annedd nad yw’n brif gartref neu’n unig gartref unigolyn ac sydd wedi’i ddodrefnu’n sylweddol.

Y cyngor sy'n gwneud y penderfyniad i godi premiwm ail gartref ac mae wedi penderfynu ar y canlynol:-

  • O 1 Ebrill 2017 ymlaen codi premiwm ail gartref o 50%
  • O 1 Ebrill 2022 ymlaen codi premiwm ail gartref o 100%
  • O 1 Ebrill 2024 ymlaen codi premiwm ail gartref o 200%
  • O 1 Ebrill 2025 ymlaen codi premiwm ail gartref o 150%
  • O 1 Ebrill 2026 ymlaen codi premiwm ail gartref o 125%

Mae’r premiwm ail gartref yn ychwanegol at y tâl safonol ar gyfer y dreth gyngor.

 

Eithriadau i’r Premiwm Ail Gartref

 

Dosbarth 1: Anheddau’n cael eu marchnata ar werth – yn gyfyngedig i flwyddyn

Er mwyn bod yn gymwys ar gyfer yr eithriad hwn, rhaid i annedd fod ar y farchnad i’w gwerthu am bris rhesymol. Wrth ystyried a ydyw pris yn rhesymol, bydd cymariaethau’n cael eu gwneud gydag eiddo eraill sydd ar werth / wedi’u gwerthu yn yr ardal. Bydd angen tystiolaeth bod yr eiddo ar werth.

Sylwch fod yr eithriad hwn yn gyfyngedig o ran amser i flwyddyn. Fodd bynnag, gellir ymestyn y cyfnod hwn os oes gwerthiant ar fin digwydd.

 

Dosbarth 2: Anheddau’n cael eu marchnata i’w gosod – yn gyfyngedig i flwyddyn

I fod yn gymwys ar gyfer yr eithriad hwn, rhaid i’r annedd fod ar y farchnad i’w gosod am rent rhesymol. Bydd angen tystiolaeth bod yr eiddo’n cael ei farchnata i’w osod.

Sylwch fod yr eithriad hwn wedi’i gyfyngu o ran amser i flwyddyn, ond gellir ymestyn y cyfnod hwn os yw’r eiddo ar fin cael ei osod.

 

Dosbarth 3: Rhandai sy’n ffurfio rhan o’r brif annedd, neu’n cael eu trin fel rhan o’r brif annedd

Mae’r eithriad hwn yn berthnasol pan fo perchennog wedi addasu ei annedd i ddarparu rhandy a bod y rhandy bellach yn cael ei ddefnyddio fel rhan o’r brif annedd.

 

Dosbarth 4: Anheddau a fyddai’n unig neu brif breswylfa rhywun pe na bai’n preswylio yn llety’r lluoedd arfog

Mae’r eithriad hwn yn berthnasol i anheddau a fyddai’n unig neu brif breswylfa unigolyn ond sydd heb eu meddiannu oherwydd bod yr unigolyn hwnnw’n byw mewn llety lluoedd arfog.

Mae hefyd yn cynnwys personél y lluoedd arfog y mae eu cartrefi heb eu meddiannu oherwydd eu bod yn byw mewn llety lluoedd arfog dramor.

 

Dosbarth 5: Lleiniau carafanau ac angorfeydd cychod wedi’u meddiannu

 

Dosbarth 6: Anheddau lle mae amod cynllunio yn atal deiliadaeth am gyfnod di-dor o 28 diwrnod o leiaf mewn unrhyw gyfnod o 12 mis, megis cabanau gwyliau a thai gwyliau pwrpasol

Yn weithredol ers 1 Ebrill 2023, mae’r eithriad Dosbarth 6 wedi’i ddiwygio fel a ganlyn:

Anheddau lle mae amod cynllunio:

  • yn cyfyngu ar feddiannaeth am gyfnod di-dor o 28 diwrnod o leiaf mewn unrhyw gyfnod o flwyddyn
  • yn nodi y gellir defnyddio’r annedd fel llety gwyliau a osodir yn unig, neu
  • yn atal deiliadaeth fel unig neu brif breswylfa unigolyn

 

Dosbarth 7: Anheddau sy’n cael eu meddiannu o bryd i’w gilydd pan fo’n ofynnol i unigolyn breswylio yn rhywle arall mewn llety sy’n gysylltiedig â swydd

Os credwch na ddylech fod yn destun y premiwm neu os yw eich eiddo yn dod o fewn y diffiniad uchod ond nad yw eich bil yn adlewyrchu’r tâl ychwanegol, dylech hysbysu’r Cyngor o fewn 21 diwrnod. Gall methu â darparu gwybodaeth neu roi gwybodaeth ffug arwain at gosb o £50, y gellir ei gorfodi yn y Llys Ynadon.

Ystyrir sawl ffactor wrth bennu prif breswylfa unigolyn at ddibenion y dreth gyngor. Mae’r rhain yn cynnwys lle mae unigolyn wedi’i gofrestru i bleidleisio, a ydyw’r eiddo yn eiddo iddo ef neu’n cael ei rentu, faint o amser a dreulir yn yr eiddo, cysylltiadau teuluol, lle cedwir y rhan fwyaf o eiddo personol unigolyn, lle mae unigolyn wedi’i gofrestru gyda meddyg teulu / deintydd, lle anfonir ei ohebiaeth, lle mae ei gymar yn preswylio, a lle mae eu plant yn mynd i’r ysgol (os yw’n berthnasol).

Os oes gennych fwy nag un breswylfa, cwblhewch y Ffurflen unig neu brif breswylfa i’n cynorthwyo i wneud penderfyniad ynghylch pa gyfeiriad y dylid ei ddosbarthu fel eich prif breswylfa.

I gael rhagor o wybodaeth am unrhyw un o’r uchod, cysylltwch â’r Gwasanaethau Refeniw: (01437 764551)

 

Premiymau’r dreth gyngor – Incwm a gwariant

Bwriedir i’r disgresiwn a roddir i awdurdodau lleol i godi tâl premiwm fod yn fodd i helpu i gyflawni’r materion canlynol:

  • bod tai gwag hirdymor yn cael eu defnyddio unwaith eto i ddarparu eiddo diogel, sicr a fforddiadwy
  • cefnogi awdurdodau lleol i gynyddu’r cyflenwad o dai fforddiadwy a gwella cynaliadwyedd cymunedau lleol

Gall awdurdodau lleol osod premiymau ar eiddo gwag hirdymor neu ail gartrefi neu’r ddau a gallant osod lefelau gwahanol o bremiwm ar gyfer pob dosbarth.

Cynlluniwyd y pwerau’n fwriadol fel pwerau disgresiwn i ganiatáu i awdurdodau lleol deilwra eu defnydd er mwyn mynd i’r afael â blaenoriaethau lleol ac er mwyn adlewyrchu patrymau gwahanol y tai sydd ar gael ac sydd eu hangen ledled Cymru.

 

Sut mae'r arian a gesglir o bremiymau’r dreth gyngor yn Sir Benfro yn cael ei wario?

Ar gyfer Blwyddyn Ariannol 2023/24

  • Cyfanswm yr ail gartrefi: 4043
  • Cyfanswm nifer yr ail gartrefi sydd â rhwymedigaeth i dalu’r premiwm ym mis Mawrth 2024: 3455
  • Cyfanswm nifer yr eiddo gwag hirdymor: 522
  • Cyfanswm yr eiddo gwag hirdymor sydd â rhwymedigaeth i dalu’r premiwm ym mis Mawrth 2024: 498
  • Cyfanswm yr incwm ychwanegol a gynhyrchwyd o godi premiwm ar ail gartrefi: £4.80m
  • Cyfanswm yr incwm ychwanegol a gynhyrchwyd o godi premiwm ar eiddo gwag hirdymor: £0.40m

 

Sut mae’r incwm ychwanegol o bremiymau ail gartrefi a godwyd wedi’i ddefnyddio yn 2023/24:

  • Tai fforddiadwy: 18.75%
  • Gwella Sir Benfro: 6.25%
  • Cronfa gyffredinol gwasanaethau cymunedol: 75%

 

 Sut y defnyddiwyd incwm ychwanegol o bremiymau eiddo gwag hirdymor yn 2023/24:

  • Sicrhau bod tai yn cael eu defnyddio unwaith eto: 100%
  • Cronfa gyfferdinol gwasanaethau Tai: 0% 

 

Sut mae’r arian a gesglir o bremiymau’r dreth gyngor yn Sir Benfro yn cael ei wario?

Ar gyfer blwyddyn ariannol 2024/25

  • Cyfanswm yr ail gartrefi:  4259
  • Cyfanswm nifer yr ail gartrefi sy’n atebol i dalu premiwm ym mis Mawrth 2025:  3399
  • Cyfanswm nifer yr eiddo gwag hirdymor: 612
  • Cyfanswm nifer yr eiddo gwag hirdymor sy’n atebol i dalu premiwm ym mis Mawrth 2025: 537
  • Cyfanswm yr incwm ychwanegol a gynhyrchwyd o godi premiwm ar ail gartrefi: £10,568,971.94
  • Cyfanswm yr incwm ychwanegol a gynhyrchwyd o godi premiwm ar eiddo gwag hirdymor: £1,477,262.30

 

Sut mae’r incwm ychwanegol o bremiymau ail gartrefi wedi cael ei ddefnyddio yn 2024/25:

  • 85% i ariannu elfennau o gyllideb y cyngor yn ymwneud â thai fforddiadwy a gwella cynaliadwyedd cymunedau lleol
  • 75% (o’r 15% sy’n weddill) ar gyfer y rhaglen Tai Fforddiadwy
  • 25% (o’r 15% sy’n weddill) ar gyfer Cynllun Grant Gwella Sir Benfro    

 

Sut mae’r incwm ychwanegol o bremiymau eiddo gwag hirdymor wedi cael ei ddefnyddio yn 2024/25:

  • 100% i ariannu elfennau o gyllideb y cyngor yn ymwneud â thai fforddiadwy a gwella cynaliadwyedd cymunedau lleol.
  • 0% ar gyfer adfer eiddo gwag i’w defnyddio eto.    

 

Canllawiau Llywodraeth Cymru (yn agor mewn tab newydd)

 

ID: 36, adolygwyd 16/10/2025