Diogelu defnyddwyr rhag masnachu annheg

In the guide

Wrth ddelio defnyddwyr, mae'n rhaid i chi sicrhau eich bod yn gweithredu'n deg; mae'n rhaid i chi ddarparu gwybodaeth gywir ac osgoi arferion busnes sy'n annheg, yn gamarweiniol neu'n ymosodol

Mae'r cyfarwyddyd hwn ar gyfer Cymru, Lloegr, a'r Alban

Mae'r Rheoliadau Diogelu Defnyddwyr rhag Masnachu Annheg 2008 (a adwaenir fel y CPRs) yn rheoli arferion annheg a ddefnyddir gan fasnachwyr wrth ddelio defnyddwyr, ac yn creu tramgwyddau troseddol ar gyfer masnachwyr sy'n eu torri.

Mae'r Rheoliadau'n gwahardd 31 arfer penodol sy'n cael eu hystyried yn annheg bob amser, ac yn creu troseddau pellach ar gyfer arferion ymosodol. Maent yn gwahardd 'gweithredoedd camarweiniol' a 'hepgoriadau camarweiniol' sy'n achosi, neu sy'n debygol o achosi, i'r defnyddiwr cyffredin wneud 'penderfyniad gweithrediadol' na fyddai wedi'i wneud fel arall. Maent yn berthnasol i arferion masnachol yn ymwneud chynhyrchion (sy'n cynnwys nwyddau, gwasanaethau a chynnwys digidol) cyn, yn ystod ac ar l llunio contract.

Maent yn rhoi'r hawl i ddefnyddwyr gael iawndal ar gyfer arferion masnachol camarweiniol ac ymosodol, ac yn amlinellu'r camau unioni sydd ar gael iddynt.

Beth a waherddir?

I bob pwrpas, mae'r CPRs yn gwahardd arferion masnachu sy'n annheg i ddefnyddwyr. Mae pedwar math gwahanol o arferion i'w hystyried:

  • arferion a waherddir dan yr holl amgylchiadau
  • gweithredoedd a hepgoriadau camarweiniol
  • arferion ymosodol
  • dyletswydd gyffredinol i beidio masnachu'n annheg

O ran y tri math olaf o arferion uchod, mae angen dangos bod gweithred y masnachwr yn effeithio (neu'n debygol o effeithio) ar weithredoedd y defnyddiwr. Mae'r prawf yn ystyried sut y mae defnyddiwr cyffredin yn cael ei effeithio (neu'n debygol o gael ei effeithio), sy'n golygu nad oes rhaid cael tystiolaeth ynghylch sut yr effeithiwyd ar unrhyw unigolyn penodol.

Mae'r Rheoliadau'n cydnabod y gall gwahanol fathau o ddefnyddwyr ymateb i arfer mewn ffyrdd gwahanol, ac yn nodi tri math gwahanol o ddefnyddiwr:

  • defnyddiwr cyffredin (rhywun sy'n eithaf gwybodus, ac yn rhesymol sylwgar a gofalus)
  • defnyddiwr a dargedir (lle y cyfeirir yr arfer at grwp penodol o ddefnyddwyr)
  • defnyddiwr sy'n agored i niwed (lle mae grwp o ddefnyddwyr yn arbennig o agored i niwed o ganlyniad i'r arfer neu'r cynnyrch oherwydd eu hanabledd meddyliol neu gorfforol neu oedran)

Arferion a waherddir dan yr holl amgylchiadau

MaeAtodlen 1 i'r CPRsyn cyflwyno 31 o arferion yr ystyrir eu bod yn annheg trwy'r amser ac felly fe'u gwaherddir dan yr holl amgylchiadau. Mae'r rhain yn cynnwys:

CYMERADWYAETHAU / AWDURDODIADAU FFUG

  • honiadau ffug o aelodaeth cymdeithasau masnach
  • honni bod cynnyrch wedi'i gymeradwyo gan gorff cyhoeddus neu breifat pan nad yw hyn yn wir

ARGAELEDD CAMARWEINIOL

  • hysbysebu baetio (neu 'baetio a newid') lle mae masnachwr yn denu defnyddiwr i gredu y gall brynu cynnyrch am bris isel pan mae'r masnachwr yn ymwybodol nad oes ganddo stoc resymol ar gael neu na all gyflenwi am y pris hwnnw; mae hyn hefyd pan fydd y masnachwr yn ceisio 'gwerthu i fyny' i gynnyrch phris uwch
  • datgan yn ffug bod cynnyrch ar gael am amser cyfyng iawn yn unig er mwyn gorfodi'r defnyddiwr i wneud penderfyniad uniongyrchol

CYD-DESTUN / EFFAITH GAMARWEINIOL

  • honni bod masnachwr yn mynd i beidio masnachu neu symud safle pan nad ydyw (er enghraifft, gwerthiannau cau ffug)
  • honni'n ffug bod gan gynnyrch nodweddion iachaol
  • disgrifio cynnyrch fel 'am ddim', 'gratis', 'heb daliad' neu rywbeth tebyg os yw defnyddiwr yn mynd i orfod talu mwy na'r gost o ymateb i'r hysbyseb a chasglu neu dalu am ddanfon yr eitem
  • cynnwys anfoneb neu rywbeth tebyg mewn deunydd marchnata, gan awgrymu bod defnyddiwr wedi archebu'r cynnyrch pan nad ydyw
  • methu 'i wneud yn glir bod unigolyn mewn gwirionedd yn fasnachwr neu'n creu'r argraff ei fod yn ddefnyddiwr (er enghraifft, methu dangos statws masnachwr pan fydd yn gwerthu car ail-law)
  • creu'r argraff y gall cynnyrch gael ei werthu'n gyfreithlon, pan na all mewn gwirionedd

CYNLLUNIAU PYRAMID

  • gwaherddir gweithredu neu hyrwyddo'r fath gynlluniau yn benodol, cyhyd 'u bod yn dod o fewn y diffiniad o gynllun pyramid (hynny yw, cynllun lle mae defnyddiwr yn talu am y cyfle i dderbyn tl a geir yn bennaf o gyflwyno defnyddwyr eraill i'r cynllun, yn hytrach nag o werthu neu ddefnyddio cynhyrchion)

RAFFLAU MAWR

  • cystadlaethau lle na roddir y gwobrau a ddisgrifir (neu wobrau cyfwerth)
  • creu'r argraff ffug bod defnyddiwr wedi ennill, neu y bydd yn ennill, gwobr pan nad oes gwobr neu'n honni bod y wobr yn amodol ar y defnyddiwr yn talu arian neu'n mynd i gostau

GWERTHIANNAU YMOSODOL

  • creu'r argraff na all defnyddiwr ymadael 'r safle nes bod contract wedi'i gytuno
  • ymweld defnyddiwr yn ei gartref a gwrthod ymadael pan ofynnir iddo wneud hynny (ac eithrio pan fydd gan y masnachwr hawl gyfreithlon i orfodi ymrwymiad cytundebol)
  • gwneud erfyniadau cyson a diangen dros y ffn/ffacs/e-bost (ac eithrio pan fydd gan y masnachwr hawl gyfreithlon i orfodi ymrwymiad cytundebol)
  • denu plant yn uniongyrchol i brynu cynnyrch neu berswadio eu rhieni i brynu cynnyrch iddynt (pwer poeni)
  • dweud wrth ddefnyddiwr y bydd swydd y masnachwr mewn perygl os nad yw'r defnyddiwr yn prynu'r cynnyrch

GALWADAU AFRESYMOL

  • gofyn i ddefnyddiwr sy'n dymuno hawlio ar bolisi yswiriant gyflwyno dogfennau amherthnasol neu'n methu ag ymateb i ohebiaeth er mwyn perswadio'r defnyddiwr i beidio ag ymarfer ei hawliau contractiol

GWERTHU TRWY ODDEFIAD

  • mynnu taliad am nwyddau a anfonir at y defnyddiwr na ofynnwyd amdanynt
  • mynnu bod cynhyrchion na ofynnwyd amdanynt yn cael eu dychwelyd

Gweithredoedd a hepgoriadau camarweiniol

Mae'r CPRs yn gwahardd 'gweithredoedd camarweiniol' a 'hepgoriadau camarweiniol' sy'n achosi, neu sy'n debygol o achosi, i'r defnyddiwr cyffredin wneud penderfyniad gweithrediadol gwahanol - hynny yw, unrhyw benderfyniad a wneir gan y defnyddiwr ynghylch prynu'r cynnyrch neu a ddylai ymarfer hawl gytundebol mewn cysylltiad 'r cynnyrch, gan gynnwys penderfyniadau i beidio gweithredu. Nid yw hyn yn berthnasol cyn siopa yn unig, ond mae'n cynnwys y cyfnod l-werthu ac yn parhau am oes gyfan y cynnyrch.

GWEITHREDOEDD CAMARWEINIOL

Mae rheoliad 5 o'r Rheoliadau Diogelu Defnyddwyr rhag Masnachu Annheg 2008 yn gwahardd rhoi gwybodaeth ffug i ddefnyddwyr, neu eu twyllo. Mae gweithred gamarweiniol yn digwydd pan fydd arfer yn camarwain trwy'r wybodaeth mae'n ei chynnwys, neu ei gyflwyniad twyllodrus (hyd yn oed os yw'r wybodaeth yn ffeithiol gywir), ac mae'n achosi, neu'n debygol o achosi, i'r defnyddiwr cyffredin wneud penderfyniad gweithrediadol gwahanol.

Mae tri gwahanol fath o weithredoedd camarweiniol:

  • gwybodaeth gamarweiniol yn gyffredinol
  • creu dryswch gyda chynhyrchion cystadleuwyr
  • methu ag anrhydeddu ymrwymiadau a wneir mewn cod ymddygiad

Mae'r wybodaeth y gellir ei hystyried yn gamarweiniol yn eang iawn, ac fe'i rhestrir yn y ddeddfwriaeth ei hunan, gan gynnwys pethau fel:

  • bodolaeth neu natur y cynnyrch - er enghraifft, hysbysebu nwyddau nad ydynt yn bodoli
  • prif nodweddion y cynnyrch - er enghraifft, argaeledd, buddion, addasrwydd i ddiben neu darddiad daearyddol y cynnyrch
  • y pris neu'r modd y cyfrifir y pris
  • yr angen am wasanaeth, cydran, amnewidiad neu drwsiad
  • natur, priodoleddau a hawliau'r masnachwr, fel cymwysterau

HEPGORIADAU CAMARWEINIOL

Mae rheoliad 6 yn gwahardd rhoi gwybodaeth annigonol ynghylch cynnyrch. Mae'n doriad ar y CPRs i fethu rhoi'r wybodaeth i ddefnyddwyr sydd ei hangen i wneud dewis deallus mewn cysylltiad chynnyrch os bydd hyn yn achosi, neu'n debygol o achosi, i'r defnyddiwr cyffredin wneud penderfyniad gweithrediadol gwahanol. Er enghraifft, er mwyn gwneud penderfyniad deallus ynghylch prynu neu faint i'w dalu, mae angen i'r defnyddiwr cyffredin sy'n prynu car wybod a yw'r car wedi cael ei ddileu gan gwmni yswiriant o'r blaen. Felly, mae'n rhaid i'r masnachwr ddatgelu'r wybodaeth hon, os yw'r defnyddiwr yn gofyn amdani neu beidio.

Rhaid i fasnachwyr roi gwybodaeth i ddefnyddwyr mewn modd amserol. Dylid ei darparu i gynorthwyo'r defnyddiwr wrth iddo wneud dewis deallus. Gallai darparu gwybodaeth yn rhy hwyr olygu hepgoriad.

Mae'n doriad ar y CPRs i:

  • hepgor gwybodaeth berthnasol
  • cuddio gwybodaeth berthnasol
  • darparu gwybodaeth berthnasol mewn modd sy'n aneglur, annealladwy, amwys neu anamserol
  • methu ag adnabod y bwriad masnachol (oni bai fod hwn yn amlwg o'r cyd-destun)

Ystyr 'gwybodaeth berthnasol' yw gwybodaeth sydd ei hangen ar y defnyddiwr i wneud penderfyniad gweithrediadol gwybodus ac, yn gyffredinol, unrhyw wybodaeth y mae angen ei rhoi yn l y gyfraith.

Arferion ymosodol

Mae Rheoliad 7 o'r CPRs yn gwahardd arferion masnachol ymosodol sy'n brawychu neu ecsbloetio defnyddwyr, gan gyfyngu ar eu gallu i wneud dewisiadau rhydd neu ddeallus. Er mwyn i arfer ymosodol fod yn annheg, mae'n rhaid iddo achosi, neu fod yn debygol o achosi, i'r defnyddiwr cyffredin wneud penderfyniad gweithrediadol gwahanol.

Mae arfer masnachol yn ymosodol os:

  • mae'n amharu, neu'n debygol o amharu'n sylweddol, ar ryddid dewis neu ymddygiad y defnyddiwr cyffredin mewn cysylltiad 'r cynnyrch trwy ddefnyddio aflonyddwch, gorfodaeth neu ddylanwad gormodol
  • a
  • thrwy hynny, mae'n achosi iddo wneud penderfyniad gweithrediadol gwahanol

I benderfynu a yw arfer yn torri ar y rheoliad hwn, bydd y canlynol yn cael ei ystyried:

  • amseriad, lleoliad, natur neu ddyfalbarhad
  • y defnydd o iaith neu ymddygiad bygythiol neu ddilornus
  • y masnachwr yn ecsbloetio unrhyw anffawd neu amgylchiad sy'n amharu ar farn y defnyddiwr, er mwyn dylanwadu ar ei benderfyniad ynghylch y cynnyrch
  • unrhyw rwystr beichus neu anghymesur di-gytundebol a osodir gan y masnachwr lle mae defnyddiwr yn dymuno ymarfer hawliau dan y contract (er enghraifft, hawliau i derfynu'r contract neu newid i gynnyrch neu fasnachwr arall)
  • unrhyw fygythiad i weithredu mewn ffordd na ellir ei wneud yn gyfreithlon

Sylwer: mae 'gorfodaeth' yn cynnwys y defnydd o rym corfforol, ac mae 'dylanwad gormodol' yn golygu ecsbloetio sefyllfa o bwer mewn cysylltiad 'r defnyddiwr er mwyn gosod pwysau - hyd yn oed heb ddefnyddio (neu fygwth defnyddio) grym corfforol - mewn ffordd sy'n cyfyngu'n sylweddol ar allu'r defnyddiwr i wneud penderfyniad deallus.

Dyletswydd gyffredinol i beidio masnachu'n annheg

Teitl Rheoliad 3 yw 'Gwaharddiad ar arferion masnachol annheg' sydd i bob pwrpas yn golygu methu gweithredu yn unol disgwyliadau rhesymol o arfer masnachu rhesymol.

Mae'r rheoliad yn gwahardd arferion sy'n:

  • mynd yn groes i ofynion diwydrwydd proffesiynol (a ddiffinnir fel y safon o sgil a gofal arbennig y gellir disgwyl yn rhesymol i fasnachwr ei hymarfer tuag at ddefnyddwyr, sy'n gymesur naill ai arfer marchnata gonest ym maes gweithgarwch y masnachwr neu'r egwyddor gyffredinol o ddidwylledd ym maes gweithgarwch y masnachwr)
  • gwyrdroi'n sylweddol ymddygiad economaidd y defnyddiwr cyffredin (neu'r tebygolrwydd o'i wneud) ynghylch y cynnyrch (hynny yw, amharu'n sylweddol ar allu'r defnyddiwr cyffredin i wneud penderfyniad deallus a thrwy hynny achosi iddo wneud penderfyniad gweithrediadol na fyddai wedi'i wneud fel arall)

Hawliau defnyddwyr i unioni camweddau

Yn ychwanegol i'r tramgwyddau troseddol a grir gan dorri'r darpariaethau a ddisgrifir uchod, mae'r Rheoliadau hefyd yn darparu defnyddwyr hawliau i unioni camweddau y gellir eu gorfodi trwy'r llysoedd sifil. Er mwyn i ddefnyddiwr gael yr hawliau hyn i unioni camweddau mae'n rhaid bodloni amodau penodol.

Yr amod cyntaf yw bod y defnyddiwr yn gwneud un o'r dilynol:

  • gwneud contract i brynu cynnyrch (nwyddau, gwasanaethau, cynnwys digidol, ac ati) gan fasnachwr (contract busnes-i-ddefnyddiwr)
  • gwneud contract i werthu nwyddau neu wasanaethau i fasnachwr (contract defnyddiwr-i-fusnes)
  • gwneud taliad i fasnachwr am gyflenwi cynnyrch (contract taliad-defnyddiwr)

Yr ail amod yw bod y masnachwr wedi ymwneud ag arfer gwaharddedig. Mae arfer gwaharddedig yn golygu gweithred gamarweiniol neu arfer ymosodol (gweler uchod).

Ymhellach, bydd y masnachwr yn atebol am weithredoedd camarweiniol neu arferion ymosodol a gynhelir gan gynhyrchwyr y nwyddau neu'r cynnwys digidol maent yn eu cyflenwi pe gallai'r masnachwr wedi gwybod yn rhesymol am yr arfer gwaharddedig. Enghraifft o hyn fyddai lle mae hysbysebion teledu'r gweithgynhyrchwr ar gyfer cynnyrch yn gamarweiniol.

Yr amod olaf yw bod yr arfer gwaharddedig wedi bod yn ffactor arwyddocaol wrth i'r defnyddiwr benderfynu llunio contract.

PA ATEBION SYDD AR GAEL I DDEFNYDDWYR?

Mae tri phrif ateb ar gael i ddefnyddiwr: yr hawl i ddadweindio, yr hawl i ddisgownt a'r hawl i iawndal.

Hawl i ddirwyn i ben:
Mae'r hawl i ddirwyn i ben caniatu i'r defnyddiwr ddadwneud y contract a dychwelyd i'r sefyllfa yr oedd ynddi cyn i'r contract gael ei wneud. Mae cyfyngiadau ar hyn:

  • mae'n rhaid i'r defnyddiwr wrthod y nwyddau o fewn 90 niwrnod. Yn gyffredinol, mae'r cyfnod hwn o 90 niwrnod yn cychwyn naill ai pryd y danfonir y nwyddau neu bryd mae'r gwasanaeth yn cychwyn
  • mae'r hawl i ddirwyn i ben yn berthnasol lle mae'n dal yn bosibl dadwneud y trafodyn yn unig. Os yw'r nwyddau neu'r cynnwys digidol wedi'u defnyddio'n llawn neu os yw'r gwasanaeth yn gwbl gyflawn, ni fyddai hyn yn bosibl. Fodd bynnag, os yw'n dal yn bosibl dychwelyd rhyw elfen o'r nwyddau neu wrthod elfen o'r gwasanaeth byddai hyn yn ddigon. Mae hawl gan ddefnyddwyr i dderbyn ad-daliad llawn hyd yn oed os ydynt wedi derbyn rhyw fudd ohono
  • ni all defnyddwyr ddirwyn contract i ben os ydynt eisoes wedi hawlio disgownt mewn perthynas 'r contract hwnnw a'r un arfer gwaharddedig (gweler isod ynglyn disgowntiau)

Lleiheir hawl defnyddiwr i dderbyn ad-daliad llawn yn achos cynhyrchion cyflenwad parhaol (fel contractau cyfleustodau).

Hawl i ddisgownt:
Mae'r hawl hon yn berthnasol lle mae'r hawl i ddirwyn i ben wedi'i cholli. Gall hyn fod oherwydd oedi wrth gwyno neu oherwydd bod y nwyddau wedi'u defnyddio'n llawn. Ar gyfer nwyddau a gwasanaethau sy'n costio llai na 5,000, mae disgownt canran-sefydlog yn amrywio o 25% ar gyfer mwy na materion bach i 100% ar gyfer achosion difrifol iawn.

Uwchben 5,000, os yw'r arfer camarweiniol neu ymosodol wedi achosi i'r defnyddiwr dalu mwy na phris y farchnad am y cynnyrch, gostyngir y pris i bris y farchnad. Fel arall, bydd y disgowntiau canran-sefydlog yn berthnasol o hyd. Gall defnyddiwr hefyd hawlio disgownt yn lle dirwyn contract i ben lle mae'r hawl i ddirwyn i ben yn bodoli o hyd ond nid yw'r defnyddiwr eisiau terfynu'r contract.

Iawndal:
Gall defnyddwyr hawlio iawndal os ydynt wedi dioddef colledion y gellid eu rhagweld yn rhesymol sy'n fwy na'r pris a dalwyd am nwyddau, cynnwys digidol a gwasanaethau. Gall yr iawndal hwn gwmpasu braw, trallod, anghyfleustra neu anghysur corfforol yn ogystal cholledion economaidd a ddioddefwyd o ganlyniad i'r arfer gwaharddedig. Gellir hawlio iawndal yn ogystal dirwyn y contract i ben neu hawlio disgownt. Nid yw iawndal yn daladwy os gall y masnachwr ddangos bod yr arfer gwaharddedig wedi digwydd o ganlyniad i gamgymeriad, dibyniaeth ar wybodaeth a gyflenwyd i'r masnachwr gan rywun arall, gweithred neu ddiffyg gan rywun arall, damwain neu ryw achos arall y tu hwnt i reolaeth y masnachwr, ac mae'r masnachwr wedi cymryd pob rhagofal rhesymol ac wedi arfer pob diwydrwydd dyladwy i atal yr arfer gwaharddedig rhag digwydd.

Darllen pellach

Mae cyfarwyddyd ar y CPRs ar gael ar y wefan GOV.UK.

Hefyd, mae'r Adran Busnes, Ynni a Strategaeth Ddiwydiannol (a adwaenwyd fel yr Adran Busnes, Arloesi a Sgiliau ar y pryd) wedi cynhyrchu cyfarwyddyd penodol ar hawl defnyddwyr i gamau unioni dan y Rheoliadau:Arferion masnachol camarweiniol ac ymosodol - Hawliau preifat newydd ar gyfer defnyddwyr.

Cosbau

Mae torri Rheoliadau Diogelu Defnyddwyr rhag Masnachu Annheg 2008 yn drosedd. Y gosb fwyaf yw dirwy a dwy flynedd yn y carchar.

Gall y tramgwyddau troseddol gael eu herlyn gan yr Awdurdod Cystadleuaeth a Marchnadoedd, gwasanaethau safonau masnach a'r Arglwydd Adfocad yn yr Alban, a gall gorfodwyr hefyd wneud cais am orchymyn llys sy'n mynnu eich bod yn cydymffurfio, o dan Ran 8 Deddf Fenter 2002. Os na chydymffurfir 'r gorchymyn, y gosb fwyaf yw dirwy a dwy flynedd yn y carchar.

Deddfwriaeth allweddol:

Deddf Fenter 2002

Rheoliadau Diogelu Defnyddwyr rhag Masnachu Annheg 2008

Rheoliadau Diogelu Defnyddwyr (Diwygio) 2014

Adolygwyd/diweddarwyd ddiwethaf: Mai 2018

Noder

Bwriedir y wybodaeth hon fel canllaw yn unig; dim ond y llysoedd all roi dehongliad awdurdodol o'r gyfraith.

Efallai na fydd dolenni 'deddfwriaeth allweddol' y canllaw ond yn dangos fersiwn wreiddiol y ddeddfwriaeth, er bod dolenni ar wahn i rywfaint o ddeddfwriaeth ddiwygiedig sy'n uniongyrchol gysylltiedig chynnwys y canllawiau. Gellir dod o hyd i wybodaeth ar ddiwygiadau i ddeddfwriaeth y DU ar y tab 'Mwy o Adnoddau' ym mhob dolen; fel arfer, caiff diwygiadau i ddeddfwriaeth yr UE eu hymgorffori yn y testun.

Am fwy o wybodaeth, cysylltwch 'r gwasanaeth defnyddwyr Cyngor ar Bopeth, sy'n darparu cyngor cyfrinachol a diduedd ar faterion defnyddwyr yn rhad ac am ddim. Ewch i wefan Cyngor ar Bopeth neu ffoniwch linell gymorth defnyddwyr Cyngor ar Bopeth ar 03454 040505.

© 2019 itsa Ltd.

TSI: 260361, ID: 528, updated 24/10/2018