![]()
Yn y canllaw hwn, defnyddir y geiriau 'rhaid' neu 'rhaid peidio' lle mae'n ofynnol yn l y gyfraith i fusnesau wneud (neu beidio gwneud) rhywbeth. Defnyddir y gair 'dylai' lle mae canllawiau cyfreithiol sefydledig neu arfer gorau sy'n debygol o helpu busnesau i osgoi torri'r gyfraith.
Mae'r canllawiau hyn ar gyfer Cymru, Lloegr a'r Alban
Beth yw llogi? Llogi yw pan fydd masnachwr yn rhoi neu'n cytuno i roi meddiant i chi o nwyddau (er enghraifft, ceir, offer pwer a dillad arbennig) ynghyd 'r hawl i'w defnyddio, yn amodol ar delerau'r contract llogi, a fydd yn cynnwys faint o amser y mae'r nwyddau yn cael eu llogi ar eu cyfer. Mae'r masnachwr yn parhau i fod yn berchennog y nwyddau ac nid oes gennych yr hawl neu'r opsiwn i'w prynu. Pan fyddwch chi'n llogi nwyddau gan fasnachwr, rydych chi'n ymrwymo i gontract sy'n cael ei reoleiddio gan lawer o gyfreithiau.
Mae Deddf Hawliau Defnyddwyr 2015 yn rhoi hawliau a rhwymedau i chi pan fydd y nwyddau a logir yn methu bodloni eich disgwyliadau a phan fydd gwasanaeth llogi a ddarperir gan fasnachwr yn is na'r safon. Mae hefyd yn nodi'r rheolau i'ch amddiffyn os bydd masnachwr yn ceisio mynd 'ch hawliau oddi yno neu ddefnyddio telerau annheg mewn contract neu hysbysiad defnyddiwr.
Gelwir contract i logi nwyddau hefyd yn gytundeb llogi defnyddwyr ac mae'n cael ei reoleiddio gan Ddeddf Credyd Defnyddwyr 1974.
Mae gennych hefyd yr hawl i ddisgwyl i nwyddau wedi'u llogi fod yn ddiogel i'w defnyddio.
Mae'r canllaw hwn yn nodi'r cyfreithiau allweddol sy'n berthnasol i gontract llogi ac yn cynnig esboniad o'r hawliau a'r rhwymedau sydd gennych yn erbyn masnachwr pan fydd pethau'n mynd o chwith. Nid yw'r canllaw hwn yn cynnwys cytundebau hurbwrcas (lle nad oes gennych yr opsiwn i brynu'r nwyddau).
BREXIT
Mae rheolau ar waith sy'n ymdrin llawer o feysydd, gan gynnwys sut mae'r DU yn masnachu 'r UE. Beth mae hyn yn ei olygu i chi? Mae mwyafrif y newidiadau i fasnachu 'y tu l i'r llenni', ond mae rhai newidiadau y byddwch yn sylwi arnynt, megis disodli 'EU' gyda 'UK' a 'GB' (Prydain Fawr) a chael yr opsiwn i ddefnyddio UKCA (Asesiad Cydymffurfiaeth y DU) a/neu farc CE yr UE ar rai nwyddau, o ganlyniad i benderfyniad y Llywodraeth i ymestyn y defnydd o farc CE am gyfnod amhenodol.
DEDDF HAWLIAU DEFNYDDWYR 2015
Mae contract llogi yn enghraifft o 'gontract cymysg' o dan Ddeddf Hawliau Defnyddwyr 2015; mae gennych hawliau yn erbyn masnachwr os yw'r nwyddau a logir i chi yn methu bodloni eich disgwyliadau, o bosibl oherwydd eu bod yn ddiffygiol neu'n anniogel a phan fydd gwasanaeth llogi a ddarperir gan fasnachwr yn is na'r safon. Cyfeirir at y rhain yn gyffredinol fel eich 'hawliau statudol'. Byddwch hefyd yn cael rhwymedau yn erbyn masnachwr os nad yw eich hawliau yn cael eu bodloni.
Hawliau allweddol (nwyddau wedi'u hurio):
Prif atebion (nwyddau wedi'u hurio):
Mae'r canllaw 'Y gwerthiant a chyflenwad o nwyddau: eich hawliau defnyddiwr' yn rhoi mwy o wybodaeth am eich hawliau a pha ateb y mae gennych hawl iddo.
Hawliau allweddol (gwasanaeth llogi):
Atebion allweddol (gwasanaeth llogi):
Mae'r canllaw 'Cyflenwi gwasanaethau: hawliau defnyddwyr' yn rhoi mwy o wybodaeth am eich hawliau a pha ateb y mae gennych hawl iddo.
Mae'r gyfraith ar delerau annheg, fel y'i nodir yn Neddf Hawliau Defnyddwyr 2015, yn gymwys i bob contract defnyddwyr (contractau rhwng masnachwr a defnyddiwr), gan gynnwys contractau ar gyfer llogi nwyddau, p'un a ydynt yn ysgrifenedig ai peidio.
Mae hefyd yn cynnwys hysbysiadau os ydynt yn 'hysbysiadau defnyddwyr', sy'n golygu eu bod yn pennu hawliau neu rwymedigaethau rhwng defnyddiwr a masnachwr neu'n ceisio gwadu neu gyfyngu ar gyfrifoldeb masnachwr i ddefnyddiwr. Mae ystyr 'hysbysiadau defnyddwyr' yn eang ac yn berthnasol i gyhoeddiadau ac unrhyw gyfathrebiadau eraill, boed yn ysgrifenedig neu beidio, y bwriedir i ddefnyddiwr eu gweld neu eu clywed. Efallai y byddwch yn dod o hyd i'r math hwn o hysbysiad ger y cownter mewn storfa logi.
Y rheol gyffredinol yw bod term neu hysbysiad yn annheg os yw, yn groes i ofynion ddidwyll, yn achosi anghydbwysedd sylweddol yn hawliau a rhwymedigaethau'r parton o dan y contract ar draul y defnyddiwr.
Felly beth mae hyn yn ei olygu? Yn y bn, mae'n golygu bod yn rhaid i fasnachwyr ddrafftio a chyflwyno eu contractau llogi a hysbysiadau i chi mewn ffordd sy'n deg ac yn agored ac sy'n parchu eich buddiannau cyfreithlon. Rhaid i delerau a hysbysiadau fod yn dryloyw. Mae hyn yn golygu bod rhaid i'r geiriad fod yn glir (nid jargon cyfreithiol), yn hawdd ei ddeall ac yn ddarllenadwy. Ni ddylent fod wedi'u cynllunio i'ch twyllo na'ch trapio, a rhaid i unrhyw dermau sy'n bwysig (oherwydd y gallent eich rhoi dan anfantais) fod yn amlwg. Mae 'anghydbwysedd sylweddol' yn golygu bod yr hawliau neu'r rhwymedigaethau a gynhwysir o fewn y term neu'r hysbysiad yn cael eu pwysoli'n sylweddol o blaid y masnachwr ac felly'n rhoi mwy o faich arnoch chi.
Gall termau sy'n 'safonol' (sy'n golygu eu bod yn cael eu defnyddio ym mhob contract llogi masnachwr) a thelerau sy'n cael eu trafod yn unigol gyda chi fel rhan o'ch contract eich hun gael eu hasesu am degwch. Fodd bynnag, mae telerau sy'n ymdrin phrif bwnc y contract a'r rhai sy'n pennu'r pris wedi'u heithrio o'r asesiad o degwch dim ond os ydynt yn dryloyw ac yn amlwg.
Mae rhai termau 'rhestr-ddu' sy'n annheg yn awtomatig ym mhob amgylchiad; os yw masnachwr yn eu cynnwys mewn contract neu hysbysiad ni allant ddibynnu arnynt ac ni all eu gorfodi yn eich erbyn. Enghraifft o hyn fyddai term sy'n gwahardd neu'n cyfyngu cyfrifoldeb am farwolaeth neu anaf personol yn deillio o esgeulustod.
Ceir rhai termau 'o grebwyll', nad ydynt yn annheg yn awtomatig ond y gellir eu hystyried yn annheg yn dibynnu ar sut y'u defnyddir - er enghraifft, term sy'n caniatu i fasnachwr ddod allan o'r cytundeb llogi yn l ei ddisgresiwn ond nid yw'n caniatu i chi wneud yr un peth.
Nid ydych wedi'ch rhwymo'n gyfreithiol gan derm contract annheg neu hysbysiad defnyddiwr ac mae gennych hawl i'w herio, yn y llys os oes angen.
Mae'r canllaw 'Telerau annheg mewn contractau defnyddwyr ac hysbysiadau'yn rhoi mwy o wybodaeth.
DEDDF CREDYD DEFNYDDWYR 1974
Mae'r gyfraith yn diffinio cytundeb llogi defnyddwyr fel cytundeb a wneir gan berson ag unigolyn ar gyfer llogi nwyddau lle mae'r canlynol yn berthnasol:
Rhaid i'r cytundeb fod yn ysgrifenedig ac wedi'i lofnodi gennych chi a'r masnachwr. Rhaid rhoi copi i chi o'r cytundeb sy'n cynnwys yr holl delerau llogi. Gwnewch yn sir eich bod yn darllen yr holl delerau ac amodau cyn i chi lofnodi.
Nid yw cytundebau llogi tymor byr (y rhai sy'n para llai na thri mis - er enghraifft, llogi siwt ar gyfer priodas neu ffrog ar gyfer prom) yn cael eu rheoleiddio gan Ddeddf Credyd Defnyddwyr 1974 ond dylai'r masnachwr barhau i roi cytundeb ysgrifenedig i chi yn ogystal 'r telerau ac amodau sy'n berthnasol i'r hurio. Cytundebau sy'n cael eu rheoleiddio gan Ddeddf Credyd Defnyddwyr 1974 yw cytundebau llogi tymor hir - er enghraifft, llogi cerbyd am fwy na thri mis.
Mae'r gyfraith yn rhoi hawl i'r huriwr derfynu'r cytundeb drwy roi hysbysiad i'r masnachwr, cyn belled bod:
Nid yw'r hawl i derfynu yn gymwys os yw'r taliadau llogi yn fwy na 1,500 mewn unrhyw flwyddyn.
Ewch i wefan yr Awdurdod Ymddygiad Ariannol i gael rhagor o wybodaeth am gytundebau llogi defnyddwyr.
DIOGELWCH NWYDDAU WEDI'U HURIO
Mae rheoliadau diogelwch sy'n gymwys i gynhyrchion penodol neu grwpiau o gynhyrchion. Mae'n rhaid i'r nwyddau a logir gydymffurfio rheoliadau diogelwch perthnasol, fel y rhai a amlinellir isod.
RHEOLIADAU CYFARPAR TRYDANOL (DIOGELWCH) 2016
Mae'r Rheoliadau hyn yn gymwys i offer trydanol, gan gynnwys offer trydan a logir megis offer pwer, gardd ac addurno, y mae'n rhaid iddynt fod yn ddiogel i'w defnyddio. Rhaid i chi ac unrhyw un arall sy'n dod i gysylltiad 'r offer, gan gynnwys anifeiliaid domestig, gael eu diogelu'n ddigonol rhag anaf corfforol neu niwed arall.
Mae'r masnachwr yn gyfrifol am sicrhau bod yr offer wedi'i farcio gyda 'UKCA', sy'n sefyll am Asesiad Cydymffurfiaeth y DU, neu wedi farcio gyda 'CE' i ddangos ei fod yn cwrdd 'r holl amcanion diogelwch gofynnol.
Dangosir marcio UKCA isod:

Efallai eich bod yn gyfarwydd marc CE yr UE, a dangosir isod:

Byddwch yn parhau i weld offer trydanol sydd wedi'u marcio CE ar werth oherwydd mae'r Llywodraeth yn bwriadu caniatu am gyfnod amhenodol i weithgynhyrchwyr ddefnyddio naill ai marc UKCA neu CE (neu'r ddau) ar gynhyrchion a roddir ar farchnad Prydain Fawr, cyn belled 'u bod yn cydymffurfio 'r holl ofynion cyfreithiol.
Rhaid i offer trydanol gael ei labelu'n iawn (math, swp neu rif cyfresol, manylion y gwneuthurwr ac unrhyw fewnforiwr) a rhoi cyfarwyddiadau a gwybodaeth ddiogelwch iddynt. Sicrhewch fod popeth mewn trefn a bod yr offer mewn cyflwr da cyn i chi ei logi.
RHEOLIADAU DIOGELWCH CYNNYRCH CYFFREDINOL 2005
Os nad oes deddfwriaeth diogelwch sy'n benodol i gynnyrch ar gyfer rhai nwyddau sydd wedi'u hurio, yna bydd Rheoliadau Diogelwch Cynnyrch Cyffredinol 2005 yn berthnasol. Mae'r Rheoliadau hyn yn gosod dyletswydd ar weithgynhyrchwyr a manwerthwyr yn unig i gyflenwi cynhyrchion, rhai newydd ac ail-law, sy'n ddiogel i chi pan gnt eu defnyddio mewn ffordd arferol neu rhesymol rhagweladwy. Mae'r canlynol i gyd yn ffactorau pwysig wrth benderfynu a yw cynnyrch yn ddiogel:
Rhaid rhoi cyfarwyddiadau i chi gydag unrhyw eitem er mwyn ei gweithredu'n ddiogel; os nad ydych yn sir, ceisiwch gyngor y masnachwr.
Os credwch fod y nwyddau sy'n cael eu hurio yn anniogel, dywedwch wrth y gwasanaeth Cyngor ar Bopeth / Advice Direct Scotland am atgyfeirio at Safonau Masnach (mae manylion cyswllt i'w cael ar ddiwedd y canllaw hwn). Os ydych wedi cael eich anafu gan nwyddau anniogel, wedi'u llogi, dylech gysylltu chyfreithiwr.
CYTUNDEB LLOGI PERSONOL: CEIR NEWYDD
Mae contract llogi personol yn fath o gytundeb cyllid sy'n eich galluogi i newid eich car yn rheolaidd heb orfod poeni am ddibrisiant mewn gwerth. Ar ddechrau'r cytundeb, byddwch yn dewis y tymor llogi (isafswm y tymor sy'n debygol o fod yn berthnasol) a'r milltiroedd blynyddol a ragwelir; mae'r rhain yn pennu faint fydd eich taliad llogi misol. Yn gyffredinol cynhwysir treth ffordd. Efallai y gallwch ychwanegu pethau ychwanegol fel pecynnau gwasanaethu, atgyweirio a chynnal a chadw ond bydd yn rhaid i chi dalu am y rhain. Pwyntiau i'w nodi:
RYDW I WEDI CAEL FY NGHAMARWAIN: BETH YW FY HAWLIAU?
Mae Deddf Marchnadoedd Digidol, Cystadleuaeth a Defnyddwyr 2024 yn gwahardd arferion masnachol sy'n annheg i ddefnyddwyr.
Mae arfer masnachol yn annheg os yw'n debygol o beri i chi wneud penderfyniad am bryniant na fyddech chi wedi'i wneud fel arall o ganlyniad i'r arfer sy'n cynnwys:
Mae arfer masnachol hefyd yn annheg os:
Efallai y bydd masnachwr wedi cyflawni trosedd os yw'n cymryd rhan mewn arfer masnachol annheg. Os oes gennych gyn, gallwch ei hadrodd i wasanaeth defnyddwyr Cyngor ar Bopeth / Advice Direct Scotland i'w chyfeirio at Safonau Masnach.
Mae Deddf Marchnadoedd Digidol, Cystadleuaeth a Defnyddwyr 2024 yn cynnwys darpariaethau sy'n rhoi hawliau iawndal i chi os yw masnachwr wedi cymryd rhan mewn arfer masnachol annheg sy'n cynnwys gweithred gamarweiniol neu arfer ymosodol: yr hawl i ddad-ddirwyn y contract, yr hawl i ostyngiad a'r hawl i iawndal. Fodd bynnag, nid yw hyn mewn grym eto. Gweler 'Arferion camarweiniol ac ymosodol: hawliau gwneud iawn' am wybodaeth am yr hawliau iawndal sydd gennych o dan Reoliadau Diogelu Defnyddwyr rhag Masnachu Annheg 2008.
PWYNTIAU I'W NODI
Caiff rhentu eiddo eu cwmpasu gan gyfreithiau gwahanol. Gallwch gael cyngor gan Gyngor ar Bopeth, Shelter, eich tm tai yn y sector preifat neu gyfreithiwr os oes gennych gyn am yr eiddo ei hun. Fodd bynnag, mae nwyddau a ddarperir fel rhan o rentu eiddo yn destun deddfau diogelwch. Wrth ddewis llety wedi'i rentu a'i ddodrefnu, archwiliwch y dodrefn a'r cyfarpar yn ofalus. Yn aml, bydd asiantau gosod yn ogystal landlordiaid yn atebol os nad yw'r nwyddau a gyflenwir gyda'r denantiaeth o'r safon sy'n ofynnol yn l y gyfraith. Gweler 'Diogelwch cynnyrch mewn llety ar rent i denantiaid' am ragor o wybodaeth.
Os byddwch yn gwneud taliad sy'n gysylltiedig llogi nwyddau ar gyllid (gan ddefnyddio cerdyn credyd, er enghraifft), a phe bai'r gost yn fwy na 100 ond yn llai na 30,000, fe'ch diogelir gan Ddeddf Credyd Defnyddwyr 1974. Mae adran 75 o'r Ddeddf yn gwneud y darparwr cerdyn yr un mor gyfrifol 'r masnachwr am dorri contract neu gamliwio. Mae gennych hawl i gymryd camau yn erbyn y masnachwr, y darparwr cerdyn neu'r ddau. Nid yw hyn yn berthnasol i gardiau codi tl neu gardiau debyd. Os ydych yn anfodlon ag ymateb y darparwr cerdyn credyd, yna dylech gwyno wrth y Gwasanaeth Ombwdsmon Ariannol.
Os byddwch yn defnyddio cerdyn debyd i logi nwyddau neu os ydych yn defnyddio cerdyn credyd a bod y gost llogi yn llai na 100 (ni fyddai eich hawliau o dan Ddeddf Credyd Defnyddwyr 1974 yn gymwys) efallai y gallwch fanteisio ar y cynllun Charheback. Chargeback yw'r term a ddefnyddir gan ddarparwyr cardiau i adennill taliad cerdyn gan fanc y masnachwr. Os gallwch roi tystiolaeth bod tor contract (ni chyflenwyd y nwyddau a huriwyd, er enghraifft) wedi digwydd, gallwch ofyn i'ch darparwr cerdyn geisio adennill y taliad. Holwch eich darparwr cardiau sut mae rheolau'r cynllun yn berthnasol i'ch cerdyn, a ydych chi'n trafod trafodion rhyngrwyd a beth yw'r terfyn amser ar gyfer gwneud hawliad. Gall anghydfodau ynghylch difrod i nwyddau a dychwelyd blaendaliadau ddigwydd. Dylech bob amser ddarllen telerau ac amodau'r contract llogi cyn i chi gytuno i'w logi. Gwiriwch y nwyddau a logir cyn gynted ag y gallwch a sicrhewch fod diffygion a welwch ar adeg llogi yn cael eu nodi'n ysgrifenedig. Byddwch yn ymwybodol y gall anawsterau godi wrth benderfynu ble mae 'l traul teg' yn gorffen a 'niwed' yn dechrau. Archwiliwch nwyddau wedi'u hurio bob amser ar l dychwelyd a mynnwch gadarnhad ysgrifenedig na fu unrhyw ddifrod cyn i chi eu gadael.
Bydd y masnachwr yn eich dal yn atebol am golli neu ddifrodi'r nwyddau a logir tra'u bod yn eich meddiant, ond efallai y byddant yn cynnig sicrwydd yswiriant i chi fel rhan o'r gwasanaeth llogi. Dylech bob amser gael copi o delerau ac amodau'r polisi yswiriant a'u gwirio'n ofalus cyn mynd ymlaen.
Gall cytundebau llogi ceir, yn enwedig ar gyfer llogi dramor, fod yn gymhleth. Gofalwch eich bod wedi'ch yswirio'n briodol a chymerwch gyngor gan sefydliad moduro os ydych yn perthyn i un. Gofynnwch am yr holl gytundebau yn ysgrifenedig. Mae Aelodau'r Gymdeithas Rhentu a Phrydlesu Cerbydau ym Mhrydain yn cadw at god ymddygiad ac mae ganddynt weithdrefn gwyno.
EICH RHWYMEDIGAETHAU PAN FYDDWCH YN LLOGI NWYDDAU
Pan fyddwch yn llogi nwyddau, maent yn perthyn i'r masnachwr a c yn cael eu hurio i chi. Mae gennych gyfrifoldebau yn ogystal hawliau; nid ydych yn atebol am l traul teg i'r nwyddau mewn defnydd arferol ond mae dyletswydd arnoch i gymryd gofal rhesymol ohonynt.
Os nad ydych yn cydymffurfio thelerau'r cytundeb, yn gwneud rhywbeth gyda'r nwyddau na ddylech neu os nad ydych yn rhoi'r nwyddau yn l pan fydd y llogi wedi'i orffen, efallai y bydd hawl gan y masnachwr i'w hadfeddu. Os dychwelwch y nwyddau'n hwyr, mae'n bosibl y byddwch yn agored i dalu taliadau cosb. Os caiff y nwyddau eu difrodi, gallwch fforffedu eich blaendal diogelwch i dalu am y gost o drwsio neu adnewyddu. Os yw colledion y masnachwr yn fwy na'r blaendal diogelwch rydych wedi'i dalu, gall y masnachwr gymryd camau yn eich erbyn i adennill y costau ychwanegol.
YN Y DIWEDDARIAD HWN
Newidiadau a wnaed i adlewyrchu dod i rym Deddf Marchnadoedd Digidol, Cystadleuaeth a Defnyddwyr 2024 (Rhan 4, Pennod 1: 'Diogelwch rhag masnachu annheg').
Adolygwyd / Diweddarwyd ddiwethaf: Mehefin 2025
DEDDFWRIAETH ALLWEDDOL
Noder
Bwriedir y wybodaeth hon fel canllaw yn unig; dim ond y llysoedd all roi dehongliad awdurdodol o'r gyfraith.
Efallai na fydd dolenni 'deddfwriaeth allweddol' y canllaw ond yn dangos fersiwn wreiddiol y ddeddfwriaeth, er bod dolenni ar wahn i rywfaint o ddeddfwriaeth ddiwygiedig sy'n uniongyrchol gysylltiedig chynnwys y canllawiau. Gellir dod o hyd i wybodaeth ar ddiwygiadau i ddeddfwriaeth y ar y tab 'Mwy o Adnoddau' ym mhob dolen.
Am fwy o wybodaeth, cysylltwch 'r gwasanaeth defnyddwyr Cyngor ar Bopeth, sy'n darparu cyngor cyfrinachol a diduedd ar faterion defnyddwyr yn rhad ac am ddim. Ewch i wefan Cyngor ar Bopeth neu ffoniwch linell gymorth defnyddwyr Cyngor ar Bopeth ar 03454 040505.
© 2025 itsa Ltd.