Bagiau siopa untro

Mae'n ofynnol i bob manwerthwr godi tl am y rhan fwyaf o'r bagiau siopa untro newydd maent yn eu cyflenwi

Yn y canllaw hwn, defnyddir y geiriau 'rhaid' neu 'rhaid peidio' lle mae gofyniad cyfreithiol i wneud (neu beidio gwneud) rhywbeth. Defnyddir y gair 'dylai' pan fo canllawiau cyfreithiol sefydledig neu arfer gorau sy'n debygol o'ch helpu i osgoi torri'r gyfraith.

Mae'r canllawiau hyn ar gyfer Cymru

Mae'n ofynnol o dan y Rheoliadau Codi Tl am Fagiau Siopa Untro (Cymru) 2010 i bob manwerthwr godi isafswm o 5 ceiniog ar gyfer pob bag siopa untro newydd y maent yn ei gyflenwi, er fod eithriadau.

Mae taliadau tebyg yn berthnasol mewn rhannau eraill o'r DU ond mae'r ddeddfwriaeth ychydig yn wahanol rhwng gwledydd. Dylai manwerthwyr sy'n cyflenwi nwyddau mewn bagiau siopa untro i rannau eraill o'r DU ymgyfarwyddo 'r ddeddfwriaeth ranbarthol berthnasol er mwyn osgoi diffyg cydymffurfio.

RHESYMAU DROS Y TL

Cyflwynir y tl er mwyn ceisio lleihau'n sylweddol nifer y bagiau siopa untro sy'n cael eu cyflenwi, eu defnyddio a'u taflu i ffwrdd yng Nghymru. Mae pob bag yn defnyddio ynni ac yn creu allyriadau i'w cynhyrchu. Gall bagiau plastig gymryd cannoedd o flynyddoedd i bydru ac mae bagiau sydd wedi'u gwaredu yn arwain at sbwriel hyll, a all fod yn niweidiol i anifeiliaid a'r amgylchedd.

Y gobaith yw y bydd newidiadau bach i arferion cwsmeriaid yn hyrwyddo cynaliadwyedd ac y bydd yr arian a gesglir gan fanwerthwyr o ganlyniad i'r isafswm tl yn cael ei drosglwyddo i achosion da yng Nghymru a fydd yn ei dro o fudd i gymunedau lleol a'r amgylchedd.

I BWY MAE'R DDEDDFWRIAETH YN BERTHNASOL?

Mae'r Rheoliadau'n gymwys i bob manwerthwr sy'n cyflenwi bagiau siopa untro newydd mewn man yng Nghymru er mwyn caniatu i nwyddau a werthir gael eu cludo oddi yno. Maent hefyd yn berthnasol i fanwerthwyr sy'n cyflenwi bagiau siopa untro gyda'r diben o alluogi nwyddau a werthir i gael eu danfon i bersonau yng Nghymru - er enghraifft, gwerthiannau, a danfoniad dilynol, a wneir dros y rhyngrwyd neu drwy'r post.

BAG SIOPA UNTRO: DIFFINIAD

Mae pob math o fag siopa untro newydd yn destun isafswm tl o 5c pan gnt eu cyflenwi'n newydd am y tro cyntaf (fel y disgrifiwyd uchod), gan gynnwys y rhai a wnaed o ddeunyddiau papur, plastig, rhannol blastig, wedi'u hailgylchu a diraddiadwy.

Gall methu chodi tl am fagiau siopa untro yn unol 'r gofynion cyfreithiol olygu eich bod yn torri'r Rheoliadau hyn.

Nid yw bagiau plastig sydd wedi'u bwriadu'n benodol ar gyfer aml-ailddefnyddio yn cael eu hystyried i fod yn fagiau siopa untro at ddibenion y ddeddfwriaeth hon. Bwriedir i fag plastig gael ei ail-ddefnyddio sawl gwaith os yw'n cael ei brynu gan y cwsmer a gellir ei ddychwelyd i'r manwerthwr am ddim yn ei le unwaith y caiff eu treulio (cyfeirir ato'n aml fel ' bag am oes '). Mae'r Rheoliadau'n pennu mai bagiau y gellir eu hailddefnyddio yw'r rhai sydd 'r ddau ddimensiwn (uchder a lled) dros 404 mm, gydag un dimensiwn dros 439 mm ac yn fwy na 49 o drwch micron. Codir tl am fagiau sy'n syrthio y tu allan i'r manylebau hyn.

Gall manwerthwyr ddewis codi mwy na 5c y bag; dyma'r tl isaf. Penderfyniad masnachol i'r manwerthwr ydy faint o dl i godi am fagiau a fyddai fel arall wedi'u heithrio o'r tl gofynnol.

Dylai cwsmeriaid hefyd fod yn ymwybodol nad oes unrhyw orfodaeth arnynt i brynu bagiau gan y manwerthwr; gallant, wrth gwrs, ddod 'u bagiau eu hunain i'w hailddefnyddio neu eu gwrthod.

Cyflwynwyd eithriad dros dro ar gyfer dosbarthu nwyddau neu wasanaethau casglu yn ystod y pandemig coronafEirws (COVID-19); mae'n para tan yr 8fed o Orffennaf 2020.

EITHRIADAU

Mae'r cyflenwad o fagiau siopa untro penodol wedi'i heithrio o'r tl gofynnol; gweler manylion yr eithriadau hyn isod.

Ymhellach, mae bagiau wedi'u gwneud o frethyn (jiwt, cotwm a hessian), ' bagiau am oes ' plastig trwchus fel y disgrifiwyd uchod, neu fagiau siopa untro y codwyd tl amdanynt eisoes am unwaith ac a gaiff eu hailgylchu a'u defnyddio eto (megis gan siop elusen neu stondin yn y farchnad), i gyd wedi eu heithrio o'r tl.

Mae bagiau siopa untro a ddefnyddir yn unswydd i ddal y cynhyrchion canlynol wedi'u heithrio o'r tl:

bwyd heb ei becynnu i'w fwyta gan bobl neu anifeiliaid
hadau, bylbiau, cormau neu risomau rhydd heb eu pecynnu
unrhyw fwyell, cyllell, llafn cyllell neu lafn rasal heb eu pecynnu
nwyddau heb eu pecynnu a halogwyd gan bridd
hefyd wedi'u heithrio yw bagiau untro bach 205 mm lled x 125 mm cwysed lled x 458 mm uchder (gan gynnwys handlenni) a ddefnyddir yn unig i gynnwys pecynnu a heb ei goginio:
pysgod neu gynhyrchion pysgod
cig neu gynhyrchion cig
dofednod neu gynhyrchion dofednod

Mae hyn er mwyn helpu i gynnal lefelau uchel o ddiogelwch a hylendid bwyd, ac i atal croeshalogi.

Cyfrifoldeb y gwerthwr yw sicrhau bod y bagiau'n cael eu defnyddio'n i gynnwys yr eitemau uchod yn unig drwy ddewis bagiau o faint priodol. Fel arall, os ychwanegir nwyddau eraill, dylid codi tl am y bag.

Mae eithriadau eraill rhag y tl yn cynnwys:

bagiau a ddefnyddir i ddal nwyddau a brynir ar longau, trenau, awyrennau, coetsys neu fysiau
bagiau a ddefnyddir i gadw nwyddau a brynir mewn ardal a ddynodir yn ardal dan gyfyngiadau diogelwch o dan adran 11A o Ddeddf Diogelwch Awyrennau 1982-er enghraifft, wrth i chi fynd drwy'r system diogelwch meysydd awyr
bagiau anfon archeb drwy'r post a sachau negeseuwyr
bagiau sy'n cael eu gwneud yn gyfan gwbl o bapur ac sydd dimensiynau mwyaf o 175 mm (lled) x 260 mm (uchder), ac nad oes ganddynt chwysed na handlen
bagiau sy'n cael eu gwneud yn gyfan gwbl neu'n bennaf o blastig ac sydd mwyafswm dimensiynau o 125 mm (lled) x 125 mm (uchder), ac nad oes ganddynt chwysed neu handlen
bagiau sy'n cael eu gwneud yn gyfan gwbl o bapur ac sydd 'u dimensiynau mwyaf o 80 mm (lled) x 50 mm (lled cwysed) x 155 mm (uchder), ac nid oes ganddynt handlen
leinin chwyseted a ddefnyddir i linell neu orchuddio bocsys, cratiau neu gynwysyddion eraill o natur debyg
bagiau a ddefnyddir yn unswydd i gynnwys creaduriaid dyfrol byw mewn dr
bagiau a ddefnyddir yn unig i gynnwys cynhyrchion meddyginiaethol presgripsiwn neu gyfarpar rhestredig
bagiau a ddefnyddir yn unig i gynnwys meddygaeth fferyllol-hynny yw, unrhyw eitem na ellir ei gwerthu ond gan fferyllydd cymwys neu gyda'u goruchwyliaeth

CADW COFNODION

Mae'n ofynnol o dan y ddeddfwriaeth i werthwyr sy'n cyflogi mwy na 10 gweithiwr llawn amser (neu gyfwerth) ar ddechrau'r flwyddyn adrodd gadw cofnodion cywir o'r nifer o fagiau siopa untro y maent yn eu cyflenwi ym mhob blwyddyn adrodd (mae'r flwyddyn adrodd yn rhedeg o 7 Ebrill i 6 Ebrill y flwyddyn ganlynol).

Rhaid i'r cofnodion hyn gynnwys:

nifer y bagiau siopa untro y codir tl amdanynt. Nid yw hyn ond yn cynnwys y bagiau hynny y mae isafswm tl gorfodol yn gymwys iddynt; pe bai'r manwerthwr yn codi tl yn wirfoddol am fagiau eithriedig ni chi'r symiau hyn eu cynnwys
swm gros (cyfanswm) a geir o godi tl am fagiau siopa untro-er enghraifft, os yw'r manwerthwr yn codi mwy na'r swm lleiaf, dyma fyddai'r cyfanswm a dderbyniwyd
enillion gros (cyfanswm) y tl. Mae'r ffigwr hwn ar sail y tl isaf o 5c ac fe'i cyfrifir wrth luosi 5c gyda nifer y bagiau trethadwy a gyflenwir
elw net (swm terfynol ar l didyniadau) o'r tl. Mae hyn yn cynrychioli'r swm terfynol a adewir ar l i'r gwerthwr ddidynnu ei ' gostau rhesymol ' o gydymffurfio 'r ddeddfwriaeth, unrhyw TAW a, lle y bo'n briodol, y swm ychwanegol a godwyd uwchben 5c y bag
dadansoddiad o'r gwahaniaeth rhwng yr enillion gros a'r elw net, gan gynnwys didynnu TAW a'r didyniadau ar gyfer ' costau rhesymol '
yr hyn rydych wedi'i wneud gyda'r enillion net

Mae 'costau rhesymol' yn cynnwys costau rhesymol a gafwyd gan y gwerthwr i gydymffurfio 'r ddeddfwriaeth hon ac i gyfleu gwybodaeth am y tl i gwsmeriaid.

Rhaid cadw cofnodion am dair blynedd o 31 Mai yn y flwyddyn adrodd ar l yr hyn y mae'r cofnod yn berthnasol iddo.

Mae gwerthwyr sydd llai na deg o gyflogeion llawn amser (neu gyfwerth) wedi'u heithrio rhag cadw cofnodion ond nid ydynt wedi'u heithrio rhag codi tl am fagiau siopa untro.

Mae'n rhaid i werthwr gyhoeddi'r cofnodion hyn am flwyddyn os ydynt yn berson trethadwy at ddibenion Deddf Treth ar Werth 1994 ac os ydynt yn cyflenwi 1,000 neu fwy o fagiau siopa untro y mae'r tl yn gymwys iddynt yn ystod y flwyddyn honno. Gellir naill ai gyhoeddi'r cofnodion ar-lein ar wefan y gwerthwr, neu eu harddangos yn y siop, yn y ddau achos rhaid i'r wybodaeth fod yn amlwg, yn hygyrch ac yn weladwy i gwsmeriaid.

Rhaid i werthwyr hefyd sicrhau bod eu cofnodion ar gael yn ystod y cyfnod cofnodi o dair blynedd ar gais ysgrifenedig gan Lywodraeth Cymru neu aelodau o'r cyhoedd; rhaid bodloni ceisiadau ysgrifenedig o fewn 28 diwrnod i'w derbyn.

GWYBODAETH YCHWANEGOL

Dylai busnesau sydd eisiau gwybodaeth bellach gysylltu 'u hawdurdod lleol; fel arfer gweinyddir y rheoliadau gan swyddogion y gwasanaeth Safonau Masnach.

SAFONAU MASNACH

I gael mwy o wybodaeth am waith gwasanaethau Safonau Masnach - a chanlyniadau posibl o beidio chadw at y gyfraith - gweler 'Safonau Masnach: pwerau, gorfodi a chosbau'.

YN Y DIWEDDARIAD HWN

Dim newidiadau mawr

Adolygwyd/Diweddarwyd diwethaf: Medi 2024

DEDDFWRIAETH ALLWEDDOL

Noder

Bwriedir y wybodaeth hon fel canllaw yn unig; dim ond y llysoedd all roi dehongliad awdurdodol o'r gyfraith.

Efallai na fydd dolenni 'deddfwriaeth allweddol' y canllaw ond yn dangos fersiwn wreiddiol y ddeddfwriaeth, er bod dolenni ar wahn i rywfaint o ddeddfwriaeth ddiwygiedig sy'n uniongyrchol gysylltiedig chynnwys y canllawiau. Gellir dod o hyd i wybodaeth ar ddiwygiadau i ddeddfwriaeth y ar y tab 'Mwy o Adnoddau' ym mhob dolen.

Am fwy o wybodaeth, cysylltwch 'r gwasanaeth defnyddwyr Cyngor ar Bopeth, sy'n darparu cyngor cyfrinachol a diduedd ar faterion defnyddwyr yn rhad ac am ddim. Ewch i wefan Cyngor ar Bopeth neu ffoniwch linell gymorth defnyddwyr Cyngor ar Bopeth ar 03454 040505.

TSI: 310643, ID: 528, updated 21/05/2025