Ystafell Newyddion

'Cymru a'r Môr' yn Hwylio i Hwlffordd

Mae arddangosfa sy'n archwilio perthynas agos Cymru â'r môr wedi agor ei drysau yng Nglan-yr-afon.

Cymru a'r Môr yw'r drydedd arddangosfa i ymddangos yng nghyfleuster blaenllaw Hwlffordd ar lan afon y dref ers iddo agor ym mis Rhagfyr 2018, ac mae'n dilyn llwyddiant Trysorau a Kyffin Williams: Tir a Mor.

Wedi'i hysbrydoli gan straeon a delweddau o gasgliadau Llyfrgell Genedlaethol Cymru, Comisiwn Brenhinol Henebion Cymru, Amgueddfa Cymru a CADW, mae'r arddangosfa yn archwilio effaith y môr ar dirwedd a diwylliant Cymru.

Bydd ymwelwyr â Cymru a'r Môr yn dysgu am y modd y mae artistiaid a beirdd wedi cael eu hysbrydoli gan y môr, gyda phaentiadau gan Kyffin Williams a Claudia Williams ochr yn ochr â ffigurau enwog o hanes morol Cymru a oedd yn teithio'r môr fel Sarah Janes Rees (Cranogwen), a gafodd ei henwebu'n un o 'Ferched Mawreddog' y BBC.

Ymhlith yr arddangosfeydd nodedig y mae gwregys achub a achubodd yr Is-iarll Rhondda pan suddodd y Lusitania yn 1915, teipysgrif o We Lying by Seasand gan Dylan Thomas a hunangofiant William Owen, y 'smyglwr nodedig', a gafodd ei grogi am lofruddiaeth yn 1747.

Mae'r arddangosfa hefyd yn cynnwys cyfres o hen glipiau ffilm o leoliadau glan môr yn Sir Benfro a thu hwnt, diolch i Archif Genedlaethol Sgrin a Sain Cymru a Sefydliad Ffilm Prydain.

Cymru a`r Mor - gwarchod ein moroedd

Meddai Aelod Cabinet Cyngor Sir Penfro dros yr Economi, Twristiaeth, Hamdden a Diwylliant, Paul Miller, "Mae gan Sir Benfro gyswllt annatod â'r môr, felly mae'n addas iawn bod Cymru a'r Môr yn dod i'r sir."

"Rydym yn hyderus y bydd yr arddangosfa hon, fel ein harfordir trawiadol, yn denu llawer o ymwelwyr yn ystod y misoedd nesaf."

Dywedodd Mike Cavanagh, Pennaeth Gwasanaethau Diwylliant, Hamdden, Twristiaeth a Chofrestru, y bydd Cymru a'r Môr yn ychwanegu at arlwy amrywiol Glan-yr-afon.

"Mae'r arlwy eclectig, sy'n cynnwys llyfrgell, oriel, gwybodaeth i ymwelwyr a siop goffi, yn diwallu anghenion ein defnyddwyr llyfrgell lleol ac, ar yr un pryd yn gyrchfan deniadol i ymwelwyr â Sir Benfro.

“Rydym yn sicr y bydd Cymru a'r Môr, yn yr un modd â'r arddangosfeydd blaenorol, yn arddangosfa sy'n werth ei gweld i breswylwyr a phobl eraill fel ei gilydd, wrth i ni nesáu at flwyddyn ers agor y lleoliad.

Mae'r oriel yng Nglan-yr-afon yn deillio o bartneriaeth gyffrous rhwng Cyngor Sir Penfro a Llyfrgell Genedlaethol Cymru, sy'n galluogi arddangosfeydd arbennig fel Cymru a'r Môr i ddod i Sir Benfro.

"Mae rhoi mynediad i'n casgliadau cenedlaethol yn flaenoriaeth bwysig i'r Llyfrgell Genedlaethol," meddai Pedr ap Llwyd, Llyfrgellydd a Phrif Weithredwr Llyfrgell Genedlaethol Cymru.

"Drwy arddangosfa Cymru a'r Môr, bydd ymwelwyr o Sir Benfro a thu hwnt yn gallu gweld amrywiaeth o eitemau gwerthfawr a deniadol sy'n dangos y gydberthynas arbennig rhwng y Cymry a'r môr o ran ein tirwedd a'n diwylliant."

"Mae ein casgliadau yn eiddo i'r genedl, ac mae arddangosfa fel hon yn ein galluogi i gyflwyno detholiad arbennig o'n casgliadau fel bod y cyhoedd yn gallu gwerthfawrogi cyfoeth ein treftadaeth a'n hanes."

Arddangosfa Glan yr Afon

Bydd Llyfrgell Genedlaethol Cymru hefyd yn cyflwyno rhaglen o ddigwyddiadau a gweithgareddau addysgu cyffrous i gyd-fynd â'r arddangosfa hon, gan gynnwys sgwrs gan y Comisiwn Brenhinol ar ei gyhoeddiad newydd am Gymru a'r môr.

Yn ymddangos ochr yn ochr ag arddangosfa Cymru a'r Môr mae Stori Sir Benfro, sefarddangosfa barhaol yng Nglan-yr-afon sy'n canolbwyntio ar hanes, diwylliant, celfyddydau a chwedlau Sir Benfro.

Bydd y ddwy arddangosfa i'w gweld tan ddydd Sadwrn 27 Mehefin 2020, fel rhan o bartneriaeth barhaus rhwng Cyngor Sir Penfro a Llyfrgell Genedlaethol Cymru yng Nglan-yr-afon.

Daeth cyllid i adeiladu'r cyfleuster o amryw o ffynonellau, gan gynnwys Cyngor Sir Penfro, Llywodraeth Cymru, Sefydliad Wolfson, Sefydliad Foyle ac Awdurdod Parc Cenedlaethol Arfordir Penfro.

Mae Cyngor Tref Hwlffordd wedi rhoi pecyn cyllid pum mlynedd i sicrhau bod y llyfrgell yn gallu agor drwy gydol y flwyddyn ar brynhawn dydd Sadwrn, gan gofio mai ar fore dydd Sadwrn yn unig yr oedd y llyfrgell flaenorol ar agor.

I gael rhagor o wybodaeth, ewch i www.sir-benfro.gov.uk/glan-yr-afon, tudalen Facebook Llyfrgelloedd Sir Benfro yn www.facebook.com/PembrokeshireLibraryService, neu ffoniwch Glan-yr-afon ar 01437 775244.


ID: 5837, revised 29/11/2019