Nwyddau tybaco a mewnanadlu nicotin

In the guide

Mae'r gyfraith yn datgan na cheir gwerthu nwyddau tybaco a mewnanadlu nicotin i'r rhai dan 18 mlwydd oed; mae hefyd yn gwahardd arddangos nwyddau tybaco mewn siopau

Mae'r canllawiau hyn ar gyfer Cymru

Ni ellir gwerthu rhai cynhyrchion i bobl sydd o dan isafswm oedran cyfreithiol; o ran tybaco a chynhyrchion mewnanadlu nicotin, yr isafswm oedran cyfreithiol hwn yw 18.

Rhaid i becyn o sigarts gynnwys lleiafswm o 20 sigart a dim ond yn ei becynnu gwreiddiol y dylid ei werthu. Rhaid arddangos hysbysiad yn nodi 'Mae'n anghyfreithlon gwerthu cynhyrchion tybaco i unrhyw un o dan 18 oed'.

Ni ddylid arddangos cynhyrchion tybaco y thu fewn i siop a cheir cyfyngiadau hefyd ar sut y dangosir prisiau a rhestri prisiau.

Dylid gofyn bob amser i bobl ifanc brofi eu hoedran.

Beth a olygir gan dybaco, cynhyrchion tybaco a chynhyrchion mewnanadlu nicotin?

Diffinnir 'tybaco' fel rhai sy'n cynnwys sigarts, unrhyw gynnyrch sy'n cynnwys tybaco ar gyfer defnydd llafar neu trwynol (er enghraifft, snwff) a chymysgeddau ysmygu a ddefnyddir yn lle tybaco (er enghraifft, sigarts llysieuol). Mae 'sigarets' yn cynnwys tybaco wedi'i dorri a wedi'u rholio mewn papur, dail tybaco a deunydd arall ar ffurf y gellir ei defnyddio ar unwaith ar gyfer ysmygu.

Diffinnir 'cynnyrch tybaco' fel "cynnyrch sy'n cynnwys tybaco yn gyfan gwbl neu'n rhannol ac y bwriedir iddo gael ei ysmygu, ei sniffian, ei sugno neu ei gnoi".

Mae 'cynnyrch mewnanadlu nicotin' yn golygu dyfais mewnanadlu nicotin (a ddefnyddir i fewnanadlu nicotin drwy ddarn o geg), cetris nicotin (sy'n cynnwys nicotin ac yn ffurfio rhan o ddyfais mewnanadlu nicotin) neu sylwedd ail-lenwi nicotin (a elwir yn gyffredinol yn e-hylif). Cyfeirir at ddyfeisiau mewnanadlu nicotin fel 'e-sigarts' yn aml ac mae'r gyfraith yn cwmpasu mathau tafladwy a rhai y gellir eu hailgodi.

Cyfyngiad oedran ar werthu cynhyrchion tybaco

Mae'r gyfraith yn datgan ei bod yn drosedd i unrhyw berson werthu unrhyw gynhyrchion tybaco (gan gynnwys papurau sigart) i berson o dan 18 oed, p'un a oedd hynny at ei ddefnydd ei hun ai peidio. Mae hwn yn drosedd atebolrwydd caeth, sy'n golygu y gall perchennog y busnes gael ei ddal yn gyfrifol yn ogystal 'r aelod o staff a wnaeth y gwerthiant. Os ydych yn gyfrifol am y drosedd hon, rydych yn amddiffyn eich bod wedi cymryd pob rhagofal rhesymol ac wedi arfer pob diwydrwydd dyladwy i osgoi cyflawni'r drosedd. Yr enw cyffredin ar hyn yw'r amddiffyniad 'diwydrwydd dyladwy'. Mae'r adran 'cadw o fewn y gyfraith' yn y canllaw hwn yn cynnwys camau y gellir eu cymryd i sicrhau amddiffyniad 'diwydrwydd dyladwy'.

Rhaid i chi ddangos hysbysiad sy'n nodi:

MAE'N ANGHYFREITHLON GWERTHU CYNHYRCHION TYBACO I UNRHYW UN SYDD DAN 18 OED

Rhaid i'r hysbysiad gael ei arddangos mewn man amlwg a bod yn hawdd ei weld wrth y pwynt gwerthu. Rhaid i'r hysbysiad fod yn ddim llai na 297 mm x 420 mm (a3) a rhaid i'r nodau fod yn ddim llai na 36 mm o uchder. Efallai y bydd eich gwasanaeth safonau masnach lleol neu eich cyflenwr tybaco yn gallu rhoi rhybudd i chi ei ddefnyddio. Mae'n drosedd i beidio arddangos y rhybudd gofynnol, er bod yr amddiffyniad 'diwydrwydd dyladwy' ar gael i chi.

Cyfyngiad oedran ar werthu cynhyrchion mewnanadlu nicotin

Mae person sy'n gwerthu cynnyrch mewnanadlu nicotin i rywun o dan 18 oed yn cyflawni trosedd. Mae hwn yn dramgwydd atebolrwydd caeth; gellir dal perchennog y busnes yn gyfrifol yn ogystal 'r aelod o staff a wnaeth y gwerthiant.

Mae eithriad ar gyfer cynhyrchion mewnanadlu nicotin sydd wedi'u trwyddedu fel meddyginiaethau neu ddyfeisiau meddygol. Nid yw'r eithriad hwn ond yn gymwys i'r graddau yr awdurdodir y cynnyrch.

Os ydych yn gwerthu e-sigarts a dyfeisiau cysylltiedig efallai y byddwch am arddangos poster yn dweud wrth gwsmeriaid na fyddwch yn gwerthu i rai dan 18 oed:

Os ydw i'n gwerthu e-sigarts ail-lenwadau nicotn i bobl o dan 18 oed...

BYDD SAFONAU MASNACHU YN FY ERLYN

Sylwer: yn wahanol i'r poster tybaco, nid yw hyn yn ofyniad cyfreithiol a dim ond geiriad a awgrymir ydyw.

Cynhyrchwyd Canllawiau ychwanegol ar gyfer fferyllfeydd (a manwerthwyr eraill nad ydynt yn draddodiadol wedi gwerthu cynhyrchion a gyfyngir o ran oedran) gan yr Adran Iechyd, yr Asiantaeth Cynhyrchion Gofal Iechyd a'r Sefydliad Safonau Masnach Siartredig.

Oedran y person sy'n gwneud y gwerthiant

Os ydych yn cyflogi plant yn eich busnes, nid yw'n anghyfreithlon iddynt werthu cynhyrchion tybaco, ar yr amod, wrth gwrs, nad yw'r cwsmer o dan 18 oed. Fodd bynnag, ni argymhellir gadael plant nad ydynt yn cael eu goruchwylio yn gwerthu tybaco oherwydd y gallant ei chael yn anodd gwrthod cwsmeriaid yn eu grwp oedran eu hunain.

Gwerthiant cyson i rai dan 18 oed

Os cewch eich collfarnu o werthu cynhyrchion mewnanadlu tybaco neu nicotin i rai dan 18 oed, a bod o leiaf ddwy drosedd arall wedi digwydd yn y ddwy flynedd cyn hynny mewn perthynas 'r un fangre, gall safonau masnach wneud cais i lys ynadon am gyfyngiad gorchymyn mangre a/neu orchymyn gwerthu cyfyngedig.

Mae gorchymyn mangre o dan gyfyngiad yn gwahardd gwerthu unrhyw dybaco, papurau sigart neu gynhyrchion mewnanadlu nicotin i unrhyw berson, gennych chi neu unrhyw un o'ch staff am gyfnod o hyd at flwyddyn. Mae gennych hawl i gyflwyno sylwadau i'r llys ynghylch pam na ddylent ganiatu'r gorchymyn.

Mae gorchymyn gwerthu cyfyngedig yn gwahardd person penodedig sydd wedi'i gollfarnu o drosedd o dybaco neu nicotin rhag gwerthu unrhyw dybaco, papurau sigart neu gynhyrchion mewnanadlu nicotin i unrhyw berson a rhag cael unrhyw swyddogaeth reoli sy'n gysylltiedig gwerthu tybaco , papurau sigarts neu gynhyrchion mewnanadlu nicotin am gyfnod o hyd at flwyddyn.

Mae troseddau'n cael eu cyflawni os yw person yn gwerthu tybaco, papurau sigart neu gynhyrchion mewnanadlu nicotin pan fo gorchymyn gangre o dan gyfyngiad ar waith neu os yw person yn methu chydymffurfio gorchymyn gwerthu cyfyngedig.

Pryniaint procsi o dybaco a chynhyrchion mewnanadlu nicotin

Mae oedolyn sy'n prynu neu'n ceisio prynu tybaco, papurau sigart neu gynhyrchion mewnanadlu nicotin ar ran rhywun o dan 18 oed yn cyflawni trosedd. Gelwir hyn yn 'brynu drwy brocsi'.

Y prynwr ac nid y masnachwr sy'n cyflawni trosedd o dan yr amgylchiadau hyn. Fodd bynnag, byddwch yn ymwybodol bod pobl ifanc yn loetran y tu allan i'ch safle; efallai y byddan nhw'n gofyn i gwsmeriaid sy'n oedolion i brynu tybaco, papurau sigarts neu gynhyrchion mewnanadlu nicotin ar eu cyfer. Mae'n ddoeth i wrthod gwerthiant o'r fath.

Yw hi'n gyfreithlon i werthu sigaretau sengl?

Na. Rhaid i becyn o sigarts gynnwys lleiafswm o 20 sigart. Mae'n drosedd gwerthu sigarts i unrhyw un heblaw yn eu pecyn gwreiddiol. Mae hyn yn golygu bod rhaid i chi beidio rhannu pecyn a'i werthu mewn meintiau llai.

A ellir gwerthu tybaco o beiriannau gwerthu?

Na. O dan Reoliadau Amddiffyn Rhag Tybaco (Gwerthiannau o Beiriannau Gwerthu) (Cymru) 2011, gwaherddir gwerthu tybaco o beiriant gwerthu awtomatig. Os bydd gwerthiant yn digwydd, mae'r person sy'n rheoli'r fangre lle mae'r peiriant gwerthu awtomatig wedi'i lleoli, neu'n ymwneud 'i reoli, yn cyflawni'r drosedd.

Dim ond ar gyfer storio lle nad oes gan y cyhoedd fynediad atynt (fel y tu l i'r bar) y gellir defnyddio unrhyw beiriannau sy'n dal ar y safle, ac ni ddylent arddangos unrhyw ddeunydd hysbysebu.

Dangos a marcio prisiau cynhyrchion tybaco

O dan Reoliadau Hysbysebu a Hyrwyddo Tybaco (Arddangos) (Cymru) 2012, mae'n ofynnol i chi gwmpasu eich arddangosiad o gynhyrchion tybaco. Mae'n drosedd arddangos cynhyrchion tybaco oni bai bod person dros 18 oed wedi gwneud cais penodol i brynu tybaco.

Nid yw'n drosedd arddangos ategolion sy'n ymwneud thybaco megis papurau sigarts.

Os ydych yn cael eich cyhuddo o drosedd lle roedd arddangosiad y gofynnwyd amdano i berson o dan 18 oed, rydych chi'n cael yr amddiffyniad eich bod chi'n credu bod y person yn 18 mlwydd oed neu'n hyn a'ch bod wedi cymryd pob cam rhesymol i sefydlu ei oedran neu o'i ymddangosiad ni allai neb yn rhesymol fod wedi amau yn rhesymol bod y person o dan 18 oed. Mae cymryd 'pob cam rhesymol' yn golygu gofyn i'r person am dystiolaeth o'i oedran a byddai'r dystiolaeth yn argyhoeddi person rhesymol. Os ydych wedi'ch cyhuddo o achosi tramgwydd wrth arddangos cynnyrch tybaco, mae gennych yr amddiffyniad ar gael eich bod wedi arfer pob diwydrwydd dyladwy i osgoi cyflawni'r drosedd.

Mae gofynion caeth hefyd yn ymwneud 'r modd y caiff cynhyrchion tybaco eu marcio, fel y nodir yn Rheoliadau Hysbysebu a Hyrwyddo Tybaco (Arddangos Prisiau) (Cymru) 2012; dim ond tri math o restrau a labeli sy'n cael eu caniatu (gweler paragraffau 50-63 o'r canllawiau manwl sy'n gysylltiedig 'r isod).

Mae rheolau penodol ar gyfer siopau tybaco swmpus ac arbenigol (gweler paragraffau 39-40 a 61-63 o'r canllawiau manwl).

Mae Llywodraeth Cymru wedi paratoi canllawiau manwl i'ch helpu i gydymffurfio 'r gofynion.

Mae dogfen Cwestiwn ac Ateb gan WHoTS (Penaethiaid Safonau Masnach Cymru) hefyd ar gael.

Ail-lenwadau sigarts

O dan Reoliadau Ail-lenwi Sigarts (Diogelwch) 1999 mae'n drosedd cyflenwi unrhyw ganiau ail-lenwi sigarts sy'n cynnwys bwtan i unrhyw un o dan 18 oed. Y rheswm am hyn yw'r posibilrwydd o gamdriniaeth drwy 'sniffian' y nwy, sy'n gallu bod yn beryglus dros ben. Gweler 'ail-lenwadau sigarts' am ragor o fanylion.

Matsis a thanwyr

Nid yw'n anghyfreithlon gwerthu matsys na thanwyr i blant. Fodd bynnag, argymhellir nad ydych yn gwerthu'r eitemau hyn i blant, sy'n annhebygol o fod defnydd cyfreithlon ar eu cyfer.

Amddiffynfeydd

Os ydych yn cael eich cyhuddo o unrhyw un o'r tramgwyddau uchod, mae gennych yr amddiffyniad eich bod wedi cymryd pob rhagofal rhesymol ac wedi arfer pob diwydrwydd dyladwy i osgoi cyflawni'r drosedd. Ar gyfer cynhyrchion chyfyngiadau oedran fel tybaco, mae hyn yn gyffredinol yn golygu eich bod yn credu bod y person yn 18 oed neu'n hyn a'ch bod wedi cymryd pob cam rhesymol i sefydlu eu hoed neu nad oedd neb, yn l eu hymddangosiad, yn gallu bod wedi amau'n rhesymol bod y person o dan 18 oed. Mae cymryd 'pob cam rhesymol' yn golygu gofyn i'r person am dystiolaeth o'i oedran ac y byddai'r dystiolaeth yn argyhoeddi person rhesymol.

Cadw o fewn y gyfraith

Er mwyn cadw o fewn y gyfraith ac felly bodloni'r amddiffynfeydd cyfreithiol, dylech gyflwyno polisi dilysu oedran a chael systemau effeithiol i atal gwerthiannau ac arddangos i rai dan 18 oed. Dylai'r systemau hyn gael eu monitro a'u diweddaru'n rheolaidd fel bo'r angen i nodi a rhoi unrhyw broblemau neu wendidau ar waith, ac i gadw i fyny ag unrhyw ddatblygiadau mewn technoleg.

Mae nodweddion arfer gorau allweddol system effeithiol yn cynnwys y canlynol.

GWIRIADAU DILYSU OEDRAN

Gofynnwch i bobl ifanc gynhyrchu prawf o'u hoed bob amser. Mae'r Sefydliad Safonau Masnach Siartredig, y Swyddfa Gartref a Chyngor Cenedlaethol Penaethiaid yr Heddlu yn cefnogi Cynllun Safonau Prawf Oedran Cenedlaethol y DU (PASS), sy'n cynnwys nifer o ddarparwyr cardiau. Gallwch fod yn hyderus bod cerdyn sy'n cael ei gyhoeddi o dan y cynllun ac sy'n dwyn yr hologram PASS yn brawf derbyniol o oedran.

Mae pasbort neu drwydded yrru cerdyn llun y DU hefyd yn dderbyniol ond gwnewch yn siwr fod y cerdyn yn cyfateb i'r person sy'n ei ddefnyddio a bod y dyddiad geni yn dangos eu bod yn 18 oed neu'n hyn.Gellir defnyddio cardiau adnabod milwrol fel prawf oedran ond, fel gyda mathau eraill o huniaethiad, gwnewch yn siwr fod y llun yn cyfateb i'r person sy'n cyflwyno'r cerdyn a'i fod yn gwirio'r dyddiad geni. Dylech fod yn ymwybodol y gall cardiau adnabod milwrol gael eu dal gan bobl sy'n 16 ac 17 oed ac sydd yn rhan o'r gwasanaethau milwrol.

Nid oes rhaid i chi dderbyn pob un o'r ffurfiau uchod o huniaethiad ac efallai mai'r peth gorau fyddai eithrio unrhyw fath o ddogfen nad yw eich staff yn gyfarwydd hi.

Efallai y bydd rhai pobl ifanc yn cyflwyno cardiau adnabod ffug felly mae'n ddoeth i wirio golwg a theimlad cerdyn hefyd. Er enghraifft, dylai'r hologram PASS fod yn rhan annatod o gerdyn PASS ac nid yn ychwanegyn.

Os na all yr unigolyn brofi ei fod o leiaf yr oedran cyfreithiol isaf-neu os oes gennych unrhyw amheuaeth-dylid gwrthod y gwerthiant.

Gweler Canllawiau huniaethiad ffug y Swyddfa Gartref i gael rhagor o wybodaeth.

GWEITHREDU HER 21 NEU POLISI HER 25

Mae hyn yn golygu os yw'r person yn ymddangos i fod o dan 21 neu 25, gofynnir i'r unigolyn hwnnw gadarnhau ei fod yn 18 oed neu drosodd drwy ddangos prawf dilys o'i oedran.

HYFFORDDI STAFF

Sicrhewch fod eich staff wedi'u hyfforddi'n briodol. Dylen nhw wybod pa gynhyrchion sydd wedi'u cyfyngu i oedran, beth yw'r cyfyngiad oedran a'r camau y mae'n rhaid iddyn nhw eu cymryd os ydyn nhw'n credu bod rhywun o dan 18 oed yn ceisio prynu. Mae'n bwysig eich bod yn gallu profi bod eich staff wedi deall yr hyn sy'n ofynnol ganddynt o dan y ddeddfwriaeth. Gellir gwneud hyn drwy gadw cofnod o'r hyfforddiant a gofyn i'r aelod o staff lofnodi i ddweud ei fod wedi ei ddeall. Yna, dylid gwirio'r cofnodion hyn a'u llofnodi'n rheolaidd gan y rheolwyr neu'r perchennog.

CADW COFNOD GWRTHOD

Dylid cofnodi pob achos o wrthod tybaco a chynhyrchion tybaco (dyddiad, amser, digwyddiad, disgrifiad o ddarpar brynwr). Bydd cadw log gwrthod yn helpu i ddangos eich bod yn mynd ati i wrthod gwerthu a bod system effeithiol ar waith. Dylai'r cofnodion gael eu harchwilio gan y rheolwr/perchennog i sicrhau bod pob aelod o staff yn eu defnyddio.

Amgaeir cofnod gwrthod enghreifftiol.

Mae gan rai tiliau system gwrthod wedi'i hadeiladu i mewn iddynt. Os ydych yn defnyddio system sy'n seiliedig ar y til, dylech sicrhau bod modd adalw'ch gwrthodiad yn ddiweddarach. Dylech hefyd fod yn ymwybodol bod rhai gwrthodiadau'n cael eu gwneud cyn sganio'r cynnyrch.

AWGRYMIADAU TIL

Os ydych yn meddu ar system EPoS yna efallai y bydd yn bosibl ei defnyddio i atgoffa staff o gyfyngiadau oedran drwy gyfrwng prydlon. Fel arall, gellir defnyddio sticeri ar gyfer rhai codau bar.

Dylech nodi na fydd awgrymiadau til yn eich helpu i atal troseddau o dan Reoliadau Hysbysebu a Hyrwyddo Tybaco (Arddangos) (Cymru) 2012 gan fod y sgan a'r ysgogiad yn digwydd ar l i'r arddangosfa gael ei gwneud.

ARWYDDION

Rhaid i chi arddangos yr hysbysiad tybaco sy'n ofynnol yn gyfreithiol (gweler 'Cyfyngiad oedran ar werthu cynhyrchion tybaco' uchod). Dylai hyn atal darpar brynwyr a gweithredu fel atgoffa staff.

TELEDU CYLCH CYFYNG (CCTV)

Gall system teledu cylch cyfyng weithredu fel dull o atal a lleihau nifer yr achosion o werthu i rai dan oed.

Cosbau

Gall methu chydymffurfio chyfraith safonau masnach arwain at gamau gorfodi a chosbau, a all gynnwys dirwy a/neu garchar. I gael rhagor o wybodaeth, gweler 'Safonau masnach: pwerau, gorfodi a chosbau'.

DEDDFWRIAETH ALLWEDDOL

Deddf Plant a Phobl Ifanc 1933

Deddf Plant a Phobl Ifanc (Amddiffyn Rhag Tybaco) 1991

Rheoliadau Ail-lenwadau Sigarts (Diogelwch) 1999

Deddf Hysbysebu a Hyrwyddo Tybaco 2002

Rheoliadau Amddiffyn Rhag Tybaco (Gwerthiannau o Beiriannau Gwerthu) (Cymru) 2011

Rheoliadau Hysbysebu a Hyrwyddo Tybaco (Arddangos) (Cymru) 2012

Rheoliadau Hysbysebu a Hyrwyddo Tybaco (Arddangos Prisiau) (Cymru) 2012

Deddf Plant a Theuluoedd 2014

Rheoliadau Cynhyrchion Mewnanadlu nicotin (Oedran Gwerthu a Phrynu Drwy Procsi) 2015

Rheoliadau Pecynnu Safonedig ar Gyfer Cynhyrchion Tybaco 2015

Adolygwyd/Diweddarwyd ddiwethaf: Awst 2019

Noder

Bwriedir y wybodaeth hon fel canllaw yn unig; dim ond y llysoedd all roi dehongliad awdurdodol o'r gyfraith.

Efallai na fydd dolenni 'deddfwriaeth allweddol' y canllaw ond yn dangos fersiwn wreiddiol y ddeddfwriaeth, er bod dolenni ar wahn i rywfaint o ddeddfwriaeth ddiwygiedig sy'n uniongyrchol gysylltiedig chynnwys y canllawiau. Gellir dod o hyd i wybodaeth ar ddiwygiadau i ddeddfwriaeth y DU ar y tab 'Mwy o Adnoddau' ym mhob dolen; fel arfer, caiff diwygiadau i ddeddfwriaeth yr UE eu hymgorffori yn y testun.

Am fwy o wybodaeth, cysylltwch 'r gwasanaeth defnyddwyr Cyngor ar Bopeth, sy'n darparu cyngor cyfrinachol a diduedd ar faterion defnyddwyr yn rhad ac am ddim. Ewch i wefan Cyngor ar Bopeth neu ffoniwch linell gymorth defnyddwyr Cyngor ar Bopeth ar 03454 040505.

© 2020 itsa Ltd.

TSI: 260396, ID: 528, updated 01/11/2019