Cyngor i siopau meddyginiaeth perlysieuol a siopau bwyd iach

Sut mae'r gyfraith yn berthnasol i'r cynhyrchion a werthir yn y mathau hyn o siop, gan gynnwys ychwanegion bwyd, cynhyrchion cosmetig, a chynhyrchion yn tarddu o anifeiliaid

Er i'r Deyrnas Unedig adael yr Undeb Ewropeaidd (UE) yn 2021, mae rhai darnau o ddeddfwriaeth (a elwir yn 'gyfraith a gymathwyd') yn parhau i fod yn gymwys hyd nes y cnt eu disodli gan ddeddfwriaeth newydd y DU, eu dirymu neu y caniateir iddynt ddod i ben. Mae hyn yn golygu bod ein canllawiau yn dal i gynnwys cyfeiriadau at ddeddfwriaeth a ddeilliodd o'r UE.

Yn y canllaw hwn, defnyddir y geiriau 'rhaid' neu 'rhaid peidio' lle mae gofyniad cyfreithiol i wneud (neu beidio gwneud) rhywbeth. Defnyddir y gair 'dylai' pan fo canllawiau cyfreithiol sefydledig neu arfer gorau sy'n debygol o'ch helpu i osgoi torri'r gyfraith.

Mae'r canllawiau hyn ar gyfer Cymru a Lloegr

Mae llawer o gynhyrchion llysieuol traddodiadol (megis cynhyrchion llysieuol Tsieineaidd) yn boblogaidd gyda defnyddwyr sy'n chwilio am gynhyrchion manteision iechyd. Mae cynhyrchion o'r fath ar y ffn yn aml rhwng categorau o nwyddau a reoleiddir megis meddyginiaethau, bwydydd a chosmetigau. Gan fod gofynion cyfreithiol gwahanol yn berthnasol i'r gwahanol fathau hyn o gynhyrchion, mae'n bwysig eich bod yn gwybod yn glir pa gategorau y mae eich cynnyrch yn perthyn iddynt. Mae'r gofynion cyfreithiol sy'n rheoli'r cynhyrchion hyn yn cael eu gorfodi'n bennaf gan wasanaethau Safonau Masnach a gan yr Asiantaeth Rheoleiddio Meddyginiaethau a Chynhyrchion Gofal Iechyd (MHRA).

Mae gofynion penodol ar gyfer meddyginiaethau llysieuol, sy'n cael eu dosbarthu fel 'meddyginiaethau' a rhaid iddynt fod yn ddiogel. Efallai y byddwch hefyd yn gwerthu eitemau bwyd, cynhyrchion cosmetig neu gynhyrchion anifeiliaid, sydd i gyd gofynion cyfreithiol eu hunain.

P'un a yw eich cynnyrch yn dod o fewn y categorau hyn ai peidio, mae'n bwysig sicrhau nad yw defnyddwyr yn cael eu camarwain ynghylch hyd a lled neu fodolaeth buddion cynnyrch iechyd, ac mae rhai cyfyngiadau ar hawliadau. Mae gofynion pellach yn ymwneud hawliadau a wneir am y cynnyrch, marciau meintiau, prisiau a hawliau defnyddwyr.

MEDDYGINIAETHAU

Mae meddyginiaethau llysieuol yn gynhyrchion meddyginiaethol. Rhaid bod ganddynt awdurdodiad marchnata (neu drwydded gynnyrch) oni bai eu bod yn bodloni rhai eithriadau sy'n caniatu iddynt gael eu gwerthu fel meddyginiaethau llysieuol didrwydded. Er mwyn bodloni telerau'r eithriadau rhaid i gynhyrchion fod yn seiliedig ar blanhigion yn unig, heb unrhyw arwyddion meddygol ysgrifenedig i'w defnyddio ac ni ddylent gael enw masnach. Rhaid i feddyginiaethau llysieuol, hyd yn oed os ydynt wedi'u heithrio rhag trwyddedu, fod yn ddiogel a chael eu labelu yn unol Deddf Meddyginiaethau 1968.

Yr MHRA sy'n gwneud y prif benderfyniad o ran pa gynnyrch sydd yn gynnyrch meddyginiaethol. Os oes gennych unrhyw amheuon ynghylch a yw'r cynhyrchion yr ydych yn eu gwerthu yn feddyginiaethau neu a ydynt wedi'u heithrio rhag trwyddedu, dylech gysylltu 'r MHRA(sgroliwch i waelod y dudalen we gysylltiedig i gael gwybodaeth gyswllt).

CYNHYRCHION ANIFEILIAID

Mae rheolaethau mewnforio llym yn bodoli o ran cynhyrchion sy'n dod o anifeiliaid. Mae cynhyrchion sy'n tarddu o anifeiliaid yn cynnwys pob math o gig a chynhyrchion cig (gan gynnwys dofednod), pob math o bysgod a physgod cregyn a chynhyrchion a wneir ohonynt (fel saws wystrys), wyau a chynhyrchion wyau, anifeiliaid hela gwyllt, ml a chynnyrch llaeth. Argymhellir eich bod ond yn prynu cynhyrchion bwyd sy'n dod o anifeiliaid o gyflenwyr dibynadwy sy'n gallu profi bod y bwyd wedi'i fewnforio'n gyfreithlon i'r DU drwy sianelau masnachol priodol. Os ydych am fewnforio cynhyrchion anifeiliaid, dylai gwasanaeth Iechyd yr Amgylchedd eich awdurdod lleol allu rhoi cyngor i chi ar y sefyllfa gyfreithiol bresennol.

Os yw swyddogion o'r farn bod cynnyrch anifail wedi'i fewnforio'n anghyfreithlon i'r DU, gallant ei gymryd ymaith i'w ddinistrio neu ofyn i chi beidio 'i ddefnyddio nes y gallwch brofi ei fod wedi'i fewnforio'n gyfreithlon. Gellir hefyd gymryd sampl o'r eitem. Gallech gael eich erlyn am fewnforio cynhyrchion anifeiliaid yn anghyfreithlon.

Mae rhai rhwymedau traddodiadol wedi'i canfod yn cynnwys rhannau o anifeiliaid a phlanhigion o rywogaethau mewn perygl, yn groes i ddeddfwriaeth a orfodwyd gan nifer o gyrff, gan gynnwys yr Heddlu. Os oes gennych unrhyw bryderon am gynhwysion, mae gwybodaeth fanwl am rywogaethau sydd mewn perygl ar gael ar wefanConfensiwn ar y Fasnach Ryngwladol Mewn Rhywogaethau Ffawna a Fflora Gwyllt Mewn Perygl (CITES). Prif nod CITES yw sicrhau nad yw masnach ryngwladol mewn sbesimenau o anifeiliaid a phlanhigion gwyllt yn bygwth eu goroesiad. Fel arall, gallech ofyn am gyngor gan uned troseddau bywyd gwyllt eich Heddlu lleol neu'r Asiantaeth Iechyd Anifeiliaid a Phlanhigion (APHA) ar 03000 200301 (neu 0300 303 8268 yng Nghymru).

BWYD

Mae'r diffiniad o fwyd yn cynnwys unrhyw ychwanegyn bwyd, diod neu fwyd sy'n rhan o'r diet. Mae unrhyw beth sydd ddim yn gynnyrch meddyginiaethol, ac sy'n cael ei fwyta neu ei gymryd fel diod, yn fwyd. Mae llawer o'r cynhyrchion yr ydych yn eu gwerthu yn debygol o gael eu dosbarthu'n gyfreithlon fel bwyd, yn enwedig eitemau wedi'u rhagbecynnu fel te llysieuol.

Mae Deddf Diogelwch Bwyd 1990, Rheoliad (UE) a gymathwyd Rhif 1169/2011ar ddarparu gwybodaeth am fwyd i ddefnyddwyr, Rheoliadau Gwybodaeth am Fwyd 2014 a Rheoliadau Gwybodaeth am Fwyd (Cymru) 2014 yn llywodraethu, ymhlith pethau eraill, labelu, cynhwysion ac ansawdd. Mae'r Ddeddf yn creu troseddau penodol ar gyfer halogion mewn bwyd, disgrifiadau ffug a hawliadau camarweiniol.

Rhaid i bob bwyd ac ychwanegion bwyd gael eu labelu gwybodaeth benodol yn Saesneg. Os gwerthir y bwyd yn rhydd, megis perlysiau Tsieineaidd o jariau, neu os ydych yn ei bacio yn y siop i'w werthu'n uniongyrchol i'ch cwsmeriaid, mae angen y manylion canlynol arnoch:

• enw ar fwyd y gall cwsmeriaid ei ddeall, gan nodi gwir natur y bwyd
• datganiad, lle bo'n berthnasol, bod y cynnyrch neu'r cynhwysion wedi cael eu arbelydru neu eu haddasu'n enetig (gweler hefyd'Bwydydd a addaswyd yn enetig')
• datganiad o bresenoldeb unrhyw un o'r 14 o alergenau penodedig (gweler'Alergenau bwyd ac anoddefgarwch')

Mae labelu alergenau yn arbennig o bwysig ar gyfer eitemau bwyd. Am ragor o wybodaeth gweler 'Alergenau bwyd ac anoddefgarwch'.

Pan fo'r bwyd wedi'i ragbecynnu, mae angen bodloni nifer o ofynion labelu (gweler'Labelu bwydydd wedi'u rhagbecynnu: cyffredinol','Labelu bwydydd wedi'u rhagbecynnu i'w gwerthu'n uniongyrchol', 'Gofynion iaith ar gyfer labelu bwyd'a'Nodi dyddiad a lot bwyd wedi'i ragbecynnu ').

Mae canllawiau penodol arychwanegion bwydi'w gweld ar wefan GOV.UK.

Gall y label bwyd hefyd wneud honiadau am briodweddau maethol y bwyd ('braster isel', er enghraifft) - a/neu'r manteision iechyd posibl y gallai'r bwyd eu cael. Rheolir yr hawliadau hyn gan Reoliad (CE) a gymathwyd Rhif 1924/2006 yr UEar honiadau ynghylch maeth ac iechyd a wnaed ar fwydydd, Rheoliadau Honiadau am Faethiad ac Iechyd (Lloegr) 2007 a Rheoliadau Honiadau am Faethiad ac Iechyd (Cymru) 2007. Am ragor o wybodaeth gweler'Honiadau am maeth a iechyd'.

Os yw'r bwyd (neu unrhyw hysbysebion am y bwyd) yn gwneud honiad y gall trin neu fod yn ateb ar gyfer canser, neu ei fod yn rhoi unrhyw gyngor mewn perthynas thrin canser, mae hyn yn drosedd o dan Ddeddf Canser 1939.

CYNHYRCHION COSMETIG

Mae Rheoliad (CE) a gymathwyd Rhif 1223/2009ar gynnyrch cosmetigyn diffinio cynnyrch cosmetig fel "unrhyw sylwedd neu gymysgedd y bwriedir ei roi mewn cysylltiad rhannau allanol y corff dynol (epidermis, system gwallt, ewinedd, gwefusau ac organau cenhedlol allanol) neu 'r dannedd a philenni mecod ceudod y geg gyda'r gallu yn unig neu yn bennaf i'w glanhau, eu erlid, newid eu hymddangosiad, eu hamddiffyn, eu cadw mewn cyflwr da neu gywiro arogleuon y corff ". Nid yw'n berthnasol i gynhyrchion meddyginiaethol, dyfeisiadau meddygol na chynhyrchion bywleiddiol.

Mae yna ofynion penodol ynghylch mewnforio, cynhyrchu, pecynnu a labelu cynhyrchion cosmetig. Am ragor o wybodaeth gweler'Cynnyrch cosmetig'.

HONIADAU CAMARWEINIOL AC ANGHYFREITHLON

Yn ogystal 'r rheolaethau penodol yn y ddeddfwriaeth fwyd a amlinellir uchod, ceir rheolaethau ychwanegol sy'n gymwys yn fwy cyffredinol.

Rhaid i unrhyw hawliadau a wneir am gynnyrch fod yn wir a heb fod yn gamarweiniol. Mae hyn yn cynnwys honiadau llafar, ysgrifenedig neu ddarluniadol. Yn ogystal, mae'n ofynnol i chi ddatgelu unrhyw wybodaeth andwyol yr ydych yn ymwybodol amdani am gynnyrch os byddai angen i ddefnyddiwr cyffredin wybod yr wybodaeth hon er mwyn gwneud dewis gwybodus - er enghraifft, os gwyddir ei fod yn aneffeithiol at y dibenion y'i prynir yn gyffredin.

Gwaherddir honni ar gam bod cynnyrch yn gallu gwneud unrhyw un o'r canlynol:

• atal neu drin afiechyd neu gamffurfiad. Mae 'clefyd' yn cynnwys unrhyw anaf, anhwylder neu gyflwr andwyol, boed o gorff neu feddwl
• adfer, cywiro neu addasu swyddogaeth ffisiolegol
• addasu golwg person

Mae'r gofynion hyn, sy'n dod o dan Ran 4, Pennod 1 o Ddeddf Marchnadoedd Digidol, Cystadleuaeth a Defnyddwyr 2024 (DMCCA), yn berthnasol i bob cynnyrch, gan gynnwys (ond heb fod yn gyfyngedig i) feddyginiaethau, bwydydd, atchwanegiadau bwyd a cholur.

Wrth i ymdrechion byd-eang i reoli'r rhywogaethau sydd mewn perygl gynyddu, gwyddir bod gweithgynhyrchwyr yn cynnwys cynhwysion anghyfreithlon (er enghraifft, darnau teigr ac eirth) mewn cynhyrchion ond maent yn tynnu unrhyw gyfeiriadau at y cynhwysion hyn oddi ar pecynnu a hysbysebion. Mae'r gweithgynhyrchwyr hyn yn dibynnu ar wybodaeth a phrofiad eu cwsmeriaid o gynnwys y cynnyrch yn lle hynny. Mae'n anghyfreithlon o dan y CPR's i guddio'r ffaith na ellir gwerthu cynnyrch yn gyfreithlon.

I gael rhagor o wybodaeth am y DMCCA, gweler 'Diogelwch rhag masnachu annheg (cyfraith droseddol)'. Am y tro, mae hawliau unioni cam defnyddwyr yn dal i gael eu cwmpasu gan Reoliadau Diogelu Defnyddwyr rhag Masnachu Annheg 2008 (CPRs); mae gwybodaeth am yr hawliau hyn i'w chael yn 'Diogelwch rhag masnachu annheg (hawliau iawn i ddefnyddwyr)'.

DIOGELWCH Y CYNNYRCH

Rhaid i bob cynnyrch defnyddwyr (gan gynnwys bwyd a meddyginiaethau) fod yn ddiogel.

Rhaid gwerthu cynnyrch i gwsmeriaid gyda gwybodaeth diogelwch/rhybuddion priodol yn Saesneg. Gallai gwybodaeth o'r fath gynnwys, er enghraifft, cyfarwyddiadau dosau a sgil-effeithiau posibl. Gallen nhw hefyd gynnwys dosbarthiadau o bobl y mae'r cynnyrch yn anaddas iddyn nhw-er enghraifft, menywod beichiog, plant a phobl sy'n dioddef o anhwylder penodol, fel pwysedd gwaed uchel.

Rydym yn eich cynghori'n gryf i gael cynnyrch gan gyflenwyr ag enw da a chadw unrhyw ddogfennau rydych yn eu derbyn ganddynt, fel anfonebau.

PWYSAU A MESURAU

Mae nwyddau wedi'u rhagbecynnu, megis ychwanegion bwyd/bwyd/cosmetigau, i gyd yn gofyn yn gyfreithiol am farcio meintiau cywir. Fel arfer, dylai hyn fod yn bwysau, cyfaint neu nifer yr eitemau yn y pecyn. Rhaid defnyddio meintiau metrig.

Os ydych yn gwerthu unrhyw gynnyrch yn rhydd (o batsh) drwy gyfeirio at bwysau, rhaid i chi ddefnyddio offer pwyso a gymeradwywyd sy'n defnyddio stampiau neu sticeri priodol. Rhaid eu gwerthu drwy gyfeirio at feintiau metrig.

Gwelwch'Nwyddau wedi'u pecynnu: nifer cyfartalog'a'Offer pwyso at ddefnydd cyfreithlon'. Cysylltwch 'ch gwasanaeth safonau masnach lleol i gael mwy o gyngor a chymorth gyda materion pwysau a mesurau.

PRISIAU

Mae gofyniad cyffredinol i arddangos prisiau nwyddau adwerthu a gynigir; fodd bynnag, os mai dim ond o ganlyniad i wasanaeth y gellir cael y nwyddau (megis ymgynghoriad) nid oes angen pris y nwyddau. Os oes gan eich gwasanaethau ' bris sefydlog ' yna mae'n rhaid i chi roi gwybodaeth am brisiau i'ch cwsmeriaid (gan ddefnyddio rhestr brisiau, er enghraifft).

Rhaid i'r prisiau yr ydych yn eu harddangos fod yn gywir. Mae'n arfer masnachol annheg rhoi gwybodaeth anwir neu dwyllodrus am bris nwyddau, i hepgor gwybodaeth faterol am y pris (megis taliadau neu drethi ychwanegol gorfodol) neu os gafodd gwerth unrhyw 'arbediad' a arddangoswyd ar gynnig arbennig ei orliwio

Gweler'Darparu gwybodaeth am brisiau'i gael rhagor o wybodaeth.

SEFYDLIADAU MASNACH

Efallai y byddwch hefyd am geisio cyngor gan sefydliad masnach neu ymarferwr, megis y Gymdeithas Meddygaeth Lysieuol Prydain, Cofrestr Meddygaeth Lysieuol Tsieineaidd a Chymdeithas Meddygaeth Tsieineaidd Draddodiadol ac Aciwbigo (DU)

Noder nad yw linc i sefydliad ar y rhestr yn golygu unrhyw gymeradwyaeth neu warant ynghylch safle neu gallu'r sefydliad hwnnw gan y Sefydliad Safonau Masnach Siartredig.

SAFONAU MASNACH

I gael mwy o wybodaeth am waith gwasanaethau Safonau Masnach - a chanlyniadau posibl o beidio chadw at y gyfraith - gweler 'Safonau Masnach: pwerau, gorfodi a chosbau'.

YN Y DIWEDDARIAD HWN

Newidiadau a wnaed i adlewyrchu dyfodiad Deddf Marchnadoedd Digidol, Cystadleuaeth a Defnyddwyr 2024 (Rhan 4, Pennod 1: 'Amddiffyn rhag masnachu annheg') i rym.

Adolygwyd / Diweddarwyd diwethaf: Ebrill 2025

DEDDFWRIAETH ALLWEDDOL

• Deddf Canser 1939
• Deddf Meddyginiaethau 1968
• Deddf Diogelwch Bwyd 1990
• Rheoliad (CE) a gymathwyd Rhif 1924/2006ar honiadau ynghylch maeth ac iechyd a wnaed ar fwydydd
• Rheoliadau Honiadau am Faethiad ac Iechyd (Lloegr) 2007
• Rheoliadau Honiadau am Faethiad ac Iechyd (Cymru) 2007
• Rheoliadau Diogelu Defnyddwyr Rhag Masnachu Annheg 2008
• Rheoliad (CE) a gymathwyd Rhif 1223/2009 ar gynhyrchion cosmetig
• Rheoliad (UE) a gymathwyd Rhif 1169/2011ar ddarparu gwybodaeth am fwyd i ddefnyddwyr
• Rheoliadau Gwybodaeth am Fwyd 2014
• Rheoliadau Gwybodaeth am Fwyd (Cymru) 2014
• Deddf Marchnadoedd Digidol, Cystadleuaeth a Defnyddwyr 2024

Noder

Bwriedir y wybodaeth hon fel canllaw yn unig; dim ond y llysoedd all roi dehongliad awdurdodol o'r gyfraith.

Efallai na fydd dolenni 'deddfwriaeth allweddol' y canllaw ond yn dangos fersiwn wreiddiol y ddeddfwriaeth, er bod dolenni ar wahn i rywfaint o ddeddfwriaeth ddiwygiedig sy'n uniongyrchol gysylltiedig chynnwys y canllawiau. Gellir dod o hyd i wybodaeth ar ddiwygiadau i ddeddfwriaeth y ar y tab 'Mwy o Adnoddau' ym mhob dolen.

Am fwy o wybodaeth, cysylltwch 'r gwasanaeth defnyddwyr Cyngor ar Bopeth, sy'n darparu cyngor cyfrinachol a diduedd ar faterion defnyddwyr yn rhad ac am ddim. Ewch i wefan Cyngor ar Bopeth neu ffoniwch linell gymorth defnyddwyr Cyngor ar Bopeth ar 03454 040505.

© 2025 itsa Ltd.