Mynwentydd

Cwestiynau y mae pobl yn eu gofyn am gladdedigaethau

Pam y mae beddi'n cael eu torri mor ddwfn? (Peth gofidus yw gweld yr arch yn mynd i lawr mor bell)

Mae’n rhaid torri beddi’n ddigon dwfn i adael lle ar gyfer rhagor o gladdedigaethau. Mae’n rhaid i fedd fod yn ddigon dwfn i ddal yr eirch/blychau a fydd yn cael eu claddu yno. Mae gofynion cyfreithiol hefyd ynglŷn â dyfnder y pridd heb ei droi sydd rhwng pob arch a faint o bridd sy’n gorfod bod tros yr arch olaf.

Pam mae cymaint o wahanol fathau o feddi ar gael mewn rhai mynwentydd?

Mae rhai awdurdodau wedi cyflwyno amrywiaeth fawr o feddi er mwyn rhoi cymaint ag sy’n bosibl o ddewisiadau i bobl pan fydd rhaid iddynt drefnu claddedigaeth. Am resymau hanesyddol ac ymarferol, mae Cyngor Sir Penfro yn cynnig beddi lawnt yn unig, y dewis gorau ym marn y mwyafrif oherwydd eu bod yn hawdd i’w cadw’n daclus. Fodd bynnag, mae rhai rhannau o’r DU lle mae mathau o gofeb sy'n fwy traddodiadol, mwy cymhleth a mwy o ran maint ar gael. Mae celloedd claddu, beddadeiladau, neu hyd yn oed claddu uwchben y ddaear mewn catacwm ar gael mewn rhai mynwentydd. I’r rhai sy’n gofyn, gall Cyngor Sir Penfro drefnu gosod cell gladdu o dan y ddaear mewn bedd lawnt, er mai cofeb arferol bedd lawnt yn unig a ganiateir.

Mae gennyf fedd lawnt. Pam na chaf ddodi cofeb lawn dros wyneb y bedd?

Cynlluniwyd y bedd lawnt ar lun bedd rhyfel (i fod â chofeb o faint cyfyngedig yn unig wrth ben y bedd gyda lawnt tros weddill y bedd). Dyma’r ffordd orau i ddefnyddio’r arwynebedd cyfyngedig sydd ar gael ar gyfer claddu. Ar ben hynny, mae’r gwaith cynnal a chadw’n haws gyda’r peiriannau torri lawnt mawr sy’n cael eu defnyddio i gadw’r fan yn daclus. Mae’r beddi hyn yn cael eu gwerthu gyda’r ddealltwriaeth mai cofebion o’r math sydd ar feddi lawnt yn unig sy’n cael eu gosod. Caniateir cofebion llawn ar feddi traddodiadol yn unig yn rhannau hŷn y mynwentydd yn Sir Benfro.

A yw beddi’n cael eu llenwi ar unwaith wedi angladd neu’n cael eu gadael tan y diwrnod wedyn?

Mae beddi’n cael eu paratoi ar gyfer claddu o leiaf un diwrnod llawn cyn yr angladd ac maent yn cael eu gorchuddio dros nos. Mae Egwyddorion Cyfarwyddol yr ICCM ar gyfer Gwasanaethau Claddu yn nodi y bydd y bedd yn cael ei lenwi a’i dacluso ar unwaith wedi i’r galarwyr fynd o lan y bedd. Mae’r gwaith yn cael ei gwblhau ar ddydd y claddu ac ni ddylid gadael eirch heb eu gorchuddio dros nos.

Rwy’n deall bod rhai pobl yn aros tra bydd y bedd yn cael ei lenwi. Pam?

Mae rhai diwylliannau’n gofyn bod y bedd yn cael ei lenwi tra bydd y teulu’n gwylio neu efallai y byddent yn dymuno llenwi’r bedd eu hunain. Pan fydd teuluoedd yn dymuno hyn mae’n hanfodol hysbysu’r fynwent o’u dymuniadau pan drefnir y gladdedigaeth gyntaf. Bydd hyn yn sicrhau y perchir dymuniadau’r teulu a’u bod yn cael eu cadw’n ddiogel tra llenwir y bedd.

A oes modd i unrhyw un weld llenwi’r bedd?

Oes, ond bydd rhaid hysbysu’r fynwent o hyn cyn cynnal yr angladd er mwyn iddynt fod yn barod.

Mae gennyf fedd lawnt. Pryd fyddaf yn gallu gosod cofeb arno?

Mewn mynwentydd lle mae sylfeini concrit parhaus wedi eu gosod gellir gosod cofebion ar feddi lawnt, ‘bron iawn’ ar unwaith.
Lle ceir sylfeini unigol ar gyfer cofebion lawnt bydd y rhain yn ddelfrydol wedi eu gosod ar y ddaear nad yw wedi ei droi wrth ben y bedd. Yn yr amgylchiadau hyn a thrwy ddefnyddio angorau tir ac offer sefydlogi sy’n cydymffurfio â Chod Arferion Cymdeithas Genedlaethol y Seiri Meini Coffa (NAMM), eto gellir gosod cofeb bron iawn ar unwaith. Dyna’r hyn a wneir fel arfer yn Sir Benfro.

Mewn mynwentydd lle mae’r garreg fedd yn cael ei gosod yn union ar y rhan a gloddiwyd o’r bedd, gallai rheoliadau’r fynwent nodi cyfnod i’r pridd sadio a sefydlogi. Yn ystod y cyfnod hwn dylai gweithwyr y fynwent gadw golwg ar unrhyw suddo a ddaw i’r amlwg a llenwi hyn gyda phridd o bryd i’w gilydd hyd nes bydd wedi sadio’n llwyr. Gallai’r cyfnod hwn amrywio o gwmpas y wlad oherwydd y gwahanol fathau o bridd ac amgylchiadau. Hyd yn oed pan fydd wedi sefydlogi’n llwyr byddai’n well i chi sicrhau bod eich saer meini coffa yn mabwysiadu Cod Arferion NAMM fel y nodwyd uchod.

Pam maent wedi gwerthu’r bedd i mi am gyfnod penodol yn unig? - Mi fyddaf eisiau’r bedd am byth!

Nid oes gan awdurdodau lleol yr awdurdod i werthu’r tir lle bydd y claddu. Mae’r gyfraith ar gyfer mynwentydd yn nodi mai dim ond yr hawl unigryw i gladdu mewn bedd y gellir ei werthu. Gellir caniatáu’r hawl hon am gyfnod o ddim mwy na 100 mlynedd. Mae rhai awdurdodau’n cyfyngu’r hawl hon i gyn lleied â 25 o flynyddoedd (100 mlynedd yn Sir Benfro). Mae’r gyfraith yn caniatáu ychwanegu at gyfnod yr hawl i gladdu a’i thraddodi o genhedlaeth i genhedlaeth, er mwyn i’r bedd aros gyda’r teulu cyhyd ag y maent yn dymuno. Fodd bynnag, ni roddir perchnogaeth am fwy na 100 mlynedd ar y tro. Mae rhai awdurdodau’n ysgrifennu at berchnogion bob hyn a hyn fel y bo’n briodol i gynnig yr hawl i barhau eu hawl i gladdu. Hyd yn oed os na chynigir y dewis hwn i barhau, gall perchennog yr hawl i gladdu adnewyddu’r hawl ar ddiwedd y cyfnod.

Fi piau’r bedd - oes modd claddu rhywun arall ynddo os nad wyf yn dymuno hynny?

Nac oes. Ni cheir agor bedd heb ganiatâd ysgrifenedig perchennog cofrestredig yr hawl i gladdu. Yr unig eithriad i hyn yw ar gyfer claddu’r perchennog cofrestredig. Mae’r gyfraith yn diogelu eich hawliau fel perchennog cofrestredig.

Maent yn dweud wrthyf mai bedd i ddau yw e' - dim ond un sydd yn y bedd a nawr rwyf eisiau claddu dau arall yn y bedd.

Pan brynir bedd ar gyfer claddu dau gorff cyfan, mae’n rhaid cloddio’r bedd yn ddigon dwfn y tro cyntaf i adael lle ar gyfer claddu’r ail. Mae gofynion cyfreithiol ynglŷn â faint o bridd y mae’n rhaid ei adael ar ben yr arch olaf, ac felly nid oes modd dodi arch arall yn y bedd heb dorri’r gyfraith. Fodd bynnag, pan yw’r bedd yn llawn o ran claddu eirch, bydd modd eto claddu gweddillion amlosgedig, blychau neu wrnau yn y bedd.

Beth sy’n digwydd pan ddaw’r les i ben?

Mae’r hawl unigryw i gladdu mewn bedd yn cael ei phrynu am gyfnod penodol. Pan ddaw’r cyfnod i ben, bydd y perchennog fel arfer yn cael cynnig y dewis o adnewyddu’r hawl am gyfnod ychwanegol. Os ydych chi’n berchen ar hawl i gladdu, mae’n bwysig iawn eich bod yn rhoi pob gwybodaeth i’r awdurdod lleol am unrhyw newid cyfeiriad. Os na wnewch chi, efallai na chewch chi rybudd o adnewyddu ar yr amser priodol.

Yn aml, mae’r hawl i gladdu yn cynnwys yr hawl i fod â chofeb ar y bedd (weithiau bydd yr hawl i fod â chofeb yn cael ei rhoi ar wahân). Pan ddaw cyfnod yr hawl i fod â chofeb i ben, bydd yr awdurdod yn ceisio cysylltu er mwyn cynnig y dewis i adnewyddu’r hawl am gyfnod ychwanegol. Os nad oes modd cysylltu â’r perchennog neu os nad yw’n dewis peidio ag adnewyddu, mae’r gyfraith yn caniatáu i weithwyr y fynwent symud unrhyw gofeb yn dilyn cyfnod penodol o rybudd. Gellir atal adnewyddu’r hawl tra gwneir archwiliad llawn o’r gofeb a phrawf ar ei sefydlogrwydd. Byddai’n rhaid trwsio unrhyw ddiffygion a ddeuai i’r amlwg.

Pwy sy’n gyfrifol am y gofeb?

Perchennog yr hawl i fod â chofeb ar fedd sy’n gyfrifol am ei chadw mewn cyflwr diogel. Fodd bynnag yr awdurdod claddu sy’n gyfrifol am gadw’r fynwent yn gyffredinol yn lle diogel i’r cyhoedd ymweld ag ef. Os bydd perchennog yn methu â gwneud hyn, gallai’r awdurdod weithredu i ddiogelu cofeb heb hysbysu’r perchennog o flaen llaw.

Bydd gweithwyr y fynwent yn archwilio cofebau yn y fynwent fel rhan o’r drefn arferol. Pan welir bod cofeb yn ansefydlog a bod perygl iddi gwympo ac anafu rhywun, gellir ei hynysu, ei gosod yn wastad neu osod ateg dros dro arni, yn dibynnu ar yr amgylchiadau.

Bydd yr awdurdod yn anfon llythyr at y perchennog yn yr amgylchiadau hyn a chyfrifoldeb y perchennog wedi hynny fydd trefnu gwaith atgyweirio addas. Os bydd y gofeb yn dal o dan warant, bydd y saer meini coffa yn gyfrifol am ei hatgyweirio heb i’r perchennog orfod talu rhagor. Os nad yw’r perchennog yn ymateb i’r llythyr neu os bydd y llythyr yn cael ei ddychwelyd heb ei ddanfon, efallai y bydd y gofeb yn cael ei dodi’n wastad a phan fydd yr hawl i fod â chofeb yn dod i ben, efallai na fydd adnewyddu’n cael ei ganiatáu hyd nes bydd y gwaith atgyweirio wedi ei wneud. Os bydd y sefyllfa’n parhau, gallai’r awdurdod ddewis symud a dinistrio’r gofeb.

Yn 2000 cyflwynodd Cyngor Sir Penfro gynllun ar gyfer cofrestru masiyniaid cofebion. Mae masiyniaid cofebion sy'n gweithio ym mynwentydd y Cyngor yn addo sicrwydd o ansawdd crefft ar gyfer pob cofeb a godwyd ganddynt dros y ddeng mlynedd aeth heibio. Rhoddir Tystysgrif o Gydymffurfio â Chod Ymarfer a Bennwyd gan Gymdeithas Genedlaethol Masiyniaid Cofebion gyda phob cofeb a godir.

Mae'n rhaid i bob masiwn cofebion gydymffurfio â'r Rheolau a'r Safonau a osodir gan y Cyngor fel rhan o'r amodau cofrestru. Mae copi o'r "Rheolau a'r Safonau" ar gael i'r cyhoedd i'w weld os gofynnir amdano.

Beth sy’n digwydd os bydd/pan fydd pob perchennog wedi marw?

Gellir trosglwyddo perchnogaeth ar yr hawl unigryw i gladdu trwy ystâd y perchennog. Gall y modd o drosglwyddo fod yn gymhleth iawn ac er bod trefn bendant i’w dilyn, mae’n rhain ystyried pob achos yn unigol. Os bydd angen i chi drosglwyddo perchnogaeth, cysylltwch â swyddfa’r awdurdod claddu lle bydd y gweithwyr yn trefnu i’r trosglwyddo ddigwydd gan gydymffurfio’n ddyledus â’r gyfraith.

Pam na chaf ddodi beth bynnag rwyf yn ei ddymuno ar y bedd?

Caniateir perchnogaeth ar hawl i gladdu mewn bedd yn amodol ar y rheoliadau y mae gan awdurdod lleol yr hawl i’w gorfodi fel darparydd y fynwent. Mae’r rheoliadau’n gwahaniaethu o un awdurdod i’r llall, o un fynwent i’r llall ac o un adran i’r llall yn yr un fynwent. Os ydych chi’n dymuno prynu hawl i gladdu ac mae dewis o leoliadau ar gael, mae’n bwysig eich body yn dewis y lleoliad mwyaf addas ar gyfer eich anghenion. Dylech gysylltu â’r awdurdod claddu a holi beth yw’r dewisiadau sydd ar gael.

Pam mae angen trwydded ar gyfer cofeb?

Cyn gosod cofeb ar fedd, bydd rhaid i berchennog y bedd roi caniatâd ysgrifenedig ar drwydded/ffurflen gais, er mwyn rhoi awdurdod i osod y gofeb arfaethedig. Mae’n rhaid i gofebion gydymffurfio â rheoliadau’r fynwent o ran eu maint a’r dull o osod. Mae’n rhaid hefyd cadw golwg ar sefydlogrwydd y gofeb yn y dyfodol yn unol â rheoliadau iechyd a diogelwch. Mae cofrestru’r gofeb yn fodd i sicrhau bod yr awdurdod yn gwybod ei bod hi yno. Mae’n sicrhau hefyd nad yw neb heblaw perchen yr hawl i osod cofeb yno yn gallu gweithredu yn groes i’w dymuniadau.

Rwyf eisiau claddu gweddillion amlosgedig yn y bedd. Pam y mae’n rhaid i mi benderfynu a fydd rhagor o gladdedigaethau cyn y bydd modd gwneud hyn?

Mae aflonyddu ar weddillion dynol heb drwydded yn groes i’r gyfraith (yn cynnwys gweddillion amlosgedig mewn blwch neu wrn), ac felly ni fydd modd claddu rhagor yn y bedd hyd nes ceir trwydded. Gellir claddu gweddillion amlosgedig yng ngwaelod dyfnaf y bedd, ac os felly, ni fydd unrhyw aflonyddu arnynt trwy gladdu rhagor o gyrff cyfan, ond bydd rhaid talu rhagor am agor bedd i’r dyfnder hwnnw.

 

ID: 145, adolygwyd 22/09/2017