Ystafell Newyddion

Ffermwr yn y llys yn dilyn gorchymyn i roi gwartheg i lawr

Mae Barnwr Rhanbarth wedi rhoi gorchymyn gwasanaeth cymunedol o 200 o oriau i ffermwr wedi iddo bledio’n euog i droseddau lluosog yn ymwneud â lles anifeiliaid.

Clywodd y llys yn Llanelli bod pedair buwch o eiddo Mark Mathias o Chapel Hill Farm, Camrose, ger Hwlffordd, wedi gorfod cael eu rhoi i lawr i atal dioddefaint pellach.

Hefyd, gwaharddwyd Mathias gan y llys rhag cadw, bod yn berchen ar, cymryd rhan mewn, a dylanwadu ar gadw gwartheg am gyfnod o 12 mis.

Mae’r dyfarniad yn dilyn erlyniad gan Gyngor Sir Penfro dydd Gwener (3 Mai).

Cyhuddwyd Mathias o bedair trosedd o dan Adran 4, Deddf Llesiant Anifeiliaid 2006, o achosi dioddefaint diangen i wartheg, ac un  trosedd o dan Adran 9 Deddf Llesiant Anifeiliaid 2006, o fethu a sicrhau anghenion sydd ynghlwm ag arfer dda gyda gwartheg, gan gynnwys darparu diet ac amgylchfyd addas.

Cyfaddefodd hefyd i drosedd sgil-gynnyrch anifeiliaid, am iddo beidio â chadw na gwaredu carcasau gwartheg yn y ffordd gywir, gan beri perygl i iechyd y fuches trwy halogi bwydydd anifeiliaid.

Plediodd yn euog hefyd i droseddau yn ymwneud ag adnabod gwartheg, sef anallu i gofnodi marwolaethau, yn ogystal â methiant i gofrestru gwartheg o fewn yr ystod amser penodedig.

Clywodd y llys bod arolygwyr iechyd a lles anifeiliaid o Adran Gwarchod y Cyhoedd o’r Cyngor ynghyd â milfeddygon o Asiantaeth Iechyd Anifeiliaid a Phlanhigion, wedi ymweld â’r fferm 14 o weithiau rhwng 20 Mawrth a 12 Gorffennaf y llynedd.

Roedd yr ymweliad cyntaf yn dilyn adroddiad bod llo bach yn gorwedd heb wely gwair na gofal ar fuarth y fferm.

Darganfuwyd nifer sylweddol o sgerbydau gwartheg gan y swyddogion ar fuarth, wrth ymyl byrnau porthiant ar gyfer y fuches, a thu fewn i drelar mawr.

Nodwyd pryderon eraill ynglŷn â’r fuches ar y pryd, a rhoddwyd cyngor a hysbysiadau i waredu’r sgerbydau yn gywir; i fynd i’r afael â’r holl faterion lles oedd yn peri pryder, ac i wella amodau ar y fferm yn y mannau lle gallai’r fuches gyrraedd.

Dywedwyd wrth y llys bod hysbysiadau ychwanegol a chyngor pellach wedi ei roi i Mathias gan swyddogion a milfeddygon yn ystod yr ymweliadau dilynol.

Roedd yr hysbysiadau pellach yn ymwneud â’r amodau cadw'r  anifeiliaid ar y fferm, pryderon lles, gan gynnwys anifeiliaid penodol oedd angen sylw gan y milfeddyg, ac am waredu sgil-gynnyrch anifeiliaid.

Dywedwyd wrth y llys bod pedwar o’r anifeiliaid wedi dioddef yn afresymol, ac o ganlyniad roedd yn rhaid eu dinistrio.

Darganfuwyd hefyd bod nifer mawr o wartheg wedi cael eu symud i’r safle, er bod hysbysiad cyfyngiad gweithredol o dan Orchymyn Twbercwlosis (Cymru) 2010, sy’n gwahardd symudiadau ar neu oddi ar y safle heb drwydded.  Plediodd Mathias yn euog i fethu a chymryd sylw o amodau’r hysbysiad.

Fel rhan o gamau lliniaru ar gyfer Mathias, cyfeiriwyd at faterion o fewn y busnes ffermio ynghylch materion iechyd meddwl, corfforol ac ariannol.

Gorchmynnodd y Fainc i Mathias dalu costau o £500 a ffi gordal dioddefwr o £85.

Yn dilyn yr achos, dywedodd Pat Davies, Aelod Cabinet y Cyngor Sir dros Wasanaethau Rheolaethol a Thai, bod yr achos wedi peri heriau sylweddol i swyddogion y Cyngor a’r ffermwr, ac nad oedd unrhyw atebion sydyn i’r sefyllfa ar gael.

Esboniodd y Cynghorydd Davies: “Er bod y swyddogion wedi ystyried yr anawsterau oedd yn wynebu’r busnes, ac wedi cynnig cyngor ac arweiniad lle bo modd, roedd natur ddifrifol a pharhaus rhai o’r troseddau yn golygu bod dyletswydd ar y Cyngor i ddod a’r mater gerbron y llys.

“Tra bo’r fuches wedi ei dinistrio bron yn llwyr yn dilyn ymyrraeth y Cyngor, mae’n hanfodol, pan fo model busnes yn anghynaladwy, bod gwaith rhagweithiol yn cael ei wneud er mwyn sicrhau nad yw lles anifeiliaid a mesurau rheoli afiechydon yn cael eu bygwth.”

Ar ran y Cyngor, diolchodd i’r sefydliadau a’r elusennau fu’n cydweithio gyda’r Awdurdod yn ystod y trafodion i adnabod a gweithredu datrysiadau effeithiol.


ID: 5220, revised 13/05/2019