Swddfa'r Crwner

Swyddfa'r Crwner

 

Mae Crwner Ei Mawrhydi yn swyddog barnwrol annibynnol sy’n dal swydd o dan y Goron. Mae pob crwner yn lleol i awdurdodaeth, yn cael ei ariannu gan y cyngor lleol, ond yn annibynnol ar y Cyngor, yr heddlu, ysbytai a Llywodraeth Cymru.

Mae’r crwner yn cynnal ymchwiliadau ac yn penderfynu ar amgylchiadau ac achosion marwolaeth er budd:

• y rhai sydd wedi cael profedigaeth, sy’n dymuno cael gwybod sut y bu i aelod o’u teulu farw (yr amgylchiadau) a sut y daeth yr amgylchiadau hynny (yr achosion) i fod
• gwyddor feddygol, fel bod modd dysgu oddi wrth yr amgylchiadau a’r achosion er mwyn gwella gofal meddygol ac osgoi camgymeriadau yn y dyfodol
• y cyhoedd, sy’n dymuno cael ei sicrhau yr ymchwilir yn briodol i farwolaeth anesboniadwy neu dreisgar un o’i aelodau mewn ffordd sy’n parchu anghenion y rhai sydd mewn profedigaeth ac sy’n parchu gwyddor feddygol.

Gwrandawiadau o bell yn llys y crwner: Canllaw i'r wasg a'r cyhoedd

Y Crwner

Yr Uwch Grwner yw Gareth Lewis. Mae ei awdurdodaeth yn cwmpasu cwmpas llawn Sir Benfro, Sir Gaerfyrddin a'r dyfroedd arfordirol o'u cwmpas.

Pan nad yw Mr Lewis ar gael, mae ei waith yn cael ei wneud gan y Crwner Cynorthwyol, Paul Bennett.

Bydd Mark Layton hefyd yn darparu cefnogaeth o fewn yr awdurdodaeth o bryd i'w gilydd fel Crwner Cynorthwyol.

Staff y swyddfa

Cyflawnir gweinyddiaeth swyddfa'r crwner gan Glercod y Crwner. Fel arfer, y Clercod yw'r person a welir neu a siaradir ag ef gyntaf wrth alw yn y swyddfa neu ffonio. Mae ganddynt rai pwerau cyfyngedig a ddirprwyir iddynt gan y Crwner a byddant yn gallu rhoi gwybodaeth am gynnydd ymchwiliad.

Y Clercod i'r Crwner yw: Ellie Jones, Belinda Smethurst, Amanda Edwards ac Alison Millea.

Swyddogion y Crwner

Mae Swyddogion y Crwner yn gweithio o dan gyfarwyddyd y Crwner i ymchwilio i amgylchiadau'r farwolaeth a gyfeiriwyd at y Crwner a byddant yn delio'n uniongyrchol â theulu'r ymadawedig. Maent wedi'u hyfforddi'n benodol i weithio gyda theuluoedd sydd wedi colli anwyliaid a chynnal ymholiadau ar ran y Crwner. Mae Swyddogion y Crwner yn cael eu cyflogi gan Heddlu Dyfed Powys ond maent yn gweithio'n gyfan gwbl i'r Crwner.

Swyddogion Crwner Sir Benfro yw:

Jerome Carlson - Ffôn 01267 617 351 / E-bost jerome.carlson@dyfed-powys.police.uk a Roger Smith - Ffôn 01267 615 795 / E-bost roger.smith@dyfed-powys.police.uk

Gellir cysylltu â nhw hefyd ar coronerspembs@dyfed-powys.police.uk

Swyddogion Crwner Sir Gaerfyrddin yw:

Hayley Rogers (Ffôn 01267 615 107 E-bost hayley.rogers@dyfed-powys.police.uk), Sarah Davies (Ffôn 01267 615 172 E-bost sarah.davies2@dyfed-powys.police.uk), a Rhiannon Griffiths (Ffôn 01267 619 584 E-bost rhiannon.griffiths@dyfed-powys.police.uk)

Gellir cysylltu â nhw hefyd ar coronerscarms@dyfed-powys.police.uk

Pwyntiau cyswllt ac ymholi

Mae Swyddfa’r Crwner ar gyfer Sir Benfro a Sir Gaerfyrddin wedi’i lleoli yn Adain y Gogledd, Neuadd y Sir, Hwlffordd, SA61 1TP. Mae’r swyddfa ar agor o 9:00am i 4:00pm, o ddydd Llun i ddydd Gwener.  

Ffôn: 01437 775001, 01437 775134, 01437 775147 a 01437 776679

E-bost: pembscarmscoroner@pembrokeshire.gov.uk

Y tu allan i oriau swyddfa, cysylltwch â gorsafoedd yr heddlu ar Ffôn 101.

Os ydych am ddefnyddio'r gwasanaeth dywedwch wrthym unwaith, cysylltwch â'r cofrestrydd ar gyfer eich rhif cyfeirnod unigryw.

Gwrandawiadau o bell yn llys y crwner: Canllaw i'r wasg a'r cyhoedd

Ar 28 Mehefin 2022, daeth rheoliadau newydd i rym gan weithredu Adran 85A o Ddeddf Llysoedd 2003. Yn gryno, mae'r darpariaethau hyn yn caniatáu arsylwi achosion o bell mewn unrhyw lys, tribiwnlys neu gorff sy'n arfer swyddogaeth farnwrol gan gynnwys, at ddibenion y canllaw hwn, Lys y Crwner.

O ganlyniad i'r cyfyngiadau sy'n deillio o Bandemig Covid-19, caniatawyd trefniadau dros dro lle gallai'r wasg a'r cyhoedd gael mynediad i wrandawiadau byw gan ddefnyddio llwyfannau ar y we fel Microsoft Teams a Zoom. Yn unol ag egwyddorion cyfiawnder agored, roedd hyn yn galluogi adrodd ac arsylwi gwrandawiadau, yn amodol ar fesurau diogelu clir ar beidio â chymryd rhan yn y gwrandawiadau eu hunain na'u recordio.

Mae'r trefniant hwnnw bellach wedi'i reoleiddio gan ddeddfwriaeth ac felly gall y sefyllfa i ganiatáu mynediad o bell i wrandawiadau gan y wasg a'r cyhoedd barhau.

Fodd bynnag, mae'r Prif Grwner wedi cyhoeddi Canllawiau penodol sy'n nodi ar ba sail ar gyfer cynnal gwrandawiadau o bell ac mae hyn yn cynnwys y broses y dylai aelodau o'r wasg a'r cyhoedd ofyn am ganiatâd i fod yn bresennol o bell yn hytrach nag yn y cnawd.

Er y bydd yr hawl i fynd i gwest yn y cnawd yn parhau, bydd yr hawl i fod yn bresennol o bell yn parhau i fod yn un y mae'n rhaid iddo fod yn destun caniatâd. Mae'r Canllaw hwn yn nodi'r sefyllfa ddiwygiedig.

Er mwyn darparu ar gyfer cais am bresenoldeb o bell ac er mwyn hwyluso'r trefniadau gweinyddol a thechnegol, bydd yn ofynnol yn awr i unrhyw un sy'n dymuno bod yn bresennol o bell wneud cais (yn ysgrifenedig neu drwy e-bost) O leiaf 24 awr cyn y gwrandawiad. Ni fydd y swyddfa'n delio â cheisiadau am gyswllt o bell ar fore'r gwrandawiad mwyach. Ni fydd hyn yn atal unrhyw un sy'n dymuno bod yn bresennol yn y cnawd.

Dylid cyfeirio unrhyw geisiadau am bresenoldeb o bell at:-

Clerc y Crwner

Swyddfa'r Crwner

Adain y Gogledd

Neuadd y Sir

Hwlffordd

SA61 1TP

Neu drwy e-bost at: pembscarmscoroner@pembrokeshire.gov.uk

Dolennau cyswllt

Canllawiau Gwasanaethau Crwner (yn agor mewn tab newydd)

Adrodd marwolaeth wrth y crwner (yn agor mewn tab newydd)

 

 

 

Siarter y Crwner

Siarter Gwasanaeth Crwner Sir Benfro a Sir Gaerfyrddin

 

Safonau perfformiad a gofal cwsmeriaid 

 

Y Gwasanaeth Crwner: pembscarmscoroner@pembrokeshire.gov.uk

 

Cais

Mae’r siarter hon yn dweud wrthych pa safonau perfformiad sydd i’w disgwyl yn y Gwasanaeth Crwner, a beth i’w wneud os aiff rhywbeth o’i le. Mae’r siarter hon yn ymwneud â’r Gwasanaeth Crwner yn awdurdodaeth Sir Benfro a Sir Gaerfyrddin.

 

 

Safonau Arfer Gorau Gwasanaeth Crwner Sir Benfro a Sir Gaerfyrddin

• Byddwn yn trin y rhai sydd mewn profedigaeth, ac aelodau eraill o’r cyhoedd, yn ystyriol yn ystod y broses ymchwilio a gwrandawiadau’r cwest. Byddwn yn sicrhau bod gwybodaeth gyfoes a chywir ar gael i’r rhai sydd mewn profedigaeth, a’r cyhoedd yn gyffredinol, am y gwasanaeth a ddarparwn, a sut y gellir ei gyrchu.
• Byddwn yn ymchwilio i bob marwolaeth sydyn yn effeithiol, yn effeithlon, ac yn ddiduedd, yn unol â Deddf Crwneriaid a Chyfiawnder 2009. Byddwn yn cadw cofnodion cywir, cyfredol, a dealladwy o ymchwiliadau a chwestau. Byddwn yn diogelu cyfrinachedd gwybodaeth cyn belled ag y bo modd o fewn system sy’n seiliedig ar wrandawiadau llys cyhoeddus. Byddwn yn paratoi ar gyfer digwyddiadau mawr ac yn ymateb yn effeithiol iddynt.
• Byddwn yn cynnal gwrandawiadau cwest mewn lleoliad priodol, a chynhelir y gwrandawiad yn unol â Deddf Crwneriaid a Chyfiawnder 2009. Byddwn yn cynnal ymholiadau yn unol â Deddf Trysor 1996.
• Byddwn yn gweithio mewn partneriaeth â sefydliadau, asiantaethau a chontractwyr er mwyn sicrhau bod ymateb ac ymchwiliad priodol yn digwydd pan geir marwolaethau sydyn.
• Byddwn yn sicrhau bod gennym ddigon o staff ymchwiliol a gweinyddol sy’n gymwys, yn wybodus, wedi eu hyfforddi, ac wedi eu cefnogi i gyflawni’r gwaith yn effeithiol ac yn effeithlon.
• Byddwn yn sicrhau ac yn gwella ansawdd ein gwaith yn gadarn drwy fonitro, archwilio, ac adolygu ein gwasanaethau, a thrwy ddysgu o safbwyntiau, sylwadau, canmoliaeth a chwynion pobl sydd wedi cael profedigaeth, a rhanddeiliaid eraill.

 

Safbwynt cyfreithiol

Mae Gwasanaeth Crwner Sir Benfro a Sir Gaerfyrddin yn gweithredu o fewn fframwaith cyfreithiol, ac yn cydymffurfio â Deddf Crwneriaid a Chyfiawnder 2009. Dyletswydd crwneriaid yw ymchwilio i farwolaethau yr adroddir amdanynt, a lle y mae’n ymddangos bod yr ymadawedig wedi wynebu marwolaeth dreisgar neu annaturiol, lle nad yw achos y farwolaeth yn hysbys, neu lle bo’r ymadawedig wedi marw tra yn y ddalfa neu mewn dalfa gan wladwriaeth.

Mae’r crwner yn cyflawni rhai cyfrifoldebau cysylltiedig, ac y mae hefyd yn ymchwilio i ganfyddiadau o drysor posibl. Yn awdurdodaeth Sir Benfro a Sir Gaerfyrddin mae un uwch-grwner yn cael ei gynorthwyo gan ddau grwner cynorthwyol.

 

 

Ymddygiad

Bydd crwneriaid Sir Benfro a Sir Gaerfyrddin, a staff y Gwasanaeth Crwner, yn trin y rhai sydd mewn profedigaeth, ac aelodau eraill o’r cyhoedd, gyda chwrteisi a chydymdeimlad bob amser, a byddant yn talu sylw, o fewn cyfyngiadau’r dyletswyddau statudol, i ffydd grefyddol a thraddodiadau diwylliannol yr ymadawedig.

Caiff y dyletswyddau eu cyflawni’n ddiduedd, gyda’r bwriad o ganfod y ffeithiau sy’n gysylltiedig â marwolaeth i ddibenion cyfrifoldebau statudol y crwner.

Diogelir cyfrinachedd hyd y gellir o fewn system sy’n seiliedig ar wrandawiadau llys cyhoeddus. Rhoddir esboniadau am y gweithdrefnau a fabwysiedir mewn achosion penodol, yn ôl y cais, pan fo’r crwner yn fodlon bod gan yr unigolyn fuddiant priodol.

 

 

Gohebiaeth

Fel arfer, bydd ymholiadau ysgrifenedig i’r Gwasanaeth Crwner yn cael ateb o fewn 10 diwrnod gwaith iddynt ddod i law. Oni ellir datrys y mater yn yr amser hwnnw, anfonir cydnabyddiaeth o fewn pum diwrnod gwaith gydag amcangyfrif o ran pryd yr anfonir ateb o sylwedd.

 

Pwyntiau cyswllt ac ymholiadau

Mae Gwasanaeth Crwner Sir Benfro a Sir Gaerfyrddin yn:

Adain y Gogledd, Neuadd y Sir, Hwlffordd, Sir Benfro

Mae’r swyddfa ar agor o ddydd Llun i ddydd Gwener rhwng 9am a 4pm

Dyma’r rhifau ffôn:

Ymholiadau cyffredinol – 01437 775134, 01437 775001, 01437 775147, 01437 776679e-bost:

pembscarmscoroner@pembrokeshire.gov.uk

 

Fel arfer cynhelir cwestau naill ai yn Neuadd y Sir, Hwlffordd neu yn Neuadd y Dref, Llanelli, Sir Gaerfyrddin. O dan amgylchiadau priodol, gellir cynnal cwestau mewn lleoliad arall. Gofynnir i’r rhai y mae’n ofynnol iddynt fod yn bresennol mewn cwest, neu’r rhai sy’n dymuno gwneud hynny, ac sydd ag anghenion arbennig, gysylltu â Swyddfa’r Crwner ymlaen llaw. Mae manylion cwestau sydd yn yr arfaeth i’w gweld yma: Swyddfa’r Crwner 

Bydd crwneriaid a staff y Gwasanaeth Crwner yn cyflwyno eu hunain wrth ymgysylltu ag aelodau’r cyhoedd. Bydd y crwneriaid cynorthwyol yn gweithredu pan nad yw’r uwch-grwner ar gael. Wrth wneud hynny, byddant yn arfer pwerau llawn y crwner.

 

 

Ymholiadau nad oes angen cwest ar eu cyfer

Os bydd marwolaeth yn cael ei hatgyfeirio nad oes angen iddi fod yn destun cwest, bydd y crwner naill ai’n cysylltu â’r archwiliwr meddygol trwy ffurflen CN1a, neu ar ôl cynnal archwiliad post-mortem, a bod yr achos marwolaeth yn glir, yn anfon ffurflen CN2 at y cofrestrydd perthnasol fel y gellir cofrestru’r farwolaeth.

 

Archwiliadau post-mortem

Pan fydd y crwner yn penderfynu bod angen archwiliad post-mortem (awtopsi), lle bynnag y bo modd, bydd y perthynas agosaf, y mae ei fanylion yn hysbys:

• yn cael esboniad pam y mae angen archwiliad post-mortem, a’r hyn a fydd yn gysylltiedig ag ef.
• Ar ôl cynnal yr archwiliad post-mortem, bydd Swyddfa’r Crwner yn cysylltu â’r perthynas agosaf i esbonio’r canlyniadau a’r camau nesaf.

 

Rhyddhau’r corff

Bydd y crwner yn rhyddhau corff yr ymadawedig ar gyfer yr angladd cyn gynted â phosibl. Lle mae ansicrwydd ynghylch achos y farwolaeth, neu lle mae’r farwolaeth yn amheus, efallai y bydd angen cadw’r corff yn hirach ar gyfer ymchwiliad pellach.

Bydd y crwner yn sicrhau bod perthnasau yn cael gwybod am oediadau posibl a’r rhesymau drostynt.

 

 

Marwolaethau lle mae angen cwest

 

Yr ymchwiliad

Unwaith y bydd y crwner wedi agor ymchwiliad, gofynnir am ddatganiadau gan dystion perthnasol, a gall hyn gynnwys aelodau o’r teulu.

Gall ein proses gymryd peth amser, ond bydd aelodau’r teulu yn cael yr wybodaeth ddiweddaraf am gynnydd ein hymchwiliad.

Gellir darparu copi o adroddiad yr archwiliad post-mortem, a dogfennau perthnasol eraill, i aelodau’r teulu ar gais ysgrifenedig.

Bydd aelodau’r teulu yn cael gwybod y bydd unrhyw samplau meinwe corff yn cael eu cadw yn unol â Deddf Meinweoedd Dynol 2004. (Gellir cael y manylion llawn gan Swyddfa’r Crwner).

 

Y cwest

Bydd y crwner yn hysbysu’r rhai sydd am fod yn bresennol mewn cwest o’r canlynol:

Dyddiad ac amser y gwrandawiad(au). Noder y bydd agoriad ffurfiol y cwest, ar gyfer cymryd tystiolaeth o hunaniaeth ac achos meddygol y farwolaeth, fel arfer yn digwydd cyn gynted ag y bydd y crwner wedi cael canfyddiadau archwiliad post-mortem cychwynnol y patholegydd.

I gael manylion lleoliad a chyfleusterau’r llys lle cynhelir y cwest, ewch i’n gwefan yn Cwestau

 

 

 

Tystion a rheithwyr

Bydd y Gwasanaeth Crwner yn gwneud y canlynol:

• Egluro i’r rhai a elwir yn dyst neu’n rheithwyr sut i hawlio am dreuliau teithio a chynhaliaeth, ac am lwfansau colled ariannol o fewn y terfynau a ganiateir.
• Canfod dewis yr unigolyn ar gyfer tyngu llw wrth roi tystiolaeth (e.e. yn unol â chredoau crefyddol penodol neu wrth roi cadarnhad).
• Canfod unrhyw ofynion arbennig ar gyfer pobl sydd ag anghenion ychwanegol.

 

 

Amser

Bydd y crwner yn ymdrechu i gynnal cwestau cyn gynted â phosibl. Mae’r crwner yn adolygu pob ffeil cwest yn rheolaidd i sicrhau bod yr ymchwiliad yn mynd rhagddo’n briodol.

Fodd bynnag, efallai y bydd ffactorau y tu hwnt i reolaeth y crwner, a all achosi oedi. Lle mae’n debygol y bydd oedi cyn y cwest, bydd y crwner yn hysbysu unigolion sydd â diddordeb yn rheolaidd o’r rheswm a’r sefyllfa ddiweddaraf, oni bai bod y cwest wedi ei ohirio’n ffurfiol i ddyddiad penodol.

Mae manylion cwestau sydd ar ddod i’w cael yn Cwestau

 

 

Datgelu gwybodaeth

Bydd y crwner, ar gais, ac yn ôl ei ddisgresiwn, yn darparu copïau o’r archwiliad post-mortem, a thystiolaeth berthnasol arall, i unigolion â diddordeb cyn y cwest.

 

 

Rheithwyr

O ran rheithwyr, bydd y crwner yn gwneud y canlynol:

• Cysylltu â nhw ynglŷn ag amseroedd, lleoliad, trefniadau parcio a darpariaethau cinio.
• Rhoi syniad ymlaen llaw o ba mor hir y bydd y gwasanaeth rheithgor yn para.

 

Ar ôl y cwest

Ar ddiwedd y cwest, rhoddir gwybodaeth i’r perthynas agosaf am sut y gellir cael tystysgrif marwolaeth.

Os yw dyletswydd y crwner o dan Reoliad 28 (Atal marwolaethau yn y dyfodol) wedi ei chyflawni, mae gan bartïon â diddordeb hawl i gopi o’r adroddiad ac ateb ar gais.

Gall y crwner ddarparu unrhyw ddogfen i unrhyw unigolyn sydd, ym marn y crwner, yn unigolyn priodol i’w chael. Efallai y codir tâl am ddarparu’r dogfennau.

Mae’r trafodion mewn cwest yn cael eu recordio yn ddigidol. Bydd y crwner yn cyflenwi copïau o’r recordiad i unigolyn sydd â diddordeb priodol, ar gais ysgrifenedig drwy borth diogel lle mae’r achos wedi ei gofnodi.

Bydd y Gwasanaeth Crwner yn prosesu hawliadau treuliau tystion a rheithwyr yn brydlon ac o fewn 10 diwrnod gwaith i’r ceisiadau sydd wedi eu cwblhau yn gywir ddod i law.

 

 

 

Ceisiadau am ganiatâd i symud corff allan o Gymru a Lloegr

Bydd y crwner yn gwneud pob ymdrech i gwblhau ei ymholiadau, ac yn penderfynu ar geisiadau o’r fath o fewn pedwar diwrnod gwaith i hysbysiad ddod i law.

 

 

Sefydliadau cymorth

Mae gan y Gwasanaeth Crwner wybodaeth a manylion cyswllt ar gyfer llawer o sefydliadau cymorth a chwnsela. Bydd y swyddog crwner yn yr achos yn y cwest yn rhoi cymorth i gael mynediad at yr wybodaeth hon.

 

 

Cwestau trysor

Mae crwneriaid yn gyfrifol am ymholiadau i ganfyddiadau o drysor. Dylid cyfeirio pob ymholiad am drysor at pembscarmscoroner@pembrokeshire.gov.uk.

 

 

 

Adborth

Ni fydd crwneriaid fel arfer yn gohebu am yr achosion y maent wedi eu cwblhau, ond mae croeso bob amser i sylwadau ac awgrymiadau ar wella’r Gwasanaeth Crwner.

I roi adborth am y gwasanaeth a gawsoch ar ôl bod yn bresennol mewn cwest, ysgrifennwch at:

Y Gwasanaeth Crwner

Adain y Gogledd

Neuadd y Sir

Hwlffordd

Sir Benfro, SA61 1TP

 

Fel arall, gallwch gysylltu â’r Gwasanaeth Crwner drwy anfon neges e-bost atom yn: pembscarmscoroner@pembrokeshire.gov.uk.

 

 

Cwynion

Nod y Gwasanaeth Crwner yw darparu gwasanaeth o ragoriaeth fel y dylid ymdrin â phawb yn gyflym ac â chwrteisi.

Dim ond drwy’r Uchel Lys y gellir ymdrin â chwynion am benderfyniad crwner neu ganlyniad cwest. Bydd Swyddfa’r Crwner yn gallu esbonio’r gweithdrefnau ar gais, ond ni all roi cyngor cyfreithiol.

Dylid codi pob cwyn am ymddygiad crwneriaid unigol, yn y lle cyntaf, gyda’r crwner dan sylw drwy ysgrifennu at y Gwasanaeth Crwner, Adain y Gogledd, Neuadd y Sir, Hwlffordd, Sir Benfro, SA61 1TP.

Bydd y crwner yn ymateb o fewn 10 diwrnod gwaith.

Dylid codi pob cwyn am weinyddiaeth Gwasanaeth Crwner Sir Benfro a Sir Gaerfyrddin, neu ymddygiad swyddogion y crwner, yn y lle cyntaf, gyda phennaeth y Gwasanaeth Crwner drwy anfon neges e-bost atom yn pembscarmscoroner@pembrokeshire.gov.uk

Neu gellir ysgrifennu at y Gwasanaeth Crwner, Adain y Gogledd, Neuadd y Sir, Hwlffordd, Sir Benfro, SA61 1TP. Anfonir ateb o fewn 10 diwrnod gwaith.

Cwestau

Mathau o Gwestiau a gynhelir bob mis

 

Cwestiau ysgrifenedig

Beth yw cwest ysgrifenedig?

Pan fydd gan y crwner dystiolaeth glir o bwy yw'r ymadawedig, pryd a ble y bu farw a sut y digwyddodd y farwolaeth, weithiau gellir dod â'r cwest i ben gan ddefnyddio tystiolaeth ddogfennol yn unig (heb alw tystion) gyda'r canfyddiadau allweddol o ffeithiau a chasgliad yn cael eu crynhoi yn ysgrifenedig yn hytrach na'u darllen allan mewn llys cyhoeddus.

Gelwir cwest o'r fath yn 'gwest ysgrifenedig' a daeth i rym ar 28 Mehefin 2022 trwy fewnosod adran 9C o Ddeddf Crwneriaid a Chyfiawnder 2009.

Mae hyn yn creu'r hyblygrwydd i'r crwner adolygu'r dystiolaeth a dod â'r cwest i ben heb fod angen gwrandawiad yn y llys a heb y gofyniad i'r teulu na'r Perthynas Agosaf fod yn bresennol.

Lle mae achosion yn ymddangos yn syml ac yn ddi-ddadleuol, 'cwest ysgrifenedig' yw'r dull dewisol o ddod i gasgliad i gyflymu'r broses ac i osgoi unrhyw ofid diangen pellach i'r rhai sydd wedi galaru.

 

Gwrandawiadau Adolygu Cyn-gwest

Mewn achosion cymhleth, bydd y crwner yn trefnu adolygiad cyn-gwest cyn i'r prif wrandawiad ddigwydd. Yn ei hanfod, sesiwn rheoli achosion a gynhelir yn gyhoeddus yw hon lle mae'r crwner yn mapio allan sut y bydd y cwest yn rhedeg.5 Ni chlywir unrhyw dystiolaeth, ac ni elwir unrhyw dystion. Yn lle hynny, mae'r crwner yn mynd i'r afael â chwestiynau ymarferol: pwy sy'n gymwys fel Person â Diddordeb, beth fydd cwmpas yr ymchwiliad, pa dystion a elwir, a oes angen rheithgor, a pha mor hir y dylai'r gwrandawiad ei gymryd.

 

Y Cwest Terfynol

Mae'r cwest ei hun yn wrandawiad cyhoeddus, a gynhelir fel arfer mewn llys crwner pwrpasol. Mae'n llawer llai ffurfiol na threial troseddol, ond rhoddir tystiolaeth o hyd dan lw. Mae'r crwner yn arwain y broses o holi pob tyst, ac ar ôl hynny gall pobl â diddordeb neu eu cynrychiolwyr cyfreithiol ofyn cwestiynau. Gall tystion gynnwys meddygon, parafeddygon, swyddogion heddlu, aelodau o'r teulu, neu unrhyw un arall sydd â gwybodaeth berthnasol am y farwolaeth.

 

Agor Gwestiau

Rhaid i'r Crwner agor Gwesti cyn gynted â phosibl ar ôl marwolaeth berthnasol. Mae'r 'agor' yn wrandawiad cyhoeddus byr iawn yn Llys y Crwner. Fel arfer, bydd y Gwesti yn cael ei ohirio i ddyddiad diweddarach i ganiatáu amser ar gyfer ymchwiliad pellach a chasglu gwybodaeth.

Mae'r 'agor' yn weithdrefn ffurfiol sydd fel arfer yn cymryd dim mwy na ychydig funudau. Nid oes angen i'r rhai sydd wedi colli galar fynychu agor Gwesti, ond mae croeso iddynt wneud hynny bob amser.

 

Cwestau Sir Benfro

Fel arfer, cynhelir cwestau Sir Benfro yn Siambrau’r Cyngor, Neuadd y Sir, Hwlffordd, SA61 1TP, ond gellir eu cynnal mewn lleoliadau priodol eraill, pan fo angen.  

Yn Siambrau’r Cyngor ceir mynediad a thoiledau ar gyfer pobl anabl ond ni cheir lluniaeth, ystafelloedd aros ar wahân na ffonau. Nid oes lle parcio ychwaith yn Neuadd y Sir. Fodd bynnag, mae lle parcio ar gael gerllaw, gan gynnwys yn y maes parcio aml-lawr drws nesaf i Neuadd y Sir. 

Gofynnir i unrhyw un sy’n dymuno bod yn bresennol mewn cwest, sydd ag unrhyw anghenion arbennig (gan gynnwys, er enghraifft, cyfleusterau ar gyfer pobl drwm eu clyw, gwasanaethau cyfieithu neu ddehongli), gysylltu â Swyddfa’r Crwner ymlaen llaw. Dylai’r rhai sy’n dymuno bod yn bresennol fynd i’r brif dderbynfa yn Neuadd y Sir.

 

Cwestau Sir Gaerfyrddin

Fel arfer, cynhelir cwestau Sir Gaerfyrddin yn Neuadd y Dref, Llanelli ond gellir eu cynnal mewn lleoliadau priodol eraill, pan fo angen. Yn Neuadd y Dref ceir mynediad a thoiledau ar gyfer pobl anabl ond ni cheir lluniaeth, ystafelloedd aros ar wahân na ffonau. Mae lleoedd parcio ar gael wrth Neuadd y Dref.

Bydd Crwneriaid a’u staff yn dweud eu henwau wrth ymwneud ag aelodau o’r cyhoedd. Bydd y  Dirprwy Grwner a’r Dirprwy Grwner Cynorthwyol yn gweithredu pan na fydd y Crwner ar gael. Wrth wneud hynny, byddant yn arfer pwerau llawn y Crwner. 

Gofynnir i unrhyw un sy’n dymuno bod yn bresennol mewn cwest yn Neuadd y Dref, sydd ag unrhyw anghenion arbennig (gan gynnwys, er enghraifft, cyfleusterau ar gyfer pobl drwm eu clyw,  gwasanaethau cyfieithu neu ddehongli), gysylltu â Swyddfa’r Crwner ymlaen llaw.  

 

2026

Cwestau Sir Benfro a Sir Gar Awst 2026 - Cwestau ysgrifenedig

Cewstau Sir Benfor a Sir Gar Medi 2026

 

Sylwch: fod y dyddiadau ar gyfer gwrandawiadau cwest yn cael eu pennu ar adeg agor y cwest. Bydd y dyddiadau hyn yn dal yn agored i newid. Yn aml, symudir dyddiadau cwest ymlaen, yn enwedig pan ddaw’r dystiolaeth i law yn gynt nag y disgwylid ar yr adeg y pennwyd dyddiad y gwrandawiad yn wreiddiol. Os oes gan unrhyw berson ddiddordeb mewn cwest penodol, fe’i cynghorir i edrych ar y wefan a chysylltu â’r swyddfa yn ystod oriau agor arferol, 9:00am - 4:00pm, gan y caiff cwestau eu hailrestru yn aml ar fyr rybudd. Er y gwneir pob ymdrech i ddiweddaru’r safle hwn, pan gaiff cwestau eu rhestru ar fyr rybudd, nid yw hyn bob amser yn bosibl.

 

Gorchmynion Diogelu rhag Colli Rhyddid ('DOLS')

O ddydd Llun, 3 Ebrill 2017, diwygiwyd Deddf Crwneriaid a Chyfiawnder 2009 fel na fydd pobl sy’n destun awdurdodiadau o dan y Trefniadau Diogelu rhag Colli Rhyddid (a elwir yn DoLS) bellach yn cael eu hystyried ‘yn cael eu cadw fel arall gan y wladwriaeth’ i ddibenion Adran 1 o Ddeddf Crwneriaid a Chyfiawnder 2009.

Effaith hyn, yn achos unrhyw farwolaeth sy’n digwydd ar neu ar ôl 3 Ebrill a lle roedd yr ymadawedig yn destun awdurdodiad DoLS, yw na fydd dyletswydd ar y Crwner mwyach i gynnal cwest ym mhob achos. Bydd y newid hwn hefyd yn berthnasol mewn achosion eraill pan fydd yr ymadawedig wedi colli ei ryddid drwy awdurdodiad dan ddarpariaethau yn Neddf Galluedd Meddyliol 2005. 

Ni fydd y newid yn y gyfraith yn berthnasol i unrhyw farwolaeth a ddigwyddodd cyn dydd Llun, 3 Ebrill 2017, a bydd cwestau’n dal i fod yn ofynnol o hyd yn yr achosion hynny. Dylid rhoi gwybod i’r Crwner am farwolaethau o’r fath ym mhob achos, hyd yn oed pan wneir yr adroddiad ar ôl y 3^ydd o Ebrill. 

Yn achos unrhyw berson sydd ag awdurdodiad DoLS, neu awdurdodiad arall ar gyfer colli rhyddid o dan Ddeddf Galluedd Meddyliol 2005, sy’n marw ar y 3^ydd o Ebrill, neu unrhyw bryd wedyn, nid oes angen rhoi gwybod i’r Crwner ond os yw achos y farwolaeth yn anhysbys neu os oes pryderon bod achos y farwolaeth yn annaturiol neu’n dreisgar, gan gynnwys pan fo unrhyw bryder bod y gofal a roddwyd wedi cyfrannu at farwolaeth yr unigolyn.

Canllawiau ar farwolaethau adroddadwy

Adrodd marwolaeth wrth y crwner

Er mwyn i weithwyr meddygol proffesiynol adrodd marwolaeth wrth y crwner (yn agor mewn tab newydd)

 

Dylid hysbysu’r Crwner am farwolaeth pan fydd meddyg yn gwybod neu pan fydd ganddo achos rhesymol i amau bod y farwolaeth:

• wedi digwydd o ganlyniad i wenwyno, defnyddio cyffur rheoledig, cynnyrch meddyginiaethol, neu gemegyn gwenwynig;
• wedi digwydd o ganlyniad i drawma, trais, neu anaf corfforol, boed hynny wedi ei achosi’n fwriadol neu fel arall;
• yn gysylltiedig ag unrhyw driniaeth neu weithdrefn o natur feddygol neu debyg;
• wedi digwydd o ganlyniad i hunan-niwed (gan gynnwys methiant yr ymadawedig i ddiogelu ei fywyd ei hun), boed hynny’n fwriadol neu fel arall;
• wedi digwydd o ganlyniad i anaf neu glefyd a gafwyd yn ystod gwaith yr ymadawedig, neu y gellir ei briodoli iddo;
• wedi digwydd o ganlyniad i ddamwain, gwenwyno neu glefyd hysbysadwy;
• wedi digwydd o ganlyniad i esgeulustod neu fethiant gofal gan berson arall;
• yn annaturiol mewn ffordd arall.

Rhaid rhoi gwybod i’r Crwner hefyd:

• os digwyddodd y farwolaeth yn y ddalfa neu pan oedd yn cael ei gadw fel arall gan y wladwriaeth - o ba achos bynnag;
• os nad oedd unrhyw ymarferwr yn bresennol neu os nad oedd neb ar gael o fewn cyfnod rhesymol i baratoi MCCD;
• os yw hunaniaeth yr ymadawedig yn anhysbys.

Cwestiynau a Ofynnir yn Aml

Pam mae’r Crwner yn ymholi i farwolaeth?

Gellir adrodd wrth y Crwner am farwolaeth oherwydd nifer o resymau. Yna bydd y Crwner yn cynnal ymholiadau i’r farwolaeth. Dim ond am leiafrif o farwolaethau yr adroddir wrth y Crwner. Yn y rhan fwyaf o achosion, gall meddyg yr ymadawedig ei hun neu feddyg ysbyty roi achos marwolaeth.

Rhai enghreifftiau o’r rhesymau dros gyfeirio at y Crwner yw:-

• Efallai na fydd meddyg yn sicr o achos y farwolaeth neu pam mae’r claf wedi marw yn gynt na’r hyn a ragwelwyd. 
• Efallai bod y farwolaeth wedi digwydd mewn modd nad yw’n naturiol, e.e. gorddos o gyffuriau. 
• Gall fod trais yn gysylltiedig â’r farwolaeth, naill ai’n ddamweiniol, fel yn achos marwolaeth ar y  ffordd; neu’n fwriadol. 

 

Fydd yna awtopsi?

Dyletswydd y Crwner yw darganfod achos meddygol y farwolaeth. Ar ôl derbyn adroddiad, efallai y bydd y Crwner yn penderfynu bod y farwolaeth yn naturiol ac yn awdurdodi meddyg i arwyddo ffurflen yn datgan, hyd eithaf ei wybodaeth, beth oedd achos meddygol y farwolaeth. Weithiau, er ei bod yn amlwg bod y farwolaeth yn un naturiol, nid oes digon o wybodaeth am gyflwr meddygol y claf i ddweud beth oedd achos y farwolaeth. Yna, bydd y Crwner yn gofyn i batholegydd gynnal archwiliad cyn gynted ag y bo modd. Os bydd yr archwiliad, a adwaenir naill ai fel awtopsi neu fel archwiliad post mortem (post mortem yw’r Lladin am "ar ôl marwolaeth"), yn dangos achos meddygol y farwolaeth a bod yr achos hwnnw’n un naturiol, anaml iawn y bydd angen cwest, ac fe fydd y Crwner yn anfon ffurflen at y Cofrestrydd Marwolaethau fel y gellir cofrestru’r farwolaeth.

 

Fydd trefniadau’r angladd yn cael eu gohirio?

Cyn gynted ag y bydd unrhyw awtopsi wedi’i gwblhau ac achos meddygol y farwolaeth yn hysbys, bydd y Crwner yn hysbysu’r Cofrestrydd Marwolaethau a fydd, os yw’r farwolaeth yn un naturiol, yn cofrestru’r farwolaeth ac yn gallu rhoi tystysgrif yn awdurdodi claddu. Os oes angen amlosgi, gall y Crwner roi tystysgrif yn ei awdurdodi. Hyd yn oed os nad yw’r farwolaeth yn un naturiol fel bod yn rhaid cynnal cwest, gall y Crwner, ar ôl agor a gohirio’r cwest yn ffurfiol, roi tystysgrif naill ai claddu neu amlosgi. Anaml y bydd y prosesau hyn yn cymryd mwy na 48 awr, cyfnod sydd yn rhwydd o fewn y cyfnod arferol ar gyfer trefnu angladd.

 

Allaf i gofrestru’r farwolaeth os oes cwest i gael ei gynnal?

Hyd nes y bydd y cwest wedi ei gwblhau, ni all y Cofrestrydd Marwolaethau roi tystysgrif gan nad yw casgliad y cwest yn hysbys. Fodd bynnag, bydd y Crwner yn cyhoeddi tystysgrif interim yn cadarnhau’r farwolaeth, sy’n ei gwneud yn bosibl symud ymlaen i weinyddu materion yr ymadawedig

 

Pam mae angen cymaint o amser rhwng agor y cwest a’i gasgliad?

Oherwydd bod ymchwiliadau llawn yn cymryd amser, efallai y bydd oedi cyn cwblhau’r cwest. Er enghraifft, gall marwolaeth ar y ffordd olygu derbyn datganiadau gan nifer o dystion, ac mae’n bosibl na fydd rhai ohonynt yn byw yn lleol. Efallai y bydd yn rhaid i Ymchwilydd Damweiniau baratoi adroddiad.  Efallai na fydd awtopsi’n datgelu achos y farwolaeth bob tro ac efallai y bydd angen archwilio samplau o feinwe mewn labordy. Gall y profion a’r archwiliadau gymryd 10 i 12 wythnos neu fwy. Beth bynnag fo’r rheswm am yr oedi, gellir cael gwybodaeth am y cwest naill ai o’r safle hwn neu drwy gysylltu’n uniongyrchol â Swyddfa’r Crwner.

 

Ble gallaf i gael rhagor o help a gwybodaeth?

Nid yw’r rhestr hon yn gwbl gynhwysfawr, felly peidiwch ag oedi rhag cysylltu â Swyddfa’r Crwner am ragor o wybodaeth a chymorth. Cofiwch, os gwelwch yn dda, mai dim ond o 9:00am hyd 4:00pm o ddydd Llun i ddydd Gwener y mae’r Swyddfa ar agor ac felly, os byddwch yn ffonio y tu allan i’r oriau hyn, efallai na fydd y wybodaeth y mae arnoch ei heisiau ar gael. Dolen gyswllt i dudalen

 

Pobl yr ydym yn rhannu data a hwy

Oni bai bod cyfyngiad wedi cael ei osod, mae cwestau’n agored i’r cyhoedd ac felly caiff data ei rannu ag unrhyw un sy’n bresennol yn y trafodion, gan gynnwys y wasg.

Yn ystod y gwaith o gyflawni ei ddyletswyddau cyfreithiol, caiff Crwner EM, yn ôl ei ddisgresiwn neu fel y bo angen yn gyfreithiol, rannu gwybodaeth â'r prif sefydliadau/unigolion canlynol:

• Cynghorau Dinas a Sir Penfro a Sir Gaerfyrddin
• Y Prif Grwner
• Heddlu Dyfed Powys
• Patholegwyr a gweithwyr meddygol proffesiynol eraill sy’n gweithio i Grwner EM
• Trefnwyr Angladdau yn yr ardal
• Crwneriaid lleol - yn benodol pan fydd achosion yn cael eu trosglwyddo neu eu derbyn
• Ymddiriedolaethau Ysbytai’r GIG a chyrff clinigol/allgymorth eraill yn ardal De Cymru
• Comisiynydd Heddlu a Throsedd Dyfed Powys
• Y Weinyddiaeth Gyfiawnder
• Y Gwasanaeth Tân ac Achub ar gyfer ardal De Cymru
• Heddlu Trafnidiaeth Prydeinig
• Gwasanaethau Ambiwlans De Cymru
• Gwasanaeth Erlyn y Goron
• Awdurdod Gweithredol Iechyd a Diogelwch
• Arolygiaeth Gofal Cymru
• Teuluoedd yr effeithiwyd arnynt
• Staff y Swyddfa Gofrestru yn ardal De Cymru
• Mynwentydd ac Amlosgfeydd yn ardal De Cymru