Motos bach, beiciau cwad a cherbydau tir agored

Mae'r canllawiau hyn ar gyfer Cymru, Lloegr a'r Alban

Rhaid i feiciau modur bach (y cyfeirir atynt yn gyffredin fel motos bach), beiciau cwad a cherbydau tebyg oddi ar y ffordd fodloni gofynion y gyfraith os cnt eu reidio mewn man cyhoeddus. Rhaid i'r beicwyr eu hunain hefyd fodloni gofynion y gyfraith i reidio mewn man cyhoeddus. Os na chedir y gofynion hyn, yr unig leoedd y gellir marchogaeth y cerbydau hyn yw ar safleoedd penodedig neu ar dir preifat (gyda chaniatd y tirfeddiannwr).

Pan fyddwch yn prynu cerbyd gan fasnachwr rydych yn gwneud contract cyfreithiol rwymol, sy'n dod o dan Ddeddf Hawliau Defnyddwyr 2015. Mae'r gyfraith hon yn rhoi hawliau ac atebion i chi yn erbyn y masnachwr os yw'r cerbyd yn methu bodloni eich disgwyliadau, o bosibl am ei fod yn ddiffygiol. Os byddwch yn prynu'n breifat nid oes gennych yr un hawliau cyfreithiol chi pan fyddwch yn prynu gan fasnachwr.

Os byddwch yn prynu cerbyd gan fasnachwr drwy ddulliau o bell, megis o'u gwefan, mae gennych hawliau ychwanegol o dan Reoliadau Contractau Defnyddwyr (Gwybodaeth, Canslo a Thaliadau Ychwanegol) 2013. Mae gennych hawl i ganslo'r rhan fwyaf o gontractau 'o bell' a'r cyfnod canslo yw 14 diwrnod.

Ni ddylai masnachwr eich camarwain - er enghraifft, dweud wrthych fod y cerbyd yn addas ar gyfer marchogaeth mewn man cyhoeddus pan nad yw hynny'n wir. Gwaherddir arferion masnachol ymosodol hefyd, megis masnachwr sy'n rhoi pwysau arnoch i fwrw ymlaen phrynu.

BREXIT

Mae rheolau newydd ar waith sy'n cwmpasu llawer o feysydd, gan gynnwys sut mae'r DU yn masnachu gyda'r UE. Beth mae hyn yn ei olygu i chi? Mae'r rhan fwyaf o'r newidiadau i fasnach 'y tu l i'r llenni', ond mae rhai newidiadau y byddwch yn sylwi arnynt, megis disodli 'UE' 'DU' a 'GB' (Prydain Fawr) a busnesau yn cael y dewis i ddefnyddio marc UKCA (Cydymffurfiaeth y DU a Aseswyd) a/neu farc CE yr UE ar nwyddau penodol, o ganlyniad i benderfyniad y Llywodraeth i ymestyn y defnydd o farc CE am gyfnod amhenodol.

BLE ALLA I REIDIO FY NGHERDAITH?

Rhaid i gerbydau, gan gynnwys beiciau cwad a beiciau modur, sy'n cael eu reidio ar y ffordd gael eu 'cymeradwyo' (sy'n golygu cydymffurfio rheoliadau adeiladu i'w defnyddio ar y ffordd), cael treth ffordd ac, os yw'r cerbyd dros dair blwydd oed, cael MOT dilys. Rhaid iddynt hefyd gael goleuadau, brcs a phibell wacau sy'n bodloni'r gofynion cyfreithiol ac sydd phlatiau rhif blaen a chefn.

Os ydych yn gyrru beic cwad ar y ffordd rhaid i chi gofrestru'r beic cwad gyda Asiantaeth Trwyddedu Gyrwyr a Cherbydau a chael trwydded yrru lawn ac yswiriant. Er nad yw'n ofynnol yn l y gyfraith i chi wisgo helmed ddamwain, mae'n ymarferol eich bod yn gwneud hynny (rhaid i chi wisgo helmed ddamwain os ydych yn gyrru beic cwad yng Ngogledd Iwerddon). Os ydych yn gyrru beic cwad oddi ar y ffordd yna nid oes angen trwydded yrru arnoch ac nid oes rhaid trethu na chofrestru'r beic. Fodd bynnag, gallwch gofnodi manylion y beic cwad ar gofrestr oddi ar y ffordd, a allai helpu'r heddlu i ddod o hyd iddo os caiff ei ddwyn.

I reidio beic modur ar ffordd gyhoeddus, rhaid i chi gael trwydded dros dro a thystysgrif hyfforddiant sylfaenol orfodol (CBT). Rhaid i chi gymryd a phasio'r profion theori a beiciau modur o fewn dwy flynedd. Os byddwch yn methu gwneud hyn o fewn dwy flynedd bydd yn rhaid i chi gymryd yr holl brofion eto.

Ni ellir reidio'r rhan fwyaf o motos bach, beiciau cwad a cherbydau eraill oddi ar y ffordd yn gyfreithiol ar y ffordd, ac ni ellir eu defnyddio ar balmentydd, llwybrau troed, llwybrau beicio, ar barcdir, tir comin na thir gwastraff. Dim ond ar safleoedd penodedig neu dir preifat (gyda chaniatd y tirfeddiannwr) y gellir eu reidio'n gyfreithlon.

Mae unrhyw un sy'n reidio eu cerbyd oddi ar y ffordd yn anghyfreithlon yn wynebu'r risg o erlyn am:

• gyrru diofal neu beryglus
• heb dreth nac yswiriant
• reidio heb drwydded
• reidio heb MOT dilys
• achosi niwsans neu ymddwyn yn wrthgymdeithasol

Gallant hefyd wynebu cael yr heddlu i atafaelu eu cerbyd, yn dilyn rhybudd, os ydynt yn reidio mewn modd anghyfreithlon neu wrthgymdeithasol.

Gellir cael rhagor o wybodaeth am y defnydd o'r cerbydau hyn gan yr heddlu.

A YW'R CERBYDAU HYN YN DDIOGEL?

Mae'r gyfraith yn nodi bod yn rhaid i unrhyw gynnyrch a werthir i ddefnyddwyr fod yn ddiogel. Mae cynnyrch diogel yn un sydd, o'i ddefnyddio mewn ffordd arferol neu'n rhesymol rhagweladwy, yn peri dim neu ychydig iawn o risg (gan ystyried y math o gynnyrch a'r defnydd a fwriedir).

Mae nifer o ffactorau'n cael eu hystyried wrth asesu a yw cynnyrch yn ddiogel, megis:

• cyfansoddiad y cynnyrch
• pecynnu, cyfarwyddiadau ar gyfer gosod, cydu neu ddefnyddio, labelu a gwybodaeth arall a ddarperir ar gyfer y defnyddiwr
• y mathau o ddefnyddwyr sydd mewn perygl wrth ddefnyddio'r cynnyrch, fel plant
• yr effaith y gallai'r cynnyrch ei chael ar gynhyrchion eraill y gellid ei defnyddio

Os yw cynnyrch wedi'i ddylunio neu ei fwriadu (boed yn gyfan gwbl neu beidio) ar gyfer plant o dan 14 oed i'w ddefnyddio wrth chwarae, yna mae Rheoliadau Teganau (Diogelwch) 2011 yn berthnasol. Rhaid i deganau newydd gael marc UKCA neu CE i ddangos eu bod yn bodloni'r holl amcanion diogelwch gofynnol (rhaid i deganau a werthir yn ail law hefyd fod yn ddiogel ond maent wedi'u cynnwys yn Rheoliadau Diogelwch Cynnyrch Cyffredinol 2005). Byddwch yn parhau i weld teganau wedi'u marcio CE ar werth oherwydd bod y Llywodraeth yn bwriadu caniatu i weithgynhyrchwyr ddefnyddio naill ai marc UKCA neu CE (neu'r ddau) ar gynhyrchion a roddir ar farchnad Prydain Fawr am gyfnod amhenodol, cyn belled 'u bod yn cydymffurfio 'r holl ofynion cyfreithiol. Gall cerbydau fel sgwteri trydan i blant gael eu cynnwys yn y Rheoliadau Teganau (Diogelwch) 2011. Mae cerbydau tegan sydd ag injanau tanio wedi'u heithrio.

Mae Rheoliadau Cyflenwi Peiriannau (Diogelwch) 2008 yn gymwys i gerbydau oddi ar y ffordd ond nid ydynt yn cynnwys cerbydau y bwriedir eu defnyddio mewn cystadlaethau neu ar y ffordd. Bernir bod cerbydau sy'n cael eu cynhyrchu i safonau diogelwch penodol yn cydymffurfio 'r gofynion iechyd a diogelwch a nodir yn y Rheoliadau. Rhaid i gerbydau y mae'r Rheoliadau'n berthnasol iddynt gael eu marcio gyda UKCA neu CE (neu'r ddau ohonynt).

Gweler y canllaw 'Diogelwch cynnyrch: trosolwg' i gael rhagor o wybodaeth am farcio UKCA.

AWGRYMIADAU CYN SIOPA

• gwnewch eich gwaith cartref a dewch o hyd i'r cyfrwng cywir ar gyfer eich gofynion am y pris cywir
• sicrhewch bob amser bod y masnachwr yn rhoi cyfarwyddiadau ysgrifenedig digonol ar fanyleb y cerbyd, ei ddefnydd a'i waith cynnal a chadw
• gofynnwch i'r masnachwr a allwch brofi gyrru'r cerbyd (yn gyfreithlon wrth gwrs)
• os yw'r masnachwr yn gwneud unrhyw hawliadau penodol am y cerbyd, ei alluoedd neu pryd a ble y gellir ei ddefnyddio, gwnewch yn sir bob amser ei fod yn cael ei ysgrifennu a'i lofnodi gan y masnachwr
• cyflawnwch wiriadau trylwyr ar y gwerthwr os byddwch yn dewis prynu'n breifat
• gwiriwch bod y sawl sy'n gwerthu'r cerbyd yn berchen arno mewn gwirionedd
• gwiriwch y cerbyd yn drylwyr, yn enwedig os yw'n ail-law
• sicrhewch bod gennych yr offer diogelwch priodol

BETH YW FY HAWLIAU CYFREITHIOL?

Mae'n elfen bwysig o gontract bod yn rhaid i'r masnachwr roi gwybodaeth benodol i chi cyn y contract fel y nodir yn Rheoliadau Contractau Defnyddwyr (Gwybodaeth, Canslo a Thaliadau Ychwanegol) 2013. Mae'r canllawiau 'Prynu o safleoedd busnes: contractau ar y safle wedi'u hegluro', 'Prynu ar y rhyngrwyd, ffn a thrwy'r post: esbonio contractau o bell' a 'Prynu gartref: contractau oddi ar y safle': yn esbonio beth yw'r gofynion hyn cyn y contract. Os nad yw masnachwr yn darparu'r wybodaeth ofynnol, gallwch wneud hawliad i ad-dalu eich costau (os o gwbl).

Mae Deddf Hawliau Defnyddwyr 2015 yn nodi'r hyn y mae gennych hawl i'w ddisgwyl gan gerbyd a gyflenwir gan fasnachwr, y cyfeirir ato'n gyffredin fel eich 'hawliau statudol'. Mae'r gyfraith hefyd yn rhoi rhwymedau i chi yn erbyn y masnachwr os na chyfarfyddir eich hawliau.

Hawliau allweddol:

• rhaid i'r masnachwr gael yr hawl i gyflenwi'r cerbyd i chi. Os nad ydynt, efallai nad oeddent yn berchen arno ac na allent felly ei werthu'n gyfreithlon i chi. Os felly mae gennych hawl i ateb
• rhaid i'r cerbyd fod o ansawdd boddhaol. Mae disgrifiad, pris, cyflwr y cerbyd, addasrwydd i'r diben, ymddangosiad a gorffeniad, diogelwch, gwydnwch, a rhyddid rhag mn ddiffygion i gyd yn ffactorau pwysig wrth ystyried ansawdd. Rhaid i ddatganiadau cyhoeddus (fel y rhai sy'n hysbysebu neu ar labelu a wneir gan y masnachwr, y cynhyrchydd neu eu cynrychiolydd) am y cerbyd fod yn gywir a gellir eu hystyried hefyd wrth benderfynu a yw o ansawdd boddhaol. Os nad yw'r cerbyd o ansawdd boddhaol mae gennych hawl i gael ateb
• os byddwch yn gwneud masnachwr yn ymwybodol eich bod am i'r cerbyd fod yn addas at ddiben penodol, hyd yn oed os yw'n rhywbeth nad yw'n cael ei gyflenwi ar ei gyfer fel arfer, yna mae gennych yr hawl i ddisgwyl ei fod yn addas at y diben hwnnw. Os nad yw'r cerbyd yn addas at ddiben penodol penodol mae gennych hawl i gael ateb
• mae gennych yr hawl i ddisgwyl bod y cerbyd fel y disgrifir. Er enghraifft, a oes ganddo'r holl nodweddion a hawliwyd? Os nad yw'r cerbyd fel y'i disgrifir mae gennych hawl i gael ateb
• os gwelwch neu archwiliwch sampl, yna rhaid i'r cerbyd gyfateb i'r sampl
• os ydych yn gweld neu'n archwilio model, yna rhaid i'r cerbyd gyfateb i'r model.Er enghraifft, rhaid i'r model a gyflenwir i chi fod yr un fath 'r un a archwiliwyd gennych a chytunwyd i brynu

Rhwymedau allweddol:

• hawl tymor byr i wrthod (30 diwrnod) y cerbyd a chael ad-daliad llawn
• hawl i gael trwsio neu amnewid
• hawl i ostyngiad mewn prisiau neu hawl derfynol i wrthod y cerbyd. Sylwch, o dan yr hawl derfynol i wrthod (lle mae gennych hawl i wrthod y cerbyd am ad-daliad) y gall masnachwr wneud didyniad o'r ad-daliad am y defnydd a gewch ohono (gwnewch cais os yw'r cerbyd yn 'gerbyd modur' fel y'i diffinnir gan Ddeddf Traffig Ffyrdd 1988)

Nid yw Deddf Hawliau Defnyddwyr 2015 yn rhoi'r hawl i chi gael unrhyw beth:

• dywedwyd wrthych am unrhyw ddiffygion cyn i chi brynu'r cerbyd
• yr oedd y nam yn amlwg a byddai wedi bod yn rhesymol sylwi arno wrth ei archwilio cyn ei brynu
• wnaethoch achosi unrhyw ddifrod eich hun
• gwnaethoch gamgymeriad - er enghraifft, gwnaethoch archebu maint y peiriant anghywir
• rydych wedi newid eich meddwl am y cerbyd neu wedi ei weld yn rhatach mewn mannau eraill

Gweler y canllaw 'Gwerthu a chyflenwi nwyddau: eich hawliau defnyddwyr' i gael rhagor o wybodaeth am eich hawliau a pha rwymedi y mae gennych hawl iddo. Mae'r canllaw 'Gwerthu a chyflenwi nwyddau: beth i'w wneud os aiff pethau o chwith' yn esbonio'r camau ymarferol y gallwch eu cymryd wrth gwyno wrth fasnachwr am gerbyd diffygiol.

Mae Rheoliadau Diogelu Defnyddwyr Rhag Masnachu Annheg 2008 yn gwahardd arferion masnachol sy'n annheg i ddefnyddwyr. Os bydd masnachwr yn eich camarwain neu'n cymryd rhan mewn ymarfer masnachol ymosodol a'ch bod yn penderfynu prynu beic modur na fyddech wedi'i wneud fel arall, efallai y bydd y masnachwr yn torri'r Rheoliadau. Er enghraifft, efallai na fydd masnachwr yn eich hysbysu bod y beic modur wedi'i ddifrodi gan ddamwain o'r blaen neu y gallai honni ei fod yn cael ei 'werthu fel y gwelir' i geisio osgoi eu cyfrifoldebau i chi. Os ydych wedi cael eich camarwain neu os yw'r masnachwr wedi ymddwyn yn ymosodol, rhowch wybod i Wasanaeth Defnyddwyr Cyngor ar Bopeth am er mwyn iddynt gyfeirio'r mater at safonau masnach.

Os byddwch yn ymrwymo i gontract oherwydd bod masnachwr wedi'ch camarwain neu oherwydd bod y masnachwr wedi defnyddio arfer masnachol ymosodol, mae Rheoliadau Diogelu Defnyddwyr Rhag Masnachu Annheg 2008 yn rhoi hawliau i chi wneud iawn: yr hawl i ddadflino'r contract, yr hawl i ddisgownt a'r hawl i iawndal. Gweler 'Arferion camarweiniol ac ymosodol: hawliau i wneud iawn' am ragor o wybodaeth.

BETH AM Y WARANT?

Mae rheolau sy'n berthnasol pan fydd masnachwr neu wneuthurwr yn cynnig gwarant am ddim gyda'r cerbyd a gyflenwir i chi.

Beth yw gwarant? Datganiad yw hwn a roddir gan fasnachwr neu wneuthurwr y bydd y beic modur yn bodloni safonau penodol ac y bydd gennych hawl i hawlio ad-daliad, amnewid neu drwsio os nad yw'n bodloni'r safonau hynny. Nid oes rheidrwydd ar fasnachwr na gwneuthurwr i gynnig gwarant, ond os byddant yn gwneud hynny mae'n gyfreithiol rwymol. Er enghraifft, os bydd masnachwr yn gwrthod trwsio'r beic modur pan fydd y warant yn datgan y byddant, bydd y masnachwr yn torri'r contract a gallwch wneud hawliad. Gallai hyn fod ar gyfer y gost o'i atgyweirio yn rhywle arall. Gweler 'Gwarantau a warantau'i gael rhagor o wybodaeth am y rheolau hyn.

A OES GENNYF YR UN AMDDIFFYNIAD PAN FYDDAF YN PRYNU AR-LEIN NEU'N BREIFAT?

Os byddwch yn penderfynu prynu cerbyd gan fasnachwr drwy ddulliau pellter, megis o wefan, mae gennych yr un hawliau cyfreithiol chi wrth brynu o safle masnachwr. Mae Rheoliadau Contractau Defnyddwyr (Gwybodaeth, Canslo a Thaliadau Ychwanegol) 2013 yn rhoi amddiffyniad ychwanegol i chi oherwydd bod y contract rydych yn ymrwymo iddo wedi dod i ben o bell a heb gyswllt wyneb yn wyneb. Mae gennych hawl i ganslo'r rhan fwyaf o gontractau 'o bell' a'r cyfnod canslo yw 14 diwrnod. Gweler ein canllaw 'Prynu drwy'r rhyngrwyd, ffn a thrwy'r post: contractau o bell wedi'u hegluro'i gael rhagor o wybodaeth.

Nid oes gennych yr un hawliau cyfreithiol wrth brynu gan werthwr preifat ag a wnewch wrth brynu gan fasnachwr a'r rheol gyffredinol yw 'gadael i'r prynwr fod yn wyliadwrus'. Mae gennych hawl i ddisgwyl bod y cerbyd 'fel y disgrifir'. Nid oes gennych yr hawl i ddisgwyl ei fod o ansawdd boddhaol nac yn addas i'w ddiben, oni bai bod y gwerthwr wedi dweud wrthych ei fod. Er enghraifft, os yw hysbyseb yn dweud 'un perchennog blaenorol', rhaid i hynny fod yn gywir. Mae hyn hefyd yn berthnasol os byddwch yn prynu gan werthwr preifat ar-lein neu drwy arwerthiant rhyngrwyd. Dylech bob amser wirio'r cerbyd yn drylwyr cyn i chi ei brynu.

BETH AM ARWERTHIANNAU RHYNGRWYD?

Mae'r rhan fwyaf o arwerthiannau rhyngrwyd ond yn darparu'r safle i'r arwerthiannau gael eu cynnal ac nid ydynt yn gyffredinol yn atebol am nwyddau a brynir ac a werthir yn breifat. Dylech wirio telerau ac amodau'r arwerthiant rhyngrwyd am fanylion llawn.

Mae gennych yr un hawliau cyfreithiol wrth brynu gan fasnachwr drwy safle arwerthiant rhyngrwyd ag sydd gennych wrth brynu o'u safle. Mae Rheoliadau Contractau Defnyddwyr (Gwybodaeth, Canslo a Thaliadau Ychwanegol) 2013 hefyd yn berthnasol i arwerthiannau rhyngrwyd. Efallai y bydd gennych hawl i ganslo pryniant gan fasnachwr os byddwch yn newid eich meddwl, p'un a gaiff ei werthu drwy'r arwerthiant neu drwy ei 'brynu nawr'.

Gan fod gennych lai o hawliau yn erbyn gwerthwyr ar-lein preifat, ymchwiliwch yn ofalus i'r gwerthwr - gwiriwch eu hadborth, er enghraifft - cyn i chi fwrw ymlaen phrynu.

A OES GENNYF FWY O AMDDIFFYNIAD?

Os gwnaethoch dalu am y cerbyd ar gyllid a drefnwyd gan fasnachwr neu os gwnaethoch dalu gan ddefnyddio'ch cerdyn credyd a'i fod yn costio mwy na 100 ond llai na 30,000, mae gennych hawliau o dan Ddeddf Credyd Defnyddwyr 1974. Mae adran 75 o'r Ddeddf yn gwneud y darparwr cyllid / cerdyn yn gyfrifol fel y masnachwr am dorri contract neu gamliwio. Gallai hyn gynnwys cyflenwi cerbyd diffygiol, peidio danfon neu wneud honiadau ffug amdano. Mae gennych hawl i gymryd camau yn erbyn y masnachwr, y darparwr cyllid / cerdyn neu'r ddau. Os yw cost y cerbyd yn fwy na 30,000 a'i fod yn llai na 60,260, a bod y cyllid wedi'i drefnu'n benodol i brynu'r cerbyd hwnnw, efallai y gallwch hawlio yn erbyn y cwmni cyllid o dan adran 75A o Ddeddf Credyd Defnyddwyr 1974. Os ydych yn anhapus ag ymateb y darparwr cyllid, gofynnwch am gyngor Gwasanaeth yr Gwasanaeth yr Ombwdsmon Ariannol.

Os gwnaethoch brynu'r cerbyd ar hurbwrcasu a bod gennych broblem gydag ef, dylech gysylltu 'r darparwr cyllid. Y rheswm am hyn yw, o dan delerau'r cytundeb, eu bod yn berchen ar y cerbyd nes i chi wneud y taliad terfynol.

RWY'N CREDU BOD FY MOTO BACH YN FFUG: BETH ALLA I EI WNEUD?

Efallai y byddwch yn dod ar draws motos bach gyda bathodynnau o weithgynhyrchwyr beiciau modur adnabyddus arnynt. Dylech gysylltu 'r gwneuthurwr neu ei gynrychiolydd yn y DU i weld a yw'r cerbyd yn ddilys. Os credwch y gallai fod yn ffug, rhowch wybod i wasanaeth defnyddwyr Cyngor ar Bopeth er mwyn i'r mater gael ei gyfeirio at Safonau Masnach.

A ALL FY MAB 14 OED BRYNU PETROL AR GYFER EI MOTO BACH?

Mae'n anghyfreithlon gwerthu petrol i blant dan 16 oed.

Adolygwyd / diweddarwyd ddiwethaf: Hydref 2023

Deddfwriaeth Allweddol

Deddf Credyd Defnyddwyr 1974

Rheoliadau Diogelwch Cynnyrch Cyffredinol 2005

Rheoliadau Diogelu Defnyddwyr Rhag Masnachu Annheg 2008

Rheoliadau Cyflenwi Peiriannau (Diogelwch) 2008

Rheoliadau Teganau (Diogelwch) 2011

Rheoliadau Contractau Defnyddwyr (Gwybodaeth, Canslo a Thaliadau Ychwanegol) 2013

Deddf Hawliau Defnyddwyr 2015

Noder

Bwriedir y wybodaeth hon fel canllaw yn unig; dim ond y llysoedd all roi dehongliad awdurdodol o'r gyfraith.

Efallai na fydd dolenni 'deddfwriaeth allweddol' y canllaw ond yn dangos fersiwn wreiddiol y ddeddfwriaeth, er bod dolenni ar wahn i rywfaint o ddeddfwriaeth ddiwygiedig sy'n uniongyrchol gysylltiedig chynnwys y canllawiau. Gellir dod o hyd i wybodaeth ar ddiwygiadau i ddeddfwriaeth y ar y tab 'Mwy o Adnoddau' ym mhob dolen.

Am fwy o wybodaeth, cysylltwch 'r gwasanaeth defnyddwyr Cyngor ar Bopeth, sy'n darparu cyngor cyfrinachol a diduedd ar faterion defnyddwyr yn rhad ac am ddim. Ewch i wefan Cyngor ar Bopeth neu ffoniwch linell gymorth defnyddwyr Cyngor ar Bopeth ar 03454 040505.

© 2025 itsa Ltd.