Polisïau a Gweithdrefnau

Y Cod Ymddygiad

Pam y mae angen Cod Ymddygiad arnom?

Beth mae'r Cod hwn yn ei gynnwys?

Beth yw eich hawliau a'ch cyfrifoldebau?

Egwyddorion y mae'n rhaid i chi eu deall a'u dilyn:

Gwybodaeth a hyfforddiant

Adolygu a monitro

Atodiad A: Saith egwyddor bywyd cyhoeddus

Atodiad B: Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) 2015

Atodiad C: Gorchymyn Cod Ymddygiad (Cyflogeion Cymwys Llywodraeth Leol) (Cymru) 2001

Pam y mae angen cod ymddygiad arnom?

  • Disgwylir i bob sefydliad cyhoeddus yng Nghymru gadw at safonau uchaf o ran ymddygiad wrth ddarparu eu gwasanaethau. Er mwyn cyflawni hyn, mae'n rhaid i ni lunio cod ymddygiad sy'n cynnwys saith Egwyddor Bywyd Cyhoeddus, a nodir yn Atodiad A.
  • Mae hefyd angen i ni gadw at Ddeddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) 2015. Er mwyn cyflawni hyn, rhaid i ni feddwl mwy am yr hirdymor, gan weithio'n well gyda phobl, cymunedau a gyda'n gilydd, gan geisio atal problemau a mabwysiadu dull gweithredu mwy cydgysylltiedig. Wrth wneud ein penderfyniadau, mae angen i ni ystyried yr effaith y gallent ei chael ar y bobl a fydd yn byw yng Nghymru yn y dyfodol.
  • Diben y cod ymddygiad hwn (y cod) yw'r canlynol:
    • arwain yr Awdurdod a chyflogeion yn y gwaith a wnawn a'r penderfyniadau a'r dewisiadau y mae angen i ni eu gwneud ar lefel leol a rhanbarthol;
    • rhoi sicrwydd i'r cyhoedd bod ein Hawdurdod yn cael ei gynnal yn unol â chyfres gyson o safonau;
    • amddiffyn ein cyflogeion rhag beirniadaeth annheg neu gamddealltwriaeth.
  • Mae'r cod yn ein galluogi i ganolbwyntio ar y pum ffordd o weithio sydd eu hangen fel y gallwn ddarparu gwasanaethau yn y dyfodol fel sy'n ofynnol gan Ddeddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol. Nodir y rhain yn Atodiad B.
  • Mae'r cod hefyd yn cadw at ofynion Cod Ymddygiad (Cyflogeion Cymwys Llywodraeth Leol) (Cymru) 2001. Mae'r gofynion hyn wedi'u crynhoi yn Atodiad C.

Beth mae'r cod hwn yn ei gynnwys?

  • Rhaid i chi ddeall a dilyn y cod gan ei fod yn rhan o delerau ac amodau eich cyflogaeth ac yn rhan o'r contract rhyngoch chi a'n Hawdurdod.
  • Rhaid i chi gadw at y cod hwn. Os byddwch yn methu â gwneud hynny, gallwn gymryd camau disgyblu.
  • Rhaid i weithwyr asiantaeth, secondeion a gweithwyr dros dro hefyd gadw at y safonau a nodir yn y cod.
  • Disgwylir hefyd i wirfoddolwyr gadw at y safonau a nodir yn y cod, a chaiff hyn ei nodi yn eich 'telerau ymgysylltu' fel gwirfoddolwr cymeradwy.
  • Mae'r cod hwn yn berthnasol yn ogystal ag unrhyw god ymarfer proffesiynol a chodau ymddygiad ar wahân y mae'n rhaid i rolau arbenigol a chynrychiolwyr undebau llafur gadw atynt.
  • Byddwn hefyd yn cyfeirio at y cod mewn gwybodaeth gaffael. Er na allwn orfodi'r cod ar gontractwyr na sefydliadau partner eraill yn uniongyrchol, disgwylir iddynt hefyd gadw at y cod hwn.
  • Nid yw'r cod hwn yn delio ag ymddygiad aelod etholedig, sydd â'i god ymddygiad ei hun fel rhan o Gyfansoddiad yr Awdurdod. Os bydd gennych bryder ynglŷn ag aelod etholedig, mae ein Polisi Chwythu'r Chwiban yn rhoi'r diogelwch gyfreithiol priodol i chi rhag unrhyw ymateb negyddol.

Beth yw eich hawliau a'ch cyfrifoldebau?

  • Fel cyflogai, mae gennych yr hawl i gael y canlynol:
    • pobl yn siarad â chi'n gwrtais;
    • eich trin ag urddas a pharch;
    • rhywun yn gwrando ar eich safbwynt ac yn rhoi ystyriaeth briodol iddo;
    • eich gwerthfawrogi am eich ymdrechion a'ch cyflawniadau
    •  eich trin yn gyfartal ac yn deg, heb ddioddef anfantais os byddech yn lleisio'ch barn am unrhyw gamweddau neu'n codi pryder;
    • amgylchedd gwaith iach a diogel;
    • cyfle i leisio'ch barn os byddwch yn cael eich bwlio neu'ch aflonyddu, gan ddisgwyl i'ch cwyn gael ei gymryd o ddifrif.
  • Rhaid i chi wneud y canlynol:
    • dilyn cyfarwyddyd rhesymol neu gadw at ofyniad cytundebol rhesymol;
    • datgan unrhyw achos o wrthdaro buddiannau neu unrhyw sefyllfa lle mae posibilrwydd o wrthdaro buddiannau, neu unrhyw beth a all achosi i rywun gredu bod achos o wrthdaro buddiannau mewn perthynas ag unrhyw fater sy'n ymwneud â chi;
    • gwisgo unrhyw ddillad a roddir am resymau iechyd a diogelwch;
    • rhoi gwybod am unrhyw bryderon ynglŷn â diogelu er mwyn sicrhau y caiff plant ac oedolion sy'n wynebu risg eu hamddiffyn rhag cael eu cam-drin;
    • cydweithredu mewn unrhyw ymchwiliad;
    • cydymffurfio â'n polisïau a'n gweithdrefnau.

Os bydd swyddog monitro yn cynnal ymchwiliad yn unol â rheoliadau a wneir o dan adran 73(1) o Ddeddf Llywodraeth Leol 2003, bydd yn rhaid i chi gadw at unrhyw ofyniad a wneir gan y swyddog hwnnw mewn perthynas â'r ymchwiliad.

  • Mae gennych gyfrifoldeb i wneud y canlynol:
    • gwneud eich gorau i sicrhau nad ydych yn rhoi eich hun mewn sefyllfa lle mae eich bywyd personol yn gwrthdaro â'ch swydd;
    • sicrhau nad yw eich ymddygiad, yn y gwaith na'r tu allan i'r gwaith, yn niweidio ein henw da na hygrededd unigolion yn yr Awdurdod mewn unrhyw ffordd nac yn tanseilio ein hymddiriedaeth a'n hyder ynoch;
    • sicrhau bod yr hyn rydych yn ei wisgo, gan gynnwys gemwaith, yn briodol i'ch dyletswyddau;
    • ystyried pobl eraill wrth iddynt gyflawni eu dyletswyddau;
    • mynegi eich barn heb ymddwyn mewn ffordd ymosodol;
    • gwrando ar yr hyn y mae pobl eraill yn ei ddweud a pharchu eu barn;
    • sicrhau eich bod yn ymddwyn yn ddiduedd, yn onest a gydag uniondeb bob amser;
    • darparu gwasanaeth o ansawdd uchel;
    • datgelu gwybodaeth sy'n berthnasol i'ch gallu, eich capasiti a'ch addasrwydd i gyflawni'r dyletswyddau a'r cyfrifoldebau y cawsoch eich cyflogi i'w gwneud. Rhaid i chi roi gwybod i'ch rheolwr ar unwaith os bydd unrhyw un o'r canlynol yn berthnasol i chi yn ystod eich cyflogaeth, y gellid ystyried yn rhesymol ei fod yn effeithio ar eich rôl, statws proffesiynol neu enw da'r cyngor: o Cewch eich hysbysu eich bod yn destun ymchwiliad ar gyfer gweithred droseddol (gan gynnwys troseddau traffig ffyrdd)
      • Cewch eich arestio mewn perthynas â gweithred droseddol
      • Cewch eich hysbysu bod cyhuddiadau troseddol yn cael eu hystyried yn eich erbyn
      • Cewch eich gwysio i ymddangos gerbron Llys Barn am drosedd honedig
      • Cewch eich canfod yn euog a'ch cyhuddo o unrhyw drosedd
      • Cewch rybudd gan yr heddlu
  • Ym mhob achos, gall methu â datgelu gwybodaeth berthnasol neu gelu gwybodaeth o'r fath yn fwriadol arwain at dorri ymddiriedaeth a hyder a gall arwain at gamau disgyblu hyd at, ac yn cynnwys, diswyddo.
    • Cymryd camau ar unwaith os byddwch yn tystio, neu'n dod yn ymwybodol o, unrhyw fath o fwlio neu aflonyddu. Ni ddylech mai problem neu gyfrifoldeb rhywun arall ydyw.
  • Ni all unrhyw god nodi'r ymddygiad priodol ar gyfer pob sefyllfa. Mae ein Hawdurdod yn dibynnu arnoch i wneud penderfyniad rhesymegol o ran yr hyn sy'n gywir ac yn briodol mewn unrhyw sefyllfa benodol. Os bydd unrhyw amheuon gennych ynglŷn â beth i'w wneud, rhaid i chi ofyn am gyngor gan eich rheolwr llinell, eich tîm Adnoddau Dynol, neu eich cynrychiolydd undeb llafur.
  • Byddwn yn trin achos o dorri'r cod fel achos o gamymddwyn a gall arwain at gamau pellach o dan y Polisi Disgyblu.

Egwyddorion y mae'n rhaid i chi eu deall a'u dilyn

Ein cyfrifoldebau o ran gwasanaethau cyhoeddus

  • Rydym yn rhan o wasanaethau cyhoeddus ehangach Cymru ac mae gennym gyfrifoldeb i weithio mewn partneriaeth effeithiol â rhannau eraill o'n Hawdurdod ein hunain a gyda gwasanaethau cyhoeddus ehangach Cymru. Rydym yn cydweithio fwy a mwy ag eraill mewn partneriaethau ffurfiol megis cydbwyllgorau, gwasanaethau a rennir, consortia ac undebau llafur.
  • Er y gall cydweithio gyflwyno heriau gweithdrefnol newydd a gwahanol, bydd ein gweithdrefnau mewn perthynas â'n hymddygiad yn aros yr un peth. Dylem ymddwyn yn anhunanol ac ni ddylem geisio sicrhau budd gwleidyddol nac ariannol yn ein gyrfaoedd, a dim ond er budd y cyhoedd y dylem weithredu bob amser. Bydd hyn yn ein helpu i ddarparu gwasanaethau gwell i bobl Cymru.
  • Wrth weithio gydag eraill mae'n rhaid i ni barchu ein sefydliadau partner a'u blaenoriaethau a'u safbwyntiau.
  • Wrth gymryd rhan yn ein trefniadau cydweithio dylem fod yn agored ac yn ddiduedd, gan ddangos uniondeb a chydnabod y gall fod angen i sefydliadau ac unigolion gyfaddawdu weithiau er mwyn sicrhau budd ehangach y cyhoedd.
  • Dylech sicrhau eich bod yn deall y polisïau a'r gweithdrefnau perthnasol sy'n gysylltiedig â'r trefniadau partneriaeth hyn a'r effaith ar eich rôl a'ch cyfrifoldebau. Dylech hefyd ofyn am gyngor os oes unrhyw achos gwirioneddol neu bosibl o wrthdaro buddiannau yn codi o'r trefniadau partneriaeth.
  • Wrth gyflawni ein rolau, mae gennym hefyd gyfrifoldebau i sicrhau bod ein penderfyniadau a'n gweithredoedd yn rhydd rhag tuedd, llygredd, gwahaniaethu, a budd personol. Mae enghreifftiau'n cynnwys y canlynol ond nid ydynt yn gyfyngedig iddynt: rhoi cyngor i wleidyddion (gan gynnwys aelodau etholedig), cymeradwyo ceisiadau cynllunio, dyfarnu contractau a phenodi cyflogeion CLlL 1972 adran/117.
  • Mae hyn yn golygu bod yn rhaid i chi wneud y canlynol:
    • datgan pob buddiant preifat sy'n gwrthdaro, neu y gellid ystyried ei fod yn gwrthdaro, â'ch rôl, eich dyletswyddau swyddogol a'ch cyfrifoldebau; gan gynnwys y rhai hynny sydd gennych eisoes o bosibl pan fyddwch yn dechrau gweithio i ni;
    • gwrthod rhoddion neu letygarwch a gynigir i chi yn eich rôl gwaith, neu, os byddai hyn yn codi cywilydd ar yr unigolyn sy'n eu cynnig, datgan y rhoddion hyn a'u rhoi at achos da
    • sicrhau nad yw eich barn bersonol na gwleidyddol yn amharu ar eich gwaith nac ein polisïau; Swyddi â Chyfyngiadau Gwleidyddol
    • sicrhau eich bod yn datgan unrhyw gyflogaeth arall, gweithgareddau gwirfoddoli neu benodiadau neu rolau cyhoeddus a all wrthdaro â'ch rôl bresennol cyn i chi ei derbyn;
    • sicrhau nad ydych yn cymryd rhan mewn unrhyw broses recriwtio os ydych mewn perthynas agos ag ymgeisydd ar gyfer y rôl, neu'n perthyn yn agos iddo;
    • datgan unrhyw gydberthynas neu fuddiannau mewn Awdurdod arall sy'n rhan o ymarfer caffael;
    • datgan unrhyw fuddiannau busnes (gan gynnwys bod yn gyfarwyddwr neu'n ddeiliad cyfranddaliadau) rydych chi neu aelodau agosaf eich teulu yn meddu arnynt, a fyddai'n gwella'ch buddiannau busnes o ganlyniad i'ch rôl. Caiff Ffurflenni Datganiadau Cod Ymddygiad Atodiad D eu darparu er mwyn i chi ddatgan yn ysgrifenedig i'ch rheolwr unrhyw fuddiant neu gysylltiad ag unrhyw weithgarwch gan y cyngor a allai arwain at achos posibl o wrthdaro buddiannau. Yna, dylid anfon y ffurflenni ymlaen i'r adran Adnoddau Dynol.
  • Dylech fod yn ymwybodol ei bod yn drosedd o dan Ddeddf Llwgrwobrwyo 2010 dderbyn unrhyw rodd, ffi, gwobr neu fantais mewn ffordd anonest yn eich rôl fel un o swyddogion yr Awdurdod. Mae hefyd yn drosedd cynnig, addo, neu roi llwgrwobr, fel y nodir yn Natganiad Polisi a Strategaeth Gwrth-dwyll, Llygredd a Llwgrwobrwyo 2018- 21. Mae'r ymddygiad hwn yn enghraifft o gamymddwyn difrifol a fydd yn destun camau o dan y Polisi Disgyblu ac a all arwain at achos troseddol.
  • Rhaid i chi gadw at bob un o'n polisïau defnydd derbyniol wrth ddefnyddio adnoddau i gyflawni eich rôl a'ch dyletswyddau swyddogol. Mae hyn yn cynnwys yr holl gyfarpar TGCh (cyfrifiaduron, gliniaduron, e-bost, ffonau (llinellau daear a ffonau symudol) fel y
    nodir yn y Polisi Diogelwch TG, Rhyngrwyd, E-bost, Skype ar gyfer Busnes a Theleffon), sianeli cyfryngau cymdeithasol Polisi'r Cyfryngau Cymdeithasol, cerbydau a chyfarpar swyddfa, gan gynnwys argraffwyr a llungopiwyr.
  • Rhaid i chi sicrhau eich bod yn cynnal prosesau llywodraethu da wrth wneud penderfyniadau; mae Cod Llywodraethu Lleol Cyngor Sir Penfro wedi'i ddatblygu yn unol â Fframwaith CIPFA/SOLACE 'Cyflawni Llywodraethu Da mewn Llywodraeth
    Leol' sy'n nodi bod canlyniadau economaidd, cymdeithasol ac amgylcheddol cynaliadwy yn ffocws allweddol ar gyfer prosesau a strwythurau llywodraethu.
  • Mae gan rolau swydd penodol gyfyngiadau gwleidyddol, er enghraifft, oherwydd y rôl a natur y gwaith y mae angen ei wneud, neu oherwydd lefel y cyflog a delir. Byddwn yn dweud wrthych os yw hyn berthnasol i'ch rôl swydd pan fyddwch yn cael cynnig
    cyflogaeth neu newid rôl. Os yw'n berthnasol i chi, rhaid i chi gadw at unrhyw gyfyngiadau a osodir ar eich gweithgareddau gwleidyddol a chaiff y cyfyngiadau hyn
    eu cynnwys yn eich contract cyflogaeth

Ymrwymiad i anghenion ein cwsmeriaid, defnyddwyr ein gwasanaethau a'n partneriaid

  • Wrth i ni fynd ati i gyflawni ein gwaith, mae angen i ni gyrraedd y safonau uchaf o ran gofal cwsmeriaid. Mae hyn yr un mor bwysig pan fyddwn yn dweud 'na' â phan fyddwn yn dweud 'ie'. Mae gan ein cwsmeriaid, defnyddwyr ein gwasanaethau a'n partneriaid yr hawl i ddisgwyl cwrteisi a phrydlondeb gennym ac i fod yn hyderus pan fyddwn yn dweud y byddwn yn gwneud rhywbeth, y byddwn yn ei wneud. Cyfeiriwch at ein Siarter Cwsmeriaid.
  • Nid yw hyn yn golygu y byddwn bob amser yn gallu gwneud yr hyn y mae pawb am ini ei wneud. Fodd bynnag, mae'n golygu y byddwn yn trin eraill fel y byddem yn disgwyl cael ein trin ein hunain, gan roi'r wybodaeth ddiweddaraf iddynt am yr hyn sy'n digwydd ac esbonio'r rhesymau dros ein gweithredoedd. Byddwn yn cyrraedd ein targedau arfaethedig lle bynnag y bo'n bosibl a byddwn yn rhoi gwybod i'n cwsmeriaid, defnyddwyr ein gwasanaethau a'n partneriaid am unrhyw oedi cyn gynted â phosibl, gan roi esboniad llawn o'r sefyllfa.
  • Byddwn yn ymdrin ag unrhyw gwynion a gawn yn unol â'n Polisi Cwynion a ph'un a fyddwn yn cynnal cwyn ai peidio, byddwn yn rhoi blaenoriaeth i ddarparu gofal cwsmeriaid a gwasanaeth da. Bydd adegau pan fyddwn yn cael pethau'n anghywir a byddwn yn defnyddio'r achlysuron hyn i ddysgu gwersi er mwyn gwneud pethau'n iawn yn y dyfodol.
  • Byddwn hefyd yn trin pob un o'n cwsmeriaid a'n defnyddwyr yn gyfartal, beth bynnag fo'u cefndir, gan wneud addasiadau rhesymol lle y bo'n briodol.
  • Mae gan ein cwsmeriaid, defnyddwyr ein gwasanaethau a'n partneriaid yr hawl i gael eu trin yn deg ac yn gyfartal. Ni ddylech wneud unrhyw beth y gellid ei ystyried yn achos o wahaniaethu yn erbyn ein cwsmeriaid, defnyddwyr ein gwasanaethau na'n partneriaid, neu'n achos o fwlio neu aflonyddu, megis gwneud sylwadau sarhaus neu fychanol mewn perthynas ag oedran, rhyw, hil, crefydd neu gred, cyfeiriadedd rhywiol, anabledd, priodas neu bartneriaeth sifil, beichiogrwydd neu famolaeth, ailbennu rhywedd neu unrhyw nodwedd arall a warchodir yn gyfreithiol.
  • Rydym hefyd yn ymrwymedig i wasanaethu ein cwsmeriaid a defnyddwyr ein gwasanaethau yn eu dewis iaith gan mai ein nod yw ei gwneud yn haws i bobl ddefnyddio'r Gymraeg yn eu bywydau o ddydd i ddydd.
  • Er mwyn ein helpu i wella'r ffordd rydym yn gwneud hyn yn barhaus, mae angen i ni ofyn am adborth gan ein cwsmeriaid, defnyddwyr ein gwasanaethau a'n partneriaid, a derbyn yr adborth hwnnw. Mae angen i ni ddeall yn llawn yr hyn y maent arnynt ei angen gennym, a'r ffordd orau y gallwn weithio gyda'n gilydd. Byddwn yn gwneud hyn drwy wneud y canlynol:
    • dysgu unrhyw wersi a nodir gan y cwynion a'r ganmoliaeth a gawn;
    • trin ein cwsmeriaid, defnyddwyr ein gwasanaethau a'n partneriaid â pharch, yn unol â'n cynllun cydraddoldeb ac amrywiaeth a'r holl ofynion cyfreithiol cysylltiedig;
    • cynnig gwasanaethau yn Gymraeg ac yn Saesneg, ac mewn fformatau amgen, fel eu bod yn fwy hygyrch i fwy o bobl.

Ymdrin â gwybodaeth yn gyfrifol

  • Mae gan bob un ohonom gyfrifoldeb i ymdrin â gwybodaeth, a'i rheoli, mewn modd priodol, a sicrhau mai dim ond at y diben y caiff ei chadw y caiff ei defnyddio. Ymgyfarwyddwch â'r Polisi Diogelu Data er mwyn dysgu sut y gallwch sicrhau eich bod yn gwneud hyn. Yn gryno:
    • Peidiwch â datgelu unrhyw wybodaeth gyfrinachol i unrhyw un nad oes ganddo awdurdod i'w chael, na'i defnyddio er budd personol.
    • Diogelwch unrhyw wybodaeth bersonol rydych yn ei defnyddio yn llawn. Mae hyn yn golygu na ddylech ddatgelu eich cyfrineiriau i eraill, gan gynnwys rhannu cyfrineiriau fel y gall eraill gael gafael ar wybodaeth ar eich rhan.
    • Defnyddiwch farciau diogelwch a chategorïau priodol ar eich gwaith i gyd, er enghraifft 'sensitif' a 'cyfrinachol'.
    • Ymatebwch i geisiadau o dan y Ddeddf Rhyddid Gwybodaeth, deddfwriaeth diogelu data, GDPR a Rheoliadau Gwybodaeth Amgylcheddol yn briodol ac yn gywir. Ymgyfarwyddwch â'r gofynion hyn yn Llywodraethu Gwybodaeth.
    • Cadwch gofnodion yn ddiogel yn unol â'n Hamserlenni Cadw. Mae'r broses o storio cofnodion o ddydd i ddydd yn bwysig hefyd a rhaid i chi gadw'ch desg yn glir, gan gloi eich cyfrifiadur a storio gwaith papur yn ddiogel pan fyddwch i ffwrdd o'ch desg.
    • Cydnabyddwch hawlfraint pobl eraill yn eich gwaith i gyd. Dim ond os oes gennych yr hawl i wneud hynny y gallwn ddefnyddio gwybodaeth.
  • Efallai y bydd awdurdodau cyhoeddus penodol megis yr Heddlu, Swyddfa Archwilio Cymru neu'r Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch am gael gwybodaeth gan ddefnyddio eu pwerau statudol, y byddent fel arfer yn eu dyfynnu wrth wneud cais.
  • Bydd yr Awdurdodau hyn yn derbyn yr angen i lunio caniatâd ysgrifenedig wrth ofyn am wybodaeth.
  • Bydd yr holl Hawliau Eiddo Deallusol mewn perthynas ag unrhyw waith a gwblhawy yn ystod oriau gwaith yn eiddo i ni. Fodd bynnag, byddwn yn cydnabod hawliau'r awduraeth lle y gallai Hawliau Eiddo Deallusol ar y cyd fod yn gymwys.

Dyletswydd gofal ar gyfer diogelu, llesiant, iechyd a diogelwch

  • Rhan hanfodol o'n gwaith yw diogelu llesiant ac iechyd a diogelwch y cyhoedd, ein partneriaid a'n gilydd wrth i ni gyflawni ein gwaith a'n cyfrifoldebau.
  • Byddwn yn gwneud hyn mewn ffordd sy'n gwerthfawrogi ein hamrywiaeth ac sy'n trin ein gilydd â pharch. Er mwyn cyflawni hyn, byddwn yn gwneud y canlynol:
    • gofalu am ddiogelwch a llesiant ein gilydd;
    • cymryd pob cam rhesymol i ddiogelu iechyd a diogelwch ein hunain ac iechyd a diogelwch pobl eraill a chadw at bob deddfwriaeth, rheoliad a chanllaw iechyd a diogelwch perthnasol;
    • dilyn pob gweithdrefn llesiant, iechyd a diogelwch sy'n gysylltiedig â'n gwaith a dim ond defnyddio'r cyfarpar rydym wedi ein hawdurdodi i'w ddefnyddio;
    • rhoi gwybod am unrhyw bryderon ynglŷn â diogelu er mwyn sicrhau y caiff plant ac oedolion sy'n wynebu risg eu hamddiffyn rhag cael eu cam-drin. Diogelu Oedolion a Phlant yn Sir Benfro
  • Os byddwch yn gweithredu ar eich pryderon, byddwn yn rhoi cyngor a chymorth priodol i chi yn ystod unrhyw ymchwiliad. Ymgyfarwyddwch â'r Polisi Chwythu'r Chwiban.

Codi pryderon

  • Rydym i gyd yn gyfrifol am gyflawni ein rolau a'n cyfrifoldebau swyddogol mewn ffordd gyfreithiol a chlir, yn unol â gofynion y cod.
  • Os byddwn yn ymwybodol o weithredoedd gan eraill a all ddisgyn yn is na'r safonau hyn, neu mewn achosion mwy difrifol, dorri ein cyfrifoldebau cyfreithiol neu beryglu iechyd a diogelwch pobl eraill, bydd gan bob un ohonom gyfrifoldeb ychwanegol o dan y cod i weithredu.
  • Rydym yn cymryd ein cyfrifoldebau am arian cyhoeddus o ddifrif iawn. Mae gennym weithdrefnau ar waith, y gall unrhyw un sydd â phryderon am gyfreithlondeb neu ddilysrwydd yr hyn y gofynnir iddynt ei wneud eu defnyddio, er mwyn codi pryderon. Gan gofio hyn, rhaid i chi wneud y canlynol:
    • codi pryderon am gamymddwyn neu amhriodoldeb o fewn yr Awdurdod neu ein sefydliadau Partner mewn ffordd gyfrifol ac effeithiol, yn hytrach nag anwybyddu'r broblem neu gymryd yn ganiataol mai cyfrifoldeb rhywun arall yw codi'r pryder;
    • codi unrhyw bryder os byddwch yn teimlo bod yn rhaid i chi weithredu mewn ffordd anghyfreithlon, anniogel, amhriodol neu mewn ffordd arall sy'n anghyson â'r cod hwn, neu fod rhywun yn rhoi pwysau arnoch i wneud hynny.
  • Rhaid i chi godi'r pryderon hyn ac unrhyw achos arall o gamymddwyn neu amhriodoldeb gan ddefnyddio ein Polisi Chwythu'r Chwiban er mwyn dwyn y mater at sylw'r uwch-berson neu berson diduedd mwyaf priodol.
  • Os byddwch yn gweithredu ar eich pryderon, byddwn yn rhoi cyngor a chymorth priodol i chi yn ystod unrhyw ymchwiliad.

Cyfathrebu a defnyddio'r cyfryngau cymdeithasol

  • Mae cyfathrebu'n effeithiol â'r cyhoedd yn rhan o'r gwaith o ddarparu gwasanaethau cyhoeddus o ansawdd uchel. Os byddwch yn cael unrhyw ymholiadau gan y wasg, dylech eu cyfeirio yn gyntaf at eich rheolwr llinell neu at dîm y wasg a'r cyfryngau.
  • Mae technoleg ddigidol newydd, megis y cyfryngau cymdeithasol (er enghraifft Facebook, WhatsApp a Twitter), yn ein helpu i gyfathrebu'n fwy effeithiol â phobl a sefydliadau a phartneriaid eraill, ond mae cyfrifoldeb hefyd yn dod law yn llaw â hyn. Caiff cyfathrebu ar y cyfryngau cymdeithasol ei lywodraethu gan yr un prosesau craffu â dulliau mwy traddodiadol o gyfathrebu. O ganlyniad, mae'n rhaid i ni fod yn ofalus a rhoi'r un lefelau o ddiogelwch ar waith mewn perthynas â chywirdeb, didueddrwydd a ph'un a yw'n briodol rhannu gwybodaeth ag eraill fel yr ydym yn ei wneud â dulliau eraill o gyfathrebu. Cyfeiriwch at ein Polisi'r Cyfryngau Cymdeithasol.
  • Mae'r cod hwn yr un mor berthnasol i ddefnyddio'r cyfryngau cymdeithasol yn y gwaith neu gartref, yn eich bywyd swyddogol a phersonol. Gall rhannu unrhyw gynnwys a ystyrir yn amhriodol, boed mewn capasiti swyddogol neu bersonol, arwain at gamau disgyblu, a allai arwain at ddiswyddo.

Trin arian mewn modd dibynadwy

  • Caiff yr arian a ddefnyddir gennym i gyflawni ein swyddi ei ymddiried i ni gan drethdalwyr lleol, Llywodraeth Cymru, a chyllidwyr eraill ar eu rhan. Nid cyfrifoldeb ein cydweithwyr yn yr adran gyllid neu ddeiliaid cyllidebau yn unig yw gwneud yn siŵr bod yr arian hwn yn cael ei ddefnyddio'n ddoeth er mwyn sicrhau gwerth am arian, ac at y dibenion a fwriadwyd.
  • Mae gan bob un ohonom gyfrifoldeb i wneud hyn ac ymddiriedir ymhob un ohonom i sicrhau y caiff arian ei wario'n briodol ac yn gymesur mewn perthynas â'n gweithgareddau.
  • Mae hyn yn golygu bod yn rhaid i chi wneud y canlynol:

    • sicrhau y caiff arian cyhoeddus ei ddefnyddio'n gywir ac yn effeithlon, gan osgoi gwastraffu a gorwario. Hyd yn oed os nad ydych yn ddeiliad cyllideb, mae gennych
    • gyfrifoldeb i wneud yn siŵr eich bod yn sicrhau gwerth am arian i drethdalwyr;
    • cynrychioli gwybodaeth ariannol yn onest a pheidio â chamddefnyddio'ch rôl na'ch sefyllfa swyddogol na datgelu gwybodaeth er budd personol, nac er mwyn achosi colled i berson neu Awdurdod arall;
    • hawlio treuliau'n gywir yn unol â'n Polisi Treuliau

Gwybodaeth a hyfforddiant

  • Byddwn yn dweud wrth bob cyflogai am y polisi hwn ac yn eich atgoffa o leiaf unwaith y flwyddyn i ailddarllen y Cod hwn. Byddwn yn sicrhau eich bod yn cael eich cyfeirio at y Llawlyfr Cyflogeion yn ystod eich cyfnod sefydlu a'ch bod yn llofnodi i ddangos eich bod wedi darllen a deall y Cod hwn yn Llyfryn Croeso y Broses Sefydlu Corfforaethol.
  • Rydym wedi datblygu'r Cod hwn mewn partneriaeth â'r undebau llafur.

Adolygu a monitro

Mae'r polisi hwn yn rhan o'r Llawlyfr Cyflogeion a chaiff ei adolygu gan yr Undebau Llafur yn ôl yr angen. Byddwn yn rhoi gwybod i chi am unrhyw newidiadau y cytunwyd arnynt ac a wnaed i'r polisi hwn.


Atodiad A

Saith egwyddor bywyd cyhoeddus

Nodir isod saith egwyddor ymddygiad cyffredinol sy'n sail i fywyd cyhoeddus (Egwyddorion Nolan, the-7-principles-of-public-life (yn agor mewn tab newydd)). Mae angen i ni ystyried yr egwyddorion hyn a chânt eu hadlewyrchu yng ngofynion y ddogfen cod ymddygiad hon.

  1. Anhunanoldeb - Dylai deiliaid swyddi cyhoeddus weithredu er budd y cyhoedd yn unig. Ni ddylent wneud hynny er mwyn sicrhau budd ariannol na budd materol arall iddyn nhw eu hunain, eu teulu na'u ffrindiau.
  2. Uniondeb - Ni ddylai deiliaid swyddi cyhoeddus roi eu hunain o dan unrhyw rwymedigaeth ariannol na rhwymedigaeth arall i unigolion na sefydliadau allanol a allai geisio dylanwadu arnynt wrth iddynt gyflawni eu dyletswyddau swyddogol.
  3. Gwrthrychedd - Wrth gynnal busnes cyhoeddus, gan gynnwys gwneud penodiadau cyhoeddus, dyfarnu contractau, neu argymell unigolion ar gyfer gwobrau a buddiannau, dylai deiliaid swyddi cyhoeddus wneud dewisiadau yn ôl teilyngdod.
  4. Atebolrwydd - Mae deiliaid swyddi cyhoeddus yn atebol i'r cyhoedd am eu penderfyniadau a'u gweithredoedd a rhaid iddynt wynebu unrhyw broses graffu sy'n briodol i'w swydd.
  5. Bod yn agored - Dylai deiliaid swyddi cyhoeddus fod mor agored â phosibl ynghylch eu holl benderfyniadau a gweithredoedd. Dylent roi rhesymau dros eu penderfyniadau a chyfyngu ar wybodaeth dim ond pan fydd hynny'n amlwg o fudd ehangach i'r cyhoedd.
  6. Gonestrwydd - Mae gan ddeiliaid swyddi cyhoeddus ddyletswydd i ddatgan unrhyw fudd preifat sy'n gysylltiedig â'u dyletswyddau cyhoeddus a chymryd camau i ddatrys unrhyw wrthdaro sy'n codi mewn ffordd sy'n diogelu budd y cyhoedd.
  7. Arweinyddiaeth - Dylai deiliaid swyddi cyhoeddus hyrwyddo a chefnogi'r egwyddorion hyn drwy arwain a dangos esiampl.

Atodiad B: Deddf Llesiant Cenedlaethau'r Dyfodol (Cymru) 2015

Mae Deddf Cenedlaethau'r Dyfodol1 yn nodi pum ffordd o weithio y mae angen i sefydliadau cyhoeddus eu dilyn er mwyn cyflawni'r saith nod llesiant. Maent yn cynnig cyfle i feddwl yn arloesol, gan fyfyrio ar y ffordd rydym yn byw ein bywydau a'r hyn rydym yn ei ddisgwyl gan ein gwasanaethau cyhoeddus:

Gweithio ar gyfer yr hirdymor

Gwerthoedd gwasanaethau cyhoeddus – ein credoau

Mae diogelu gallu cenedlaethau'r dyfodol i ddiwallu eu hanghenion eu hunain yn cynnwys gwaith o integreiddio a chydweithredu hirdymor gwirioneddol sy'n ystyried llesiant pobl a chymunedau, ffyniant economaidd ac iechyd yr amgylchedd naturiol.

Hirdymor

Egwyddorion sicrhau llesiant – sut y byddwn yn gweithio

Pwysigrwydd cydbwyso anghenion byrdymor â'r angen i sicrhau ein gallu i ddiwallu anghenion hirdymor

 

Tyfu a gwella bob amser

Gwerthoedd gwasanaethau cyhoeddus – ein credoau

Byddwn yn gadarnhaol ac yn gwneud ein gorau dros bobl Cymru a'n gilydd drwy ddewis agweddau ac ymddygiadau cadarnhaol, croesawu’r cyfle i ddysgu a datblygu a rhannu syniadau am ffyrdd o wella a darparu gwasanaethau cyhoeddus

Atal

Egwyddorion sicrhau llesiant – sut y byddwn yn gweithio

Sut y gall gweithredu er mwyn atal problemau rhag digwydd neu waethygu helpu sefydliadau cyhoeddus i gyflawni eu nodau.

 

Gweithio gyda'n gilydd

Gwerthoedd gwasanaethau cyhoeddus – ein credoau

Lle mae pawb yn rhan o'r gwaith o ddarparu gwasanaethau cyhoeddus ac yn gwerthfawrogi cyfraniadau pobl eraill, yn rhannu egwyddorion cyffredin ac yn cydweithio er budd pobl Cymru, o fewn ac ar draws ffiniau a sectorau sefydliadol.

Integreiddio

Egwyddorion sicrhau llesiant – sut y byddwn yn gweithio

Ystyried sut y gall nodau llesiant sefydliadau cyhoeddus effeithio ar bob un o'r nodau llesiant, neu eu nodau eraill, neu effeithio ar nodau sefydliadau cyhoeddus eraill.

 

Trin pawb â pharch

Gwerthoedd gwasanaethau cyhoeddus – ein credoau

Mae cydnabod, gwerthfawrogi a pharchu amrywiaeth pobl Cymru yn ganolog i ystyried pobl yn unigolion a gwneud y peth iawn, ar yr adeg iawn ac yn y lle iawn, i'n gilydd.

Cydweithredu

Egwyddorion sicrhau llesiant – sut y byddwn yn gweithio

Cydweithio ag unrhyw berson arall (neu rannau gwahanol o'r sefydliad) a allai ei helpu i gyflawni ei nodau llesiant.

 

Rhoi pobl yn gyntaf

Gwerthoedd gwasanaethau cyhoeddus – ein credoau

Mae angen i'n sefydliad ganolbwyntio ar anghenion pobl Cymru. Mae hyn yn golygu bod angen i ni gynnwys pobl go iawn wrth wneud penderfyniadau sy'n effeithio arnyn nhw a'u cymunedau.

Cynnwys

Egwyddorion sicrhau llesiant – sut y byddwn yn gweithio

Pwysigrwydd cynnwys pobl sydd â diddordeb mewn cyflawni nodau llesiant, a sicrhau bod y bobl hynny yn adlewyrchu amrywiaeth yr ardal y mae'r sefydliad yn ei gwasanaethu

 

Atodiad C: Gorchymyn Cod Ymddygiad (Cyflogeion Cymwys Llywodraeth Leol) (Cymru) 2001

Rhaid i awdurdodau perthnasol gadw at Orchymyn Cod Ymddygiad (Cyflogeion Cymwys Llywodraeth Leol) (Cymru) 20012, a cheir crynodeb o'r egwyddorion isod.

Egwyddorion cyffredinol

  • Mae gan y cyhoedd hawl i ddisgwyl y safonau uchaf o ran ymddygiad gan bob cyflogai.
  • Rôl cyflogeion yw gwasanaethu'r sefydliad sy'n eu cyflogi drwy roi cyngor, rhoi ei bolisïau ar waith, a darparu gwasanaethau i'r gymuned leol.
  • Wrth gyflawni eu dyletswyddau, rhaid iddynt weithredu ag uniondeb, gonestrwydd, gwrthrychedd a didueddrwydd.

Atebolrwydd

  • Mae cyflogeion yn gweithio i'r sefydliadau sy'n eu cyflogi ac yn gwasanaethu’r sefydliad cyfan hwnnw.
  • Maent yn atebol i'r sefydliad hwnnw ac mae ganddynt ddyletswydd iddo.
  • Rhaid iddynt weithredu yn unol â'r egwyddorion a nodir yn y cod hwn, gan gydnabod dyletswydd holl gyflogeion y sector cyhoeddus i gyflawni eu swyddogaethau cyhoeddus yn rhesymol ac yn unol â'r gyfraith.

Niwtraliaeth wleidyddol

  • Rhaid i chi, p'un a ydych yn gyfyngedig yn wleidyddol ai peidio, ddilyn holl bolisïau cyfreithiol y sefydliad a pheidio â gadael i'ch barn bersonol na gwleidyddol amharu ar eich gwaith.
  • Os ydych yn gyfyngedig yn wleidyddol (oherwydd eich swydd, natur y gwaith rydych yn ei wneud, neu'r cyflog rydych yn ei ennill), rhaid i chi gadw at unrhyw gyfyngiadau statudol ar eich gweithgareddau gwleidyddol.

Cydberthnasau ag aelodau, y cyhoedd a chyflogeion eraill

  • Mae sicrhau bod gan gyflogeion ac aelodau barch at ei gilydd yn hanfodol ar gyfer llywodraeth leol dda, a dylid cadw cydberthnasau gwaith yn broffesiynol.
  • Dylech ddelio â'r cyhoedd, aelodau a chyflogeion eraill mewn modd sympathetig, effeithlon a diduedd

Cydraddoldeb

  • Rhaid i chi gadw at bolisïau mewn perthynas â materion cydraddoldeb, fel y cytunwyd arnynt gan yr awdurdod, yn ogystal â gofynion y gyfraith.

Stiwardiaeth

  • Rhaid i chi sicrhau eich bod yn defnyddio'r arian cyhoeddus a ymddiriedir i chi mewn ffordd gyfrifol a chyfreithiol, ac ni ddylech ddefnyddio eiddo, cerbydau na chyfleusterau eraill y sefydliad at ddefnydd personol oni chewch eich awdurdodi i wneud hynny.

Buddiannau personol

  • Ni ddylech adael i'ch buddiannau preifat wrthdaro â'ch dyletswydd gyhoeddus. Ni ddylech gamddefnyddio eich sefyllfa swyddogol na gwybodaeth rydych wedi'i chael yn ystod eich cyflogaeth i ddatblygu eich buddiannau preifat, na buddiannau pobl eraill, ymhellach. Yn benodol, rhaid i chi gadw at unrhyw reolau sydd gan eich sefydliad o ran CLlL 1972/ a.117:
    • cofrestru a datgan buddiannau ariannol ac anariannol;
    • datgan lletygarwch neu roddion a gynigir i chi neu a roddir i chi, gan unrhyw berson neu sefydliad sy'n gwneud busnes neu sydd am wneud busnes, neu sydd fel arall yn cael budd neu'n bwriadu cael budd o gydberthynas â'r sefydliad. Ni ddylech dderbyn buddiannau gan rywun arall oni chewch eich awdurdodi i wneud hynny gan eich sefydliad perthnasol.

Chwythu'r chwiban

  • Os byddwch yn dod yn ymwybodol o weithgareddau y credwch eu bod yn anghyfreithlon, yn amhriodol, yn anfoesegol, neu'n anghyson â'r cod hwn mewn rhyw ffordd arall, dylech roi gwybod am y mater, gan weithredu yn unol â'ch hawliau o dan Ddeddf Datgelu er Lles y Cyhoedd 1998, ac yn unol â gweithdrefn adrodd yn gyfrinachol y sefydliad perthnasol, neu unrhyw weithdrefn arall a gynlluniwyd at y diben hwn.

Trin gwybodaeth

  • Dylai bod yn agored wrth drosglwyddo gwybodaeth ac wrth wneud penderfyniadau fod yn fater o drefn mewn awdurdodau perthnasol. Fodd bynnag, gall gwybodaeth benodol fod yn gyfrinachol neu'n sensitif ac felly nid yw'n briodol ar gyfer cynulleidfa eang.
  • Pan fydd angen cyfrinachedd i ddiogelu preifatrwydd neu hawliau eraill pobl neub sefydliadau, ni ddylai gwybodaeth gael ei rhyddhau i unrhyw un heblaw am aelod, cyflogai sefydliad perthnasol, neu berson arall sydd â'r hawl i'w chael neu y mae angen iddo ei chael er mwyn cyflawni ei swydd.
  • Ni ellir ystyried bod unrhyw beth yn y cod hwn yn disodli rhwymedigaethau statudol na chyfraith gyffredin presennol i gadw gwybodaeth benodol yn gyfrinachol, nac i ddatgelu gwybodaeth benodol

Penodi cyflogeion

  • Os byddwch yn rhan o broses recriwtio a phenodi cyflogeion, rhaid i chi sicrhau y caiff penodiadau eu gwneud ar sail teilyngdod.
  • Er mwyn osgoi unrhyw bosibilrwydd o gael eich cyhuddo o ddangos tuedd, ni ddylech gymryd rhan mewn unrhyw broses benodi, nac unrhyw benderfyniad arall mewn perthynas â disgyblu, dyrchafu neu dâl ac amodau ar gyfer unrhyw gyflogai arall, neu ddarpar cyflogai, rydych yn perthyn iddo/iddi neu y mae gennych gydberthynas bersonol agos ag ef/hi y tu allan i'r gwaith.

Ymchwiliadau

Os bydd swyddog monitro yn cynnal ymchwiliad yn unol â rheoliadau a wneir o dan adran 73(1) o Ddeddf Llywodraeth Leol 2003, bydd yn rhaid i chi gadw at unrhyw ofyniad a wneir gan y swyddog hwnnw mewn perthynas â'r ymchwiliad.

ID: 9507, adolygwyd 09/11/2023