Prif Awdurdod ac Awdurdod Cartref

Canllaw i'r gwahanol fathau o berthynas ffurfiol sy'n bosibl rhwng busnesau a gwasanaethau safonau masnach

Mae'r canllawiau hyn ar gyfer Cymru, Lloegr a'r Alban

Mae angen i bob busnes sy'n gweithredu yn y DU gydymffurfio ag ystod eang o ddeddfwriaeth sy'n cael ei gorfodi gwasanaethau Safonau Masnach awdurdodau lleol.

Datblygwyd Prif Awdurdod i gynorthwyo busnesau. Mae'r cynllun yn caniatu i fusnesau, cymdeithasau masnach a sefydliadau tebyg ffurfio partneriaeth a gydnabyddir yn gyfreithiol gydag un neu fwy o awdurdodau lleol er mwyn derbyn cymorth wedi'i deilwra mewn perthynas ag un neu ragor o feysydd cyfreithiol penodol.

Ar l ffurfio partneriaeth, cyfeirir at yr awdurdod lleol fel y Prif Awdurdod. Mae'r cynllun yn wirfoddol a gall pob busnes ddewis un, neu fwy, awdurdod lleol i ffurfio partneriaeth gyda. Gallant wneud cais i bartneru gydag unrhyw awdurdod lleol, ond does dim gorfodaeth ar yr awdurdod lleol i ffurfio partneriaeth, a dyw rhai ddim yn cymryd rhan yn y cynllun o gwbl.

Mae pob busnes yn gymwys i gael Prif Awdurdod ond bydd yn arbennig o fuddiol i'r busnesau hynny sy'n gorfod cydymffurfio ag ystod eang o ddeddfwriaeth a/neu fasnach ar draws ffiniau awdurdodau lleol lluosog.

Fel arfer mae Prif Awdurdod yn cael ei ddarparu ar gost i'r busnes.

MANTEISION PRIF AWDURDOD

PONTIO'R RHANIAD RHWNG RHEOLEIDDWYR A BUSNESAU

Mae'r Prif Awdurdod yn chwarae rl 'ffrind beirniadol' yn hytrach na rl draddodiadol y rheoleiddiwr; mae'n nodi, datblygu a darparu gwasanaethau sy'n helpu'r busnes i dyfu a gwella'n llwyddiannus. Mae'r Prif Awdurdod yn gweithio'n agos gyda'r busnes i ddeall yn llawn sut mae'r busnes yn gweithredu ac i ddeall ei anghenion unigol.

CYNGOR PRIF AWDURDOD

Mae Prif Awdurdod yn ei gwneud hi'n haws i fusnesau gydymffurfio 'r gyfraith, gan leihau costau cydymffurfio heb leihau amddiffyniadau rheoleiddio. Gall busnesau fuddsoddi mewn cynhyrchion, arferion a gweithdrefnau, gan wybod y bydd eu cydymffurfiaeth yn cael ei gydnabod gan awdurdodau lleol eraill, a sicrhau nad yw adnoddau'n cael eu gwastraffu.Mae cyngor a ddarperir gan y Prif Awdurdod wedi'i sicrhau, a dylai gael ei dderbyn gan reoleiddwyr eraill wrth ymdrin 'r busnes, er y gall rheoleiddwyr eraill herio'r Awdurdod Sylfaenol os ydynt yn credu bod y cyngor yn anghywir.

PWYNT CYSWLLT SENGL

Fel arfer, mae'r Prif Awdurdod yn darparu swyddog penodol ar gyfer pob partneriaeth, sy'n gweithredu fel un pwynt cyswllt rhwng y busnes a'r Prif Awdurdod, a rhwng y busnes a rheoleiddwyr eraill. Mae'r Prif Awdurdod yn gweithredu fel cyswllt ar gyfer rheoleiddwyr eraill, gan ganiatu i'r cleient neilltuo mwy o'u hamser a'u sylw at weithrediad y busnes o ddydd i ddydd.

HYBU BUSNES

Mae busnesau'n cael cydnabyddiaeth am fod mewn partneriaeth Prif Awdurdod, a'r ymrwymiad i gyflawni cydymffurfiaeth y mae'n ei gynrychioli.

CAMAU GORFODI

Rhaid i reoleiddwyr eraill gysylltu 'r Prif Awdurdod cyn cymryd unrhyw gamau gorfodi, gan roi cyfle i'r Prif Awdurdod drafod canlyniad gwell sy'n sicrhau cydymffurfiaeth heb yr angen am gamau gorfodi.

MEYSYDD DEDDFWRIAETHOL DAN SYLW

Gall y Prif Awdurdod gynghori ar unrhyw faes o ddeddfwriaeth sy'n rhan o gylch gwaith yr awdurdod lleol; gan ddibynnu ar natur yr awdurdod lleol, gall hyn gynnwys rhai neu'r holl feysydd canlynol:

Safonau Masnach
Iechyd yr amgylchedd
Gwasanaeth Tn
Cynllunio

Fel arfer, bydd y gwasanaethau yn cynnwys cyngor ar y canlynol:

rhwymedigaethau cyfreithiol sydd yn ddyletswydd ar y busnes
dehongli deddfwriaeth
asesiadau o weithdrefnau i sicrhau cydymffurfiaeth gyfreithiol

Gellir datblygu cynlluniau arolygu i wella effeithiolrwydd arolygiadau rheoleiddio tra'n tarfu cyn lleied phosibl, atal unrhyw achosion o dorri'r gyfraith ac osgoi'r angen am wiriadau cyson gan reoleiddwyr. Rhaid i'r awdurdodau lleol ddilyn y cynlluniau hyn oni bai bod y Prif Awdurdod wedi cael gwybod a bod ffordd arall o weithredu wedi'i gytuno.

Mae partneriaethau prif awdurdod gyda gwasanaethau Safonau Masnach fel arfer yn ymdrin 'r ddeddfwriaeth ganlynol:

cynnyrch cyfyngedig o'u hoedran
cynnyrch amaethyddol
iechyd a lles anifeiliaid
bwyd anifeiliaid
diogelu defnyddwyr
safonau bwyd
storio petrol
diogelwch cynnyrch (teganau, cynhyrchion trydanol, colur, ac ati)
pwysau a mesurau

Fel arfer, bydd awdurdodau lleol yn codi ffi sefydledig a chyfradd yr awr ar gyfer gwasanaethau awdurdodau Cynradd.

CAMAU CYFREITHIOL

Ni fydd cytundebau prif awdurdod yn atal unrhyw gamau cyfreithiol lle nad yw cyngor a chanllawiau wedi eu dilyn. Rhaid i awdurdodau lleol eraill gysylltu 'r Prif Awdurdod cyn y gellir cymryd unrhyw gamau cyfreithiol, ac os yw'r busnes wedi dilyn cyngor y Prif Awdurdod, mae'n annhebygol y byddai unrhyw gamau cyfreithiol yn llwyddiannus. Os yw awdurdod lleol arall yn dymuno gweithredu yn erbyn y busnes yn groes i gyngor ffurfiol sydd wedi'i gyhoeddi gan y Prif Awdurdod, ac yna'r busnes, gall y Prif Awdurdod atal y camau rhag cael eu cymryd.

Ni fydd cytundeb Prif Awdurdod yn atal y Prif Awdurdod rhag gweithredu yn erbyn y busnes pan fo hynny'n briodol - er enghraifft, os na fydd cyngor wedi'i ddilyn gan arwain at anafiadau, marwolaeth, twyll ac ati.

YMUNO CHYNLLUN PRIF AWDURDOD

Gall unrhyw fusnes (gan gynnwys y rhai sy'n masnachu ar y rhyngrwyd yn unig) neu elusen reoledig wneud cais i ffurfio partneriaeth Prif Awdurdod.

Mae busnesau bach yn gymwys, yn ogystal busnesau sy'n cychwyn o'r newydd, masnachfreintiau a'r rhai mewn cymdeithasau masnach. Os ydych yn gweithredu masnachfraint, gall y masnachfraint wneud cais, a bydd pob aelod o'r fasnachfraint honno yn derbyn gwybodaeth am gydymffurfio. Yn yr un modd, gall cymdeithas fasnach wneud cais am gytundeb Prif Awdurdod a bydd holl aelodau'r gymdeithas yn derbyn y buddion, yn ogystal 'r cwmnau mewn grp cwmni, a busnesau sy'n tanysgrifio i gynllun cydymffurfio neu sicrwydd.

SEFYDLU AELODAETH O'R CYNLLUN

Cysylltwch 'ch awdurdod lleol neu awdurdod lleol y credwch fydd yn cynnig y cymorth gorau ar gyfer eich busnes; efallai eu bod eisoes yn amlygu sut i sefydlu partneriaeth Awdurdod Sylfaenol ar eu gwefan, er nad yw pob awdurdod yn cymryd rhan yn y cynllun. Fel arall, cysylltwch 'r Swyddfa Diogelwch a Safonau Cynnyrch (OPSS) dros y ffn i 0121 3451201 neu drwy e-bost at pa@businessandtrade.gov.uk i gael eich arwain drwy'r broses a chael eich cyflwyno i awdurdod lleol priodol.

Nid oes rhaid i'r awdurdod lleol fod yr un agosaf o ran lleoliad daearyddol; gall y dewis fod yn ddibynnol ar awdurdod sydd 'r swyddogion medrus perthnasol sydd eu hangen i hwyluso'r trefniant.

Gall awdurdod lleol dderbyn neu wrthod cais i ffurfio partneriaeth, sy'n aml yn dibynnu ar y gefnogaeth sydd ei hangen, adnoddau sydd eu hangen a'r costau sydd ynghlwm hynny. Rhaid i bob Prif Awdurdod hefyd gael ei gymeradwyo gan y Swyddfa Diogelwch Cynnyrch a Safonau cyn cychwyn.

Os caiff ei dderbyn, daw cytundeb wedyn yn seiliedig ar y gwasanaethau y mae'r busnes yn gofyn amdanynt ar ddechrau'r bartneriaeth ac amcangyfrif o'r amser sydd ei angen i gwblhau'r tasgau hynny.

Mae manylion y bartneriaeth yn cael eu cynnwys yn y Gofrestr Prif Awdurdod (gweler isod).

SWYDDFA DIOGELWCH A SAFONAU CYNNYRCH

Gweinyddir Prif Awdurdod gan y Swyddfa Diogelwch Cynnyrch a Safonau (OPSS) sy'n rhan o'r Adran Busnes a Masnach (DBT).

Mae'r Swyddfa Diogelwch Cynnyrch a Safonau yn gyfrifol am lawer o swyddogaethau sy'n cysylltu gwaith gwasanaethau Safonau Masnach sy'n seiliedig ar awdurdodau lleol fel:

sicrhau bod system y DU o bwysau a mesurau, hallmarking a mesuryddion cyfleustodau yn deg i fusnesau a defnyddwyr
darparu cymorth polisi i weinidogion ynghylch materion mesur
darparu gwasanaethau ardystio technegol, cyfreithiol a masnachol i gefnogi gweithgynhyrchwyr ac awdurdodau lleol
goruchwylio'r gwaith o orfodi deddfwriaeth dechnegol yn y DU a wneir gan awdurdodau lleol

Mae'r Swyddfa Diogelwch Cynnyrch a Safonau yn gweithio i sicrhau bod rheoleiddio'n cael ei orfodi mewn modd cymesur ac yn seiliedig ar risg.

COFRESTR PRIF AWDURDOD

Rheolir y Gofrestr Prif Awdurdod gan y Swyddfa Diogelwch Cynnyrch a Safonau. Mae'n caniatu cyfathrebu effeithiol rhwng y busnes, y Prif Awdurdod ac awdurdodau lleol eraill ar faterion gan gynnwys cyngor Prif Awdurdod, cynlluniau arolygu ac adborth o arolygiadau.

Mae gan y Gofrestr nifer o adnoddau i helpu busnesau i fanteisio i'r eithaf gan Prif Awdurdod, gan gynnwys cyflwyniadau, canllawiau, taflenni gwybodaeth a dogfennau templed.

BUSNESAU'N GWEITHREDU AR DRAWS FFINIAU'R DU

Ni all awdurdodau lleol yn Lloegr orfodi rhai meysydd o ddeddfwriaeth (safonau bwyd, er enghraifft) yn yr Alban a/neu Gymru. Os ydych yn masnachu mewn sawl gwlad yn y DU, efallai y bydd angen partneriaeth arnoch ag awdurdodau lleol ym mhob gwlad.

GWYBODAETH BELLACH

Mae Swyddfa Diogelwch Cynnyrch a Safonau wedi cynhyrchu Trosolwg o Brif Awdurdod, sy'n darparu gwybodaeth gefndirol am y cynllun.Mae yna hefyd dudalen we GOV.UK 'Rheoleiddio Lleol: Prif Awdurdod'.

SAFONAU MASNACH

Am fwy o wybodaeth am waith gwasanaethau Safonau Masnach - a chanlyniadau posibl peidio cadw at y gyfraith - gweler 'Safonau Masnach: pwerau, gorfodi a chosbau'.

YN Y DIWEDDARIAD HWN

Ychwanegwyd manylion cyffredinol

Adolygwyd / diweddariad diwethaf: Gorffennaf 2024

Prif ddeddfwriaeth

Noder

Bwriedir y wybodaeth hon fel canllaw yn unig; dim ond y llysoedd all roi dehongliad awdurdodol o'r gyfraith.

Efallai na fydd dolenni 'deddfwriaeth allweddol' y canllaw ond yn dangos fersiwn wreiddiol y ddeddfwriaeth, er bod dolenni ar wahn i rywfaint o ddeddfwriaeth ddiwygiedig sy'n uniongyrchol gysylltiedig chynnwys y canllawiau. Gellir dod o hyd i wybodaeth ar ddiwygiadau i ddeddfwriaeth y ar y tab 'Mwy o Adnoddau' ym mhob dolen.

Am fwy o wybodaeth, cysylltwch 'r gwasanaeth defnyddwyr Cyngor ar Bopeth, sy'n darparu cyngor cyfrinachol a diduedd ar faterion defnyddwyr yn rhad ac am ddim. Ewch i wefan Cyngor ar Bopeth neu ffoniwch linell gymorth defnyddwyr Cyngor ar Bopeth ar 03454 040505.

TSI: 314265, ID: 528, updated 21/05/2025